TRƯỜNG ĐẠI HỌC LAO ĐỘNG – XÃ HỘI
KHOA QUẢN LÝ NGUỒN NHÂN LỰC
Chủ biên: TS. Hà Duy Hào
BÀI GIẢNG
QUẢN LÝ SỰ THAY ĐỔI VÀ PHÁT TRIỂN
CỦA TỔ CHỨC
HÀ NỘI, 2025
LỜI NÓI ĐẦU
Học phần Quản lý sự thay đổi và phát triển của tổ chức (Organizational
change and development management - OCDM) thuộc nội dung chương trình
đào tạo trình độ thạc sĩ của Trường Đại học Lao động - Xã hội. Bài giảng học
phần Quản trị sự thay đổi và phát triển của tổ chức trang bị cho học viên những
kiến thức lý thuyết chuyên sâu, các mô hình và công cụ hiện đại cùng năng lực
ứng dụng thực tiễn trong lĩnh vực quản trị sự thay đổi và phát triển tổ chức. Kết
thúc học phần, học viên có khả năng phân tích, thiết kế, dẫn dắt và đánh giá các
chương trình thay đổi phức tạp trong tổ chức. Qua đó, học phần góp phần hình
thành tư duy chiến lược và năng lực cốt lõi cho người học, giúp họ đảm nhận vai
trò của một đối tác chiến lược và kiến trúc sư tổ chức, chủ động dẫn dắt sự thay
đổi, góp phần xây dựng các tổ chức linh hoạt, kiên cường và phát triển bền vững
trong bối cảnh toàn cầu hóa, chuyển đổi số và sự trỗi dậy của trí tuệ nhân tạo
(AI).
Bài giảng Quản lý sự thay đổi và phát triển của tổ chức do TS. Hà Duy
Hào chủ biên, được thiết kế theo 5 chương; tham gia biên soạn là các giảng viên
có nhiều kinh nghiệm, bao gồm:
TS. Hà Duy Hào biên soạn Chương 1 và Chương 5;
TS. Đàm Thị Thanh Dung biên soạn Chương 2 và Chương 4;
TS. Đinh Thị Trâm biên soạn chương 3;
Trong quá trình biên soạn bài giảng này, chúng tôi đã rất cố gắng hoàn
thiện, nhưng không thể tránh khỏi những thiếu sót; rất mong nhận được sự góp ý
của Học viên và Đồng nghiệp, giúp chúng tôi hoàn thiện bài giảng này tốt hơn .
Trân trọng cảm ơn!
TẬP THỂ TÁC GIẢ
MỤC LỤC
CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ QUẢN TRỊ SỰ THAY ĐỔI VÀ PHÁT
TRIỂN CỦA TỔ CHỨC ..................................................................................... 1
Mục tiêu chương: .................................................................................................. 1
Nội dung chương: .................................................................................................. 1
1.1. Tổng quan về sự thay đổi của tổ chức ........................................................ 1
1.1.1. Khái niệm và bản chất của sự thay đổi của tổ chức ................................... 1
1.1.2. Sự cần thiết của sự thay đổi của tổ chức .................................................... 4
1.1.3. Phân loại của sự thay đổi của tổ chức ........................................................ 7
1.1.4. Các áp lực thúc đẩy và cản trở đối với sự thay đổi của tổ chức .............. 10
1.2. Tổng quan về sự phát triển của tổ chức .................................................. 17
1.2.1. Khái niệm và bản chất của sự phát triển tổ chức ..................................... 17
1.2.1.3. Vai trò của quản trị nhân lực (HR) trong phát triển tổ chức ................ 19
1.2.2. Mối quan hệ giữa quản trị sự thay đổi và phát triển tổ chức ................... 20
1.2.3. Phát triển tổ chức bền vững ...................................................................... 23
1.2.3.4. Vai trò của quản trị nhân lực trong việc thúc đẩy phát triển tổ chức bền
vững ..................................................................................................................... 25
1.3. Các hình thức thay đổi và phát triển của tổ chức ................................... 26
1.3.1. Thay đổi và phát triển tổ chức về lượng ................................................... 26
1.3.2. Thay đổi và phát triển của tổ chức về chất ............................................... 29
1.4. Quá trình thay đổi và phát triển của tổ chức .......................................... 32
1.4.1. Đường cong Sigmoid (hay đường cong tăng trưởng chữ S). .................... 33
1.4.2. Vai trò của quản trị nhân lực (HR) trong các giai đoạn của quá trình thay
đổi tổ chức ........................................................................................................... 34
1.5. Quản trị sự thay đổi của tổ chức ............................................................... 35
1.5.1. Khái niệm và bản chất của quản trị sự thay đổi của tổ chức ................... 35
