Bài giảng Dược lý thú y: Thuốc tác dụng trên hệ thần kinh







CHNG 2

THUC TÁC DNG TRÊN H THN KINH

1. THUC C CH H THN KINH TRUNG NG

1.1. THUC MÊ: (GENERAL ANESTHETICS)

Ðnh ngha:

Thuc mê là cht khi cp vào c th s tác ng lên h thn kinh trung ng sinh ra trng thái

ng, u tiên là s mt ý thc và cm giác, k n là s gin ngh hoàn toàn ca c vân,

nhng không làm xáo trn các hot ng ca h tun hoàn và hô hp.

Ý ngha ca vic dùng thuc mê :

Dùng trong phu thut

Dùng chng shock, co git

Dùng trong gây ng, gim au

S la chn thuc mê cho các loài gia súc :

Trâu bò: Ketamine

Chó mèo: Zoletil, Ketamine, Barbital sodium

Heo: Pentobarbital, Thiopental sodium

Nga: Ketamine

Các giai on xy ra trong lúc gây mê

Giai on 1: Hng phn tùy ý.

Co git

Nhp tim nhanh, mnh

Hô hp nhanh, sâu

Mng mt dãn

Tit nhiu nc bt

Có th tiêu, tiu tin

Giai on 2: Hng phn không tùy ý

Bt u vi s suy yu ca trung tâm v não, thú mt dn ý thc vi các biu hin sau :

Phát ting kêu trong hng

Bn chân c ng kiu nga phi

Hô hp sâu và chm

Mí mt m rng, ng t dãn

Có th ói ma ( chó) nu không cho nhn n 6 gi! trc khi gây mê

Còn phn x chân (chân co rút khi kích thích au)

Giai on 3: Mê gii phu

Giai on này tác d"ng ca thuc mê lan rng t# v não, trung não, n ty sng; ý thc, cm

giác au và phn x ty sng bin mt. Các c dãn và không còn chuyn ng.

Phn x  chân

Phn x giác mc còn, ng t co rút li

Hô hp tr nên chm và u $n

Nhp tim và huyt áp bình th!ng

Mê sâu

Ít %c dùng trong thú y. S dùng quá liu thuc mê s d&n ti mê sâu.







Hô hp u nhng chm

C hoàn toàn dãn, thú mm nh'n

Phân và nc tiu bài thi ra ngoài

Mt phn x mí mt

Nhit  c th gim, thú run và co mch

Giai on 4: Tê lit hành ty

Các trung tâm iu hoà s sng ca hành tu(b tê lit. Hô hp ng#ng. Tim p rt yu, ri

ng#ng c vòng hu môn và bàng quang dãn hoàn toàn.

Nhng tai bin lúc gây mê và cách  phòng

Chy nc bt, nôn ma:

Cho thú nhn ói ti thiu 12 gi! trc phu thut

Tiêm Atropin  làm gim tit nc bt

Shock: vi $c im t"t huyt áp, thú dãy d"a do tu( sng b c ch.

Can thip: T ng huyt áp b)ng cách truyn máu, truyn dch, dùng các loi thuc kích thích

thn kinh nh: Nikethamide, Amphetamin, Cafein, Camphorate

H thân nhit. Cn gi m thú lúc gây mê (Dùng èn hng ngoi  si m.

Các loi thuc mê dùng trong thú y:

BARBITURATES

Là cht chuyn hoá ca acid barbituric, bao gm nhiu loi thuc có tác d"ng gây mê dài ho$c

ngn.

Phenobarbital sodium dài

Barbital sodium dài

Amobarbital sodium trung bình

Pentobarbital sodium ngn

Secobarbital sodium ngn

Thiopental sodium rt ngn

Thiamalyl sodium rt ngn

Thialbarbitone sodium rt ngn

Ðc tính ca barbiturates:

Tiêm quá nhanh, ho$c quá liu

Tr"y hô hp, phi cp cu b)ng th oxy

* huyt não, màng não.

