Môn học: Quản trị học

LOGO

(cid:190) Câu hỏi nghiên cứu

(cid:131) Hành vi đạo đức là gì? (cid:131) Những tình huống đạo đức làm hoạt động của các tổ chức trở nên phức tạp như thế nào?

(cid:131) Các tiêu chuẩn đạo đức cao được duy trì như

thế nào?

Chương 6 Hành vi đạo đức và trách nhiệm xã hội LOGO

Chương 6

(cid:131) Trách nhiệm xã hội của tổ chức là gì? (cid:131) Các tổ chức và chính phủ cùng làm gì cho xã

hội?

Hành vi đạo đức và Trách nhiệm xã hội

2

LOGO

LOGO

Hành vi đạo đức là gì?

Hành vi đạo đức là gì?

(cid:190) Luật pháp, giá trị và các hành vi đạo đức

(cid:190) Đạo đức

(cid:131) Hành vi đạo đức cũng nên hợp pháp trong một xã hội

(cid:131) Tập hợp các đạo lý

(cid:131) Tập hợp các tiêu chuẩn những hành động tốt

(cid:131) Hành vi đúng luật pháp không phải lúc nào cũng là

và xấu; đúng và sai.

phù hợp và công bằng

(cid:190) Hành vi đạo đức

• Chính sách nước Úc trắng

• Gọi điện việc riêng trong giờ hành chính

(cid:131) Những hành vi được chấp nhận là đúng về

• Báo nghỉ ốm để đi chơi

một vấn đề đạo lý chủ đạo nào đó.

(cid:131) Các giá trị cá nhân giúp quyết định các hành vi đạo

hành vi đạo đức

• Mọi người có giá trị khác nhau, do vậy cách hiểu hành vi đạo đức hay phi đạo đức cho từng tình huống cụ thể cũng khác nhau

3

4

đức của cá nhân đó.

LOGO

LOGO

Hành vi đạo đức là gì?

Hành vi đạo đức là gì?

(cid:190) Quan điểm quyền đạo đức – tôn trọng các

quyền cơ bản của con người (cid:190) Mọi người dân Mỹ: đều có quyền được sống, tự do và đối xử công bằng theo luật pháp

(cid:190) Quan điểm vị lợi – hành vi đạo đức mang những điều tốt đẹp nhất tới nhiều người nhất (cid:190) Người quản lý giảm 30% lao động tại nhà máy để

(cid:190) Người lao động được bảo vệ quyền bí mật cá nhân, tự do ngôn luận, lựa chọn, sức khỏe và an toàn, tự do nhận thức.

(cid:190) Quan điểm cá nhân chủ nghĩa – cam kết

(cid:190) Vấn đề quyền con người rất được quan tâm trong

đảm bảo lợi nhuận cho nhà máy và duy trì công ăn việc làm cho 70 % lao động còn lại

môi trường kinh doanh quốc tế

5

6

nguyên thủy là thỏa mãn những lợi ích cá nhân lâu dài (cid:190) Người quản lý có xu hướng áp dụng luật lệ một cách cực đoan và chà đạp những người khác để đạt được mục tiêu

1

Biên soạn: TS Lê Hiếu Học - Khoa Kinh tế và Quản lý - Đại học Bách Khoa Hà Nội

Môn học: Quản trị học

Hình 6.1 Bốn quan điểm về hành vi đạo đức

LOGO

LOGO

Hành vi đạo đức là gì?

(cid:190) Quan điểm luật pháp – các quyết định đạo

đức đối xử vô tư và công bằng với mọi người theo các tiêu chuẩn và quy định (cid:190) Công bằng thủ tục - các chính sách và quy định được giám sát thực hiện

Quan điểm cá nhân Liệu một quyết định hay một hành vi có khích lệ lợi ích lâu dài của mỗi cá nhân hay không?

Quan điệm vị lợi

(cid:190) Công bằng trong phân bổ - mức độ các thành quả

Quan điểm quyền đạo đức

Liệu quyết định hay hành vi có đem lại những điều tốt nhất cho số đông?