1.5.2. Các cấp độ và dạng chính của quản trị sự thay đổi của tổ chức .............. 46
1.5.3. Sự cần thiết của quản trị sự thay đổi của tổ chức ..................................... 53
1.5.4. Quy trình và nội dung cốt lõi trong quản trị sự thay đổi tổ chức ............. 56
1.5.5. Các nguyên tắc quản trị sự thay đổi tổ chức hiệu quả ............................. 69
1.5.5.1. Xác định mục tiêu rõ ràng ...................................................................... 69
1.5.5.2. Lắng nghe và thấu hiểu nhân viên ......................................................... 73
1.5.5.3. Truyền thông minh bạch và hiệu quả ..................................................... 76
1.5.5.4. Đào tạo và hỗ trợ ................................................................................... 79
1.5.5.5. Khuyến khích sự tham gia và đóng góp ý kiến ....................................... 82
1.5.5.6. Quản lý rủi ro ......................................................................................... 86
1.5.6. Nguyên nhân dẫn đến sự thay đổi tổ chức thất bại ................................... 89
1.5.7. Yếu tố thành công cho quản trị sự thay đổi mang tính chuyển đổi ........... 93
1.6. Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu học phần quản trị sự
thay đổi và phát triển của tổ chức ................................................................... 96
6.1. Đối tượng nghiên cứu của học phần ............................................................ 97
6.2. Nội dung nghiên cứu của học phần.............................................................. 97
6.3. Phương pháp nghiên cứu của học phần....................................................... 98
Tóm tắt chương: .................................................................................................. 99
Câu hỏi ôn tập chương: ..................................................................................... 100
CHƯƠNG 2: MÔ HÌNH, CÔNG CỤ VÀ PHƯƠNG PHÁP QUẢN TRỊ SỰ
THAY ĐỔI TỔ CHỨC PHỔ BIẾN .............................................................. 103
Mục tiêu chương: .............................................................................................. 103
Nội dung chương: .............................................................................................. 103
2.1. Các mô hình quy trình và tiếp cận quản trị sự thay đổi ...................... 103
2.1.1. Các mô hình quy trình kinh điển (Kurt Lewin, John Kotter) .................. 103
2.1.2. Mô hình thay đổi cấp độ cá nhân (Prosci's ADKAR, Bridges' Transition
Model) ............................................................................................................... 117
2.1.3. Phương pháp tiếp cận hiện đại (Quản trị sự thay đổi linh hoạt - Agile
Change Management) ....................................................................................... 124
2.2. Các công cụ chẩn đoán và hỗ trợ quản trị sự thay đổi ......................... 127
2.2.1. Công cụ chẩn đoán tổ chức (Mô hình 7S của McKinsey, Phân tích SWOT) . 127
2.2.2. Công cụ phân tích các bên liên quan (Skateholder Analysis Map) ........ 132
2.2.3. Công cụ khảo sát và phân tích dữ liệu (SurveyMonkey, Microsoft Forms,
HR Analytics) .................................................................................................... 134
2.2.4. Nền tảng hợp tác và quản lý dự án (Microsoft Teams, Slack, Jira) ....... 137
2.3. Các Case study: Áp dụng các mô hình và công cụ quản trị sự thay đổi
tại các doanh nghiệp Việt Nam và thế giới ................................................... 139
2.3.1. Case study quốc tế ................................................................................... 139
2.3.2. Case study Việt Nam ............................................................................... 141
Tóm tắt Chương: ............................................................................................... 142
Câu hỏi ôn tập Chương: .................................................................................... 143
CHƯƠNG 3: TRUYỀN THÔNG CHO SỰ THAY ĐỔI CỦA TỔ CHỨC146
Mục tiêu chương: .............................................................................................. 146
