CƠ KHÍ ĐẠI CƯƠNG
Bộ môn
HÀN & CNKL Biên soạn:
ThS. Vũ Đình Toại
Ch¬ng II: C¸c kh¸i niÖm c¬ b¶n vÒ Kim lo¹i vµ Hîp kim
CƠ KHÍ ĐẠI CƯƠNG
Bộ môn
HÀN & CNKL Biên soạn:
ThS. Vũ Đình Toại
I. TÝnh chÊt chung cña Kim lo¹i & Hîp kim
1. C¬ tÝnh: lµ nh÷ng ®Æc trng c¬ häc biÓu thÞ kh¶ n¨ng cña kim lo¹i hay hîp
kim chÞu t¸c dông cña c¸c lo¹i t¶i träng
1.1. §é bÒn: lµ kh¶ n¨ng cña vËt liÖu chÞu t¸c dông cña ngo¹i lùc mµ kh«ng
bÞ ph¸ huû. §é bÒn ®îc ký hiÖu lµ
S¬ ®å mÉu ®o ®é bÒn kÐo
k
k: ®é bÒn kÐo
n: ®é bÒn nÐn
u: ®é bÒn uèn
x: ®é bÒn xo¾n
)/( 2
0
mmN
F
P
k
->> §¬n vÞ ®o ®é bÒn ®îc tÝnh b»ng N/mm2; kN/m2 hay MN/m2
CƠ KHÍ ĐẠI CƯƠNG
Bộ môn
HÀN & CNKL Biên soạn:
ThS. Vũ Đình Toại
1.2. §é cøng: lµ kh¶ n¨ng cña vËt liÖu chèng l¹i biÕn d¹ng dÎo côc bé khi cã
ngo¹i lùc t¸c dông
1.2.1. §é cøng Brinen - Brinell: HB [kG/mm2]
Tuú theo chiÒu dµy cña mÉu thö mµ chän ®êng kÝnh viªn bi:
D = 10mm, D = 5mm hoÆc D = 0,25mm
Tuú theo tÝnh chÊt cña vËt liÖu mµ chän t¶i träng P cho thÝch hîp
- Gang: P = 30D2
- §ång vµ Hîp kim ®ång P = 10D2
- Nh«m, batit vµ c¸c hîp kim mÒm kh¸c P = 2,25D2
F
P
HB
22
2
22 dD
DD
F
)
)(11
(
2
2
D
d
D
P
HB
CƠ KHÍ ĐẠI CƯƠNG
Bộ môn
HÀN & CNKL Biên soạn:
ThS. Vũ Đình Toại
1.2.2. §é cøng R«coen - Rockwell: HRA, HRB, HRC
®îc x¸c ®Þnh b»ng c¸ch dïng t¶i träng P Ên viªn bi b»ng thÐp ®· nhiÖt
luyÖn cã ®êng kÝnh 1,587mm tøc lµ 1/16’’ (thang B) hoÆc mòi c«n b»ng
kim c¬ng cã gãc ë ®Ønh 1200 (thang C hoÆc A) lªn bÒ mÆt vËt liÖu thö
>> Viªn bi thÐp dïng ®Ó thö nh÷ng vËt liÖu Ýt cøng
>> Mòi c«n kim c¬ng dïng ®Ó thö c¸c vËt liÖu cã ®é cøng cao: thÐp ®· nhiÖt luyÖn,
...
T¶i träng t¸c dông hai lÇn:
- t¶i träng s¬ bé P0 = 10kG
- t¶i träng chÝnh P:
+ Bi thÐp: P = 100kG
+ Mòi kim c¬ng: P = 150kG
- Thang B: gi¸ trÞ ®o ®îc ký hiÖu HRB (P = 100kG)
- Thang C: gi¸ trÞ ®o ®îc ký hiÖu HRC (P = 150kG)
- Thang A: gi¸ trÞ ®o ®îc ký hiÖu HRA (P = 60kG)
Z Gi¸ trÞ ®é cøng Rockwell ®îc chØ thÞ trùc tiÕp trªn ®ång hå cña m¸y ®o
CƠ KHÍ ĐẠI CƯƠNG
Bộ môn
HÀN & CNKL Biên soạn:
ThS. Vũ Đình Toại
1.2.3. §é cøng Vicke - Vicker: HV [kG/mm2]
T¶i träng P tõ 5 120kG
thêng P = 5; 10; 20; 30;50;100 vµ 120kG
2
8544,1 d
P
HV
Z Ph¬ng ph¸p ®o ®é cøng Vicke cã ®o cho c¶ vËt liÖu mÒm vµ vËt liÖu cøng
cã líp máng cña bÒ mÆt sau khi thÊm than, thÊm nit¬, nhiÖt luyÖn v.v..