Quan điểm công lý

Liệu một quyết định hay hành vi có duy trì các quyền cơ bản của con người?

(cid:190) Phụ nữ và nam giới có cùng trình độ và kinh nghiệm phải có

cơ hội tuyển dụng và thăng tiến như nhau

Liệu một quyết định hay hành vi có cho thấy sự công bằng và công minh?

(cid:190) Công bằng trong giao tiếp – mức độ đối xử đàng

được phân chia không kể đến các đặc điểm cá nhân: tuổi, giới tính, dân tộc, chủng tộc, hoặc các tiêu chí khác

(cid:190) Nhân viên ngân hàng dành thời gian giải thích cặn kẽ và đầy

đủ cho khách hàng về lý do không được vay tiền.

7

8

hoàng và tôn trọng với người khác

LOGO

LOGO

Hành vi đạo đức là gì?

(cid:190) Văn hóa trong hành vi đạo đức

Hình 6.2 Các khía cạnh của thuyết tương đối về văn hóa và chủ nghĩa áp đặt về đạo đức

Thuyết đế quốc (áp đặt)

Thuyết tương đối về văn

(cid:131) Thuyết tương đối về văn hóa

hóa

• Hành vi đạo đức được quyết định bởi môi trường văn hóa

(cid:131) Chủ nghĩa đế quốc (áp đặt)

• Không thể áp đặt hành vi ở nơi này sang nơi khác – Tại NZ có thể sử dụng lao động trẻ em nếu làm đúng luật

Không có đạo đức của văn hóa nào nổi trội. Các giá trị và thực tiễn tại mỗi địa phương sẽ quyết định điiều gì đúng, điều gì sai.

• Hành vi không được chấp nhận tại nơi này cũng sẽ không được chấp nhận ở bất cứ nơi nào khác

Những sự thật hoàn toàn đúng áp dụng ở mọi nơi. Các giá trị toàn cầu ảnh hưởng nhiều hơn văn hóa trong việc quyết định điều đúng, điều sai. Đừng làm điều mà bạn không làm ở nhà của mình

Khi ở thành Rome, hãy hành xử như người Rome

9

10

LOGO

LOGO

Hành vi đạo đức là gì?

(cid:190) Một vấn đề đạo đức là tình huống không đạo đức cho dù

(cid:190) Các công ty có thể tôn trọng các giá trị cốt lõi và giá trị

Những vấn đề đạo đức làm phức tạp hoạt động của các công ty như thế nào?

có đem lại những lợi ích tiềm năng.

(cid:190) Các vấn đề đạo đức bao gồm:

toàn cầu như thế nào (cid:190) Tôn trọng phẩm giá con người:

• Tạo văn hóa đánh giá cao nhân viên, khách hàng và nhà cung

cấp

• Giữ môi trường làm việc an toàn • Chế tạo sản phẩm và dịch vụ an toàn

(cid:131) Phân biệt đối xử (cid:131) Quấy rối tình dục (cid:131) Xung đột lợi ích: nhận hối lộ (cid:131) Bí mật khách hàng: tiết lộ thông tin của khách hàng cho

(cid:131) Các nguồn lực của tổ chức: người quản lý sử dụng văn

• Bảo vệ quyền của nhân viên, khách hàng, và cộng đồng • Tránh bất cứ nguy cơ nào đối với sự an toàn, sức khỏe, giáo

dục và điều kiện sống

(cid:131) Tôn trọng các quyền cơ bản bên thứ 3

• Hỗ trợ các tổ chức xã hội, các hệ thống kinh tế và giáo dục • Cộng tác với chính quyền và các cơ quan để bảo vệ môi

trường

11

12

(cid:131) Là công dân tốt phòng phẩm của cơ quan hoặc địa chỉ email của công ty để truyền đạt các quan điểm cá nhân hoặc yêu cầu đến các tổ chức cộng đồng

2

Biên soạn: TS Lê Hiếu Học - Khoa Kinh tế và Quản lý - Đại học Bách Khoa Hà Nội

Môn học: Quản trị học

LOGO

LOGO

(cid:190) Hành vi đạo đức có thể được ngụy biện bằng

(cid:190) Các yếu tố ảnh hưởng đến hành vi tổ chức

Những vấn đề đạo đức làm phức tạp hoạt động của các công ty như thế nào? Những vấn đề đạo đức làm phức tạp hoạt động của các công ty như thế nào?