Nội dung chương: .............................................................................................. 146
3.1. Thông điệp truyền thông cho mục đích thay đổi tổ chức ..................... 146
3.2. Đối tượng của truyền thông trong thay đổi tổ chức.............................. 154
3.3. Quy trình truyền thông trong thay đổi tổ chức ..................................... 158
3.4. Phương tiện truyền thông cho thay đổi tổ chức .................................... 160
3.4.1. Cuộc họp toàn thể và phòng ban ............................................................ 161
3.4.2. Thư điện tử (Email) ................................................................................. 161
3.4.3. Mạng xã hội nội bộ ................................................................................. 162
3.4.4. Các buổi chia sẻ trực tuyến ..................................................................... 162
3.4.5. Sử dụng video, infographics, podcast ..................................................... 163
3.5. Vai trò của HR trong truyền thông thay đổi tổ chức ............................ 164
Tóm tắt Chương: ............................................................................................... 166
Câu hỏi ôn tập Chương: .................................................................................... 167
CHƯƠNG 4: VĂN HÓA THAY ĐỔI CỦA TỔ CHỨC ............................. 171
Mục tiêu chương: .............................................................................................. 171
Nội dung chương: .............................................................................................. 171
4.1. Các khái niệm ........................................................................................... 171
4.1.1. Khái niệm về văn hóa của tổ chức .......................................................... 171
4.1.2. Khái niệm về văn hóa thay đổi của tổ chức ............................................ 173
4.1.3. Khái niệm về văn hóa sẵn sàng thay đổi ................................................. 174
4.2. Đặc điểm của văn hóa thay đổi trong tổ chức ....................................... 174
4.3. Ảnh hưởng của văn hóa tổ chức trong việc thực hiện sự thay đổi ...... 177
4.4. Xây dựng văn hóa khuyến khích sự thay đổi và đổi mới ..................... 179
4.4.1. Vai trò của lãnh đạo trong việc làm gương ............................................ 180
4.4.2. Tạo ra sự an toàn tâm lý để nhân viên dám thử nghiệm và chấp nhận thất
bại. ..................................................................................................................... 181
4.4.3. Xây dựng cơ chế ghi nhận, khen thưởng cho các sáng kiến và nỗ lực đổi
mới ..................................................................................................................... 181
4.4.4. Vai trò của HR trong việc xây dựng văn hóa khuyến khích sự thay đổi và
đổi mới ............................................................................................................... 181
Tóm tắt chương: ................................................................................................ 190
Câu hỏi ôn tập chương: ..................................................................................... 191
CHƯƠNG 5: DẪN DẮT CHUYỂN ĐỔI CHIẾN LƯỢC VÀ PHÁT TRIỂN
TỔ CHỨC BỀN VỮNG TRONG KỶ NGUYÊN SỐ .................................. 194
Mục tiêu chương: .............................................................................................. 194
Nội dung chương: .............................................................................................. 194
5.1. Lãnh đạo trong sự thay đổi mang tính chuyển đổi ............................... 194
5.1.1. Phân biệt lãnh đạo chuyển đổi và lãnh đạo giao dịch ............................ 195
5.1.2. Nhiệm vụ then chốt của lãnh đạo trong thay đổi chuyển đổi ................. 196
5.1.3. Thách thức đối với lãnh đạo chuyển đổi ................................................. 196
5.1.4. Vai trò của quản trị nhân lực trong việc hỗ trợ lãnh đạo chuyển đổi .... 197
5.2. Các can thiệp phát triển tổ chức hiện đại .............................................. 198