Suy gan trên các thú b bnh gan khi dùng nhóm barbiturates tác ng ngn

Không dùng cho thú s sanh do khong an toàn h+p, và th!i gian tác ng kéo dài

Liu lưng và cách s dng:

Pentobarbital sodium:

Chng co git, làm êm du trên i gia súc:

0,6 – 1,2 g / con, tiêm tnh mch

Làm êm du trên heo: 20 mg / kg th trng

Tiu gii phu trên heo: 2 – 4 mg / kg th trng, tiêm tnh mch, sau ó gây tê vùng gii phu

Thiopental sodium:

Liu gây mê cho tiu gia súc: 20 – 35 mg / kg, tiêm tnh mch







Liu gây mê cho i gia súc: 10 – 15 mg / kg, tiêm tnh mch

Thiabarbitone sodium:

Liu gây mê cho , mèo : 72 – 88 mg / kg, tiêm tnh mch

Liu gây mê cho nga : 22 – 33 mg / kg, tiêm tnh mch. Nu cha mê sâu có th t ng n 44

mg / kg, nhng phi tiêm tht chm.

CHLORAL HYDRATE

Áp d"ng lâm sàng

Làm thuc ng cho thú ln

Làm thuc tin mê

Gây mê cho gia súc

Liu dùng :

Ung: vi m"c ích an thn

Nga, bò: 25 – 45 g

Heo: 2 – 4 g

Chó: 0,3 – 1 g

Mèo: 120 – 600 mg

Tiêm tnh mch vi m"c ích gây mê: 6 – 9 g / i gia súc

Tiêm tnh mch vi m"c ích gây ng: t# ½ n 2/3 liu gây mê

KETAMIN

Tác d"ng: gây mê ngn, gim au,

Tác d"ng ph": T ng tit nc bt do ó cn dùng Atropin làm cht tin mê (1 mg/10 kg th

trng).

Ri lon tâm thn (phòng ng#a b)ng Diazepam)

T ng nh+ nhp tim và t ng huyt áp

Liu dùng : tiêm tnh mch 2 – 5 mg / kg th trng liu u

Liu duy trì b)ng ½ liu u, cách nhau 8 – 10 phút. Thuc dùng cho các loài gia súc.

ZOLETIL

Thuc mê dùng cho tiu gia súc (Chó mèo)

Tin mê b)ng Atropin liu 1 mg / 10 kg th trng

Sau 10 phút chích Zoletil

Liu dùng : Chó : 7–25 mg/kg th trng (tiêm bp), 5–10 mg/kg th trng (tiêm tnh mch)

Mèo : 10–15 mg/kg th trng (tiêm bp), 7,5 mg/kg th trng (tiêm tnh mch)

1.2. THUC AN THN – THUC NG VÀ CHNG CO GIT

Dùng liu cao s gây ng, cao hn na chng co git

Barbiturates: có tác d"ng trn an thn kinh và gây ng nu dùng liu thp. Thuc th!ng dùng

là Phenobarbitone : chó ln 90 mg / ln, ngày 3 ln ; chó nh : 30 mg / ln, ngày 3 ln

Bromides:

Dùng cho chó vi m"c ích trn an thn kinh, chng co git  chó, liu dùng : 0,3 – 1 g / ln

(ung)







Chlorbutol:

Dùng cho chó : 0,13 – 0,6 g / con / ln. Cho ung.

Chlorpromazine:

Liu ung : 1 – 2 mg / kg th trng , 2 – 4 ln / ngày

Tiêm bp : 0,5 – 1 mg / kg th trng , 2 – 4 ln / ngày

Tiêm tnh mch : 0,5 mg / kg th trng , 2 – 4 ln / ngày

Bnh Colic  nga : 1,5 mg / kg th trng tiêm bp

Diazepam:

Thuc tiêm : 2 ml = 10 mg

Liu dùng tiêm bp : 0,2 mg / kg th trng

Acepromazine:

Dng ung : dùng cho chó, mèo

Liu dùng : 1 – 3 mg / kg th trng

Dng chích : Komisirastress

Liu dùng : 0,05 – 0,1 mg / kg th trng

1.3. THUC GIM ÐAU - H ST - CHNG VIÊM:

Có tác d"ng làm gim nhit  c th, thông qua s t ng thi nhit, c ch sinh nhit, và có

tác d"ng gim au trung bình.