(cid:131) Cá nhân

người

(cid:131) Sẽ không có ai phát hiện ra những gì bạn đã

làm

(cid:131) Tổ chức

(cid:131) Tổ chức sẽ “bảo vệ” bạn

(cid:131) Môi trường.

13

14

bao gồm: cách thuyết phục rằng: (cid:131) Hành vi không thực sự bất hợp pháp (cid:131) Hành vi thực sự là mối quan tâm của mọi

LOGO

LOGO

Các tiêu chuẩn đạo đức được duy trì như thế nào?

Hình 6.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến hành vi đạo đức quản lý

(cid:190) Rèn luyện và tu dưỡng đạo đức

Tổ chức

Môi trường bên ngoài

Người quản lý

• Ảnh hưởng từ gia

• Chính sách, chuẩn mực • Hành vi của người giám

• Quy định của chính phủ • Các quy ước và giá trị

đình

(cid:131) Các chương trình có nội dung giúp học viên hiểu rõ các khía cạnh đạo đức của quá trình ra quyết định

của xã hội

sát, đồng nghiệp • Văn hóa tổ chức

• Môi trường đạo đức

• Các giá trị tôn giáo • Tiêu chuẩn và nhu

(cid:131) Giúp mọi người ứng dụng các tiêu chuẩn đạo

của ngành

cầu các nhân

đức vào cuộc sống hàng ngày

(cid:131) Giúp mọi người giải quyết các vấn đề đạo

đức dưới áp lực

Hành vi đạo đức quản lý

15

16

LOGO

(cid:190) Luật bảo vệ người cảnh báo khác nhau giữa các

Các tiêu chuẩn đạo đức được duy trì như thế nào? LOGO Các tiêu chuẩn đạo đức được duy trì như thế nào?

(cid:190) Người cảnh báo (Whistleblowers)

(cid:190) Rào cản việc cảnh báo

(cid:131) Chỉ ra những điều chưa đúng cho người khác

(cid:131) Chuỗi mệnh lệnh chặt chẽ (cid:131) Nhóm làm việc có cá tính mạnh: khuyến khích sự

để:

trung thành và tự giám sát (cid:131) Thứ tự ưu tiên không rõ ràng.

• Duy trì các tiêu chuẩn đạo đức

(cid:190) Một số biện pháp khắc phục

• Phòng chống những hành động lãng phí,

có hại hoặc bất hợp pháp.

(cid:131) Cố vấn (cid:131) Bộ phận riêng biệt (cid:131) Vòng tròn chất lượng đạo đức (Moral quality

circles).

17

18

vùng, địa phương, quốc gia

3

Biên soạn: TS Lê Hiếu Học - Khoa Kinh tế và Quản lý - Đại học Bách Khoa Hà Nội

Môn học: Quản trị học

(cid:190) Chuẩn mực đạo đức

(cid:190) Mô hình vai trò đạo đức

(cid:131) Mọi người quản lý có thể ảnh hưởng đến

hành vi đạo đức của nhân viên

(cid:131) Những văn bản hướng dẫn chính thức cách thức ứng xử trong những tình huống nhạy cảm có thể tạo ra các vấn đề đạo đức (cid:190) Những lĩnh vực thường được bảo đảm bằng

(cid:131) Áp lực quá mức có thể gây ra hành vi không

đạo đức

(cid:131) Người quản lý nên thực tiễn khi thiết lập các mục tiêu công việc cho nhân viên của mình

Các tiêu chuẩn đạo đức được duy trì như thế nào? LOGO Các tiêu chuẩn đạo đức được duy trì như thế nào? LOGO

19

20

chuẩn mực đạo đức (cid:131) Đa dạng lực lượng lao động (cid:131) Hối lộ và hoa hồng (cid:131) Trung thực trong kế toán (cid:131) Quan hệ nhà cung cấp- khách hàng (cid:131) Bí mật thông tin doanh nghiệp

Trách nhiệm xã hội của tổ chức là gì?

