Bài giảng Kỹ thuật đo: Chương 2 - TS. Nguyễn Văn Hải

Trong ngành kỹ thuật cơ khí, việc đảm bảo khả năng lắp lẫn và chức năng tối ưu của các chi tiết máy là yếu tố then chốt. Để đạt được mục tiêu này, "hệ thống dung sai lắp ghép" đóng vai trò cực kỳ quan trọng, đặc biệt đối với "bề mặt trơn". Tài liệu này trình bày chi tiết về các "tiêu chuẩn kỹ thuật" được áp dụng, như TCVN 2244-99 dựa trên ISO 286-1:1988, nhằm chuẩn hóa quá trình thiết kế và "chế tạo". Một hệ thống dung sai chuẩn giúp loại bỏ các quyết định tùy tiện, nâng cao độ "chính xác" và hiệu quả sản xuất. Phần mở đầu này đặt nền tảng cho việc tìm hiểu sâu về các nguyên lý cơ bản và ứng dụng thực tiễn của dung sai lắp ghép.

Kỹ sư cơ khí, sinh viên ngành kỹ thuật cơ khí, kỹ thuật viên thiết kế, cán bộ kiểm định chất lượng và các nhà sản xuất trong lĩnh vực cơ khí chính xác.

Tài liệu này cung cấp một cái nhìn toàn diện về "hệ thống dung sai lắp ghép" cho "bề mặt trơn", bắt đầu bằng việc giới thiệu các khái niệm và nguyên tắc cơ bản được quy định bởi "tiêu chuẩn kỹ thuật" như TCVN 2244-99, phỏng theo ISO 286-1:1988. Nội dung chính tập trung vào hai khía cạnh: quy định dung sai và quy định lắp ghép. Trong phần dung sai, tài liệu giải thích công thức thực nghiệm tính toán dung sai (T=a.i) và phân loại các "cấp chính xác" từ IT01 đến IT18, cùng với ứng dụng cụ thể của từng cấp độ trong "sản xuất cơ khí". Các bảng "kích thước danh nghĩa" và giá trị dung sai tiêu chuẩn được trình bày chi tiết, hỗ trợ việc áp dụng thực tế. Về quy định lắp ghép, tài liệu làm rõ khái niệm "sai lệch cơ bản" và vai trò của nó trong việc xác định vị trí vùng dung sai, với 28 loại sai lệch cơ bản cho lỗ và trục. Đặc biệt, nó đi sâu vào "hệ thống lỗ cơ bản" và "hệ thống trục cơ bản", giải thích lý do lựa chọn "hệ thống lỗ cơ bản" ưu tiên hơn về mặt kinh tế và công nghệ do chi phí gia công lỗ thường cao hơn. Các loại "lắp ghép" như "lắp chặt", "lắp lỏng" và "lắp trung gian" được hình thành thông qua việc phối hợp giữa "kích thước danh nghĩa", "sai lệch cơ bản" và "cấp chính xác". Cuối cùng, tài liệu hướng dẫn cách ký hiệu các "sai lệch" và "lắp ghép" trên bản vẽ chi tiết, bao gồm cả ký hiệu quy ước và ghi trị số "sai lệch" giới hạn. Những thông tin này có ý nghĩa quan trọng trong "thiết kế" và kiểm soát chất lượng, đảm bảo tính lắp lẫn và độ chính xác trong các sản phẩm cơ khí.