Tác d"ng t ng thi nhit bao gm :

Dãn mch máu ngoi biên

Gia t ng bài tit m hôi

Gia t ng tc  hô hp

Gim sinh nhit do tác ng c ch hot ng trung khu sinh nhit  h tng th giác, ho$c

gim tc  oxy hoá  các mô

1.3.1. Salicylates: gm Sodium Salicylic và Aspirin

Sodium Salicylic:

Nga, bò: 15 - 120 g / con / ln

C#u, heo: 1 - 4 g / con / ln

Chó: 0,3 - 1 g / con / ln

Mèo: 3 - 30 mg / con / ln

Aspirin:

Tác d"ng : c ch men Cyclo-oxygenase, làm gim t,ng h%p Prostaglandin, do ó có tác d"ng

h st, gim au và chng viêm.

Liu dùng

Chó: 0,3 - 1 g / con / ln

Mèo: 0,1 - 0,3 / con / ln

Ngày ung 3 ln

1.3.2. Paracetamol:

Là cht chuyn hoá ca Phenacetine

Có tác d"ng gim au, h st rt tt, tuy nhiên không có tác d"ng chng viêm

Trên gia súc hiu qu ca paracetamol khác nhau

Tác d"ng tt trên gia cm, ít tác d"ng trên heo, i gia súc







Ðc trung bình trên chó, rt c trên mèo

Liu dùng: Ung : 10 mg / kg th trng, ngày 3 ln.

Chích bp: 7 - 8 mg / kg th trng, ngày 2 ln

Chng ch nh: Mèo, chó

1.3.3. Phenylbutazone:

Tác d"ng h st , gim au, và chng viêm. Tuy nhiên tác d"ng h st chm, tác d"ng chng

viêm yu hn Aspirin

Tác d"ng ph": bun nôn, au b"ng, táo bón, choáng nh+.

Liu dùng: (!ng chích bp)

15 mg / kg th trng, ngày 2 - 3 ln

1.3.4. Codein phosphate:

Tác d"ng gim au yu hn Morphin, nhng mnh hn các thuc gim au h st khác

Codein còn %c dùng  làm gim ho

Tác d"ng ph": Gây táo bón, c ch hô hp.

Dùng lâu có th gây nghin.

Không dùng cho tr!ng h%p ho có nhiu !m vì gây tích !m  ph qun.

Liu dùng: (cho ung) 0.3 -0.6 mg /kg th trng. Ngày 3 ln.

2. THUC KÍCH THÍCH H THN KINH TRUNG NG

2.1. NIKETHAMIDE. (CORAMIN)

Tác d"ng:

Trên h thn kinh:

- Kích thích trung khu hô hp.

- Kích thích trung khu vn mch

T# ó có tác d"ng t ng huyt áp, ci thin huyt áp khi t"t huyt áp. Thuc %c dùng trong

nhng ca suy hô hp. Do thn kinh trung ng b c ch qúa .

Liu dùng:

Nga , trâu ,bò: 2.5-6 g / con

Chó: 0.25-0.75 g / con.

Mèo: 0.25-0.5 g / con.

Ð!ng cp thuc: ung ho$c tiêm di da.

2.2. AMPHETAMINE SUPHATE

Tác d"ng: T ng huyt áp.

Kích thích trung khu hô hp làm th nhanh, sâu.

Áp d"ng lâm sàng : tru- hô hp, t"t huyt áp.

Liu dùng: (tiêm di da)

Nga , bò: 1000-300 mg /con.

Tiu gia súc: 1.1-4.4 mg /kg th trng.

2.3. CAFEIN

Là cht kích thích h thn kinh trung ng, tác d"ng mnh trên trung khu vn ng làm gia

t ng trng lc c, và các vùng nhn cm ti v não, trung khu hô hp, trung khu vn mch

và thn kinh vagus.

Áp d"ng lâm sàng.

Bài giảng Dược lý thú y: Chương 2 - Thuốc tác dụng trên hệ thần kinh

Chủ đề:

Tài liệu liên quan

Tài liêu mới

AI tóm tắt

Giới thiệu tài liệu

Đối tượng sử dụng

Từ khoá chính

Nội dung tóm tắt

Hỗ trợ

Phương thức thanh toán

Theo dõi chúng tôi