LOGO

LOGO

(cid:190) Trách nhiệm xã hội của tổ chức

(cid:131) Xem xét các vấn đề đạo đức ở cấp độ tổ

chức

(cid:131) Ép buộc một tổ chức hành động theo cách thức mang lại lợi ích của chính tổ chức và những bên liên đới bên ngoài khác

21

22

Trách nhiệm xã hội tại Toyota

Trách nhiệm xã hội của tổ chức là gì? Trách nhiệm xã hội của tổ chức là gì?

LOGO

LOGO

(cid:190) Các Quan điểm về trách nhiệm xã hội

(cid:190) Niềm tin của người lãnh đạo định hướng

(cid:131) Quan điểm cổ điển

• Trách nhiệm duy nhất của quản lý là tối đa

bằng công việc và gia đình

lợi nhuận

(cid:131) Tổ chức đạt được kết quả cao nhất trong

những cộng đồng lành mạnh

(cid:131) Quan điểm kinh tế xã hội

(cid:131) Tổ chức có lợi khi tôn trọng môi trường tự

nhiên

• Quản lý phải quan tâm đến các lợi ích xã

(cid:131) Tổ chức phải được quản lý và dẫn dắt cho

hội rộng hơn, chứ không chỉ lợi nhuận

các thành công dài hạn

(cid:131) Tổ chức phải bảo vệ uy tín của mình

23

24

trách nhiệm xã hội của tổ chức (cid:131) Người lao động làm việc tốt nhất khi cân

4

Biên soạn: TS Lê Hiếu Học - Khoa Kinh tế và Quản lý - Đại học Bách Khoa Hà Nội

Môn học: Quản trị học

Trách nhiệm xã hội của tổ chức là gì? Trách nhiệm xã hội của tổ chức là gì?

LOGO

LOGO

(cid:190) Các tiêu chí đánh giá kết quả xã hội của DN

• Có đáp ứng được trách nhiệm kinh tế không?

• Có đáp ứng được trách nhiệm luật pháp không?

• Có đáp ứng được trách nhiệm đạo đức không?

• Có đáp ứng được trách nhiệm thi hành khi thấy hợp lý

không?

(cid:190) Tranh cãi ủng hộ trách (cid:131) Tổ chức : nhiệm xã hội : (cid:131) Tăng thêm lợi nhuận lâu dài (cid:190) Tranh cãi phản đối trách nhiệm xã hội: (cid:131) Làm giảm lợi nhuận DN (cid:131) Chi phí kinh doanh cao hơn (cid:131) Tạo hình ảnh công chúng tốt hơn (cid:131) Phai nhạt mục đích kinh doanh (cid:131) Tránh các quy định khác của nhà nước (cid:131) Áp lực xã hội quá lớn (cid:131) Thiếu trách nhiệm công cộng.

25

26

(cid:131) DN có nguồn lực và nhiệm vụ đạo đức (cid:131) Môi trường tốt hơn (cid:131) Công chúng mong muốn

Trách nhiệm xã hội của tổ chức là gì?

LOGO

LOGO

(cid:190) Các chiến lược trách nhiệm xã hội

(cid:131) Người phá rối - trách các trách nhiệm xã hội, chỉ đáp

Hình 6.4 Bốn chiến lược theo đuổi trách nhiệm xã hội

ứng các trách nhiệm kinh tế

‘Giữ vai trò lãnh đạo trong các hoạt động xã hội’ Đáp ứng các trách nhiệm kinh tế, luật pháp

Chiến lược chủ động

(cid:131) Phòng vệ - bảo vệ tổ chức bằng việc thực hiện các yêu

cầu tối thiểu về luật pháp để đáp ứng trách nhiệm xã hội (cid:131) Thích nghi - chấp nhận trách nhiệm xã hội, và cố gắng

Chiến lược thích nghi

Thực hiện yêu cầu đạo đức tối thiểu Đáp ứng trách nhiệm kinh tế, luật pháp và đạo đức

thỏa mãn các tiêu chí kinh tế, luật pháp và đạo đức dưới áp lực của các tổ chức bên ngoài

Chiến lược bảo vệ

(cid:131) Chủ động (Proactive) - đáp ứng tất cả các tiêu chí về

‘Thực hiện yêu cầu luật pháp đóng cửa Đáp ứng các trách nhiệm kinh tế và luật pháp

trách nhiệm xã hội.

Chiến lược phá đám

‘Đấu tranh chống các yêu cầu xã hội’ Đáp ứng trách nhiệm kinh tế

27

28

LOGO

LOGO

Các tổ chức và chính phủ hợp tác như thế nào trong xã hội?

Các tổ chức và chính phủ hợp tác như thế nào trong xã hội?

(cid:190) Cách thức tổ chức ảnh hưởng đến chính phủ

(cid:190) Cách thức chính phủ ảnh hưởng đến tổ chức

(cid:131) Liên hệ cá nhân và mạng lưới

(cid:131) Các lĩnh vực chung của các quy định nhà nước

• Quản lý tiếp xúc với những nhân vật quan trọng trong chính phủ

• An toàn và sức khỏe nghề nghiệp

(cid:131) Chiến dịch quan hệ công chúng

• Thực tiễn lao động công bằng

• Giới thiệu hình ảnh tích cực của công ty đến đại đa số công chúng

• Bảo vệ người tiêu dùng

• Bảo vệ thiên nhiên

(cid:131) Vận động hành lang

(cid:131) Một số tổ chức ở VN

• Đưa tổ chức đến vị trí hoặc được ưu tiên tiếp xúc trực tiếp với quan

chức chính phủ

• UB bảo vệ bà mẹ và trẻ sơ sinh

• UB Thanh thiếu niên và nhi đồng

(cid:131) Hành động bất hợp pháp

• Bảo vệ động vật quý hiếm

• Hối lộ hoặc đóng góp tài chính bất hợp pháp (làm từ thiện bằng tiền

• Tổng LĐ Lao động VN, ngành

phi pháp)

29

30

5

Biên soạn: TS Lê Hiếu Học - Khoa Kinh tế và Quản lý - Đại học Bách Khoa Hà Nội

Môn học: Quản trị học

Vai trò trung tâm của đạo đức và trách

Các tổ chức và chính phủ hợp tác như thế nào trong xã hội?

LOGO

LOGO

Hình 6.5 nhiệm xã hội với lãnh đạo và vai trò quản lý

(cid:190) Cách thức chính phủ ảnh hưởng đến tổ chức

(cid:190) Người quản lý phân biệt trách nhiệm xã hội và đạo

Quản lý cấp cao hơn

• Người quản lý (và nhân viên) phải chấp nhận trách

đức vì :

nhiệm cá nhân trong việc làm “đúng” việc

Vận hành với

• Người quản lý đóng vai trò quan trọng trong việc

•Tiêu chuẩn đạo đức cao hơn

•Trách nhiệm xã hội

• Trách nhiệm xã hội và đạo đức giữ vị trí trung tâm

đáp ứng các yêu cầu của công chúng Lãnh đạo

Trách nhiệm

trong các quyết định và hành động của người quản lý

Phụ thuộc

31

32

6

Biên soạn: TS Lê Hiếu Học - Khoa Kinh tế và Quản lý - Đại học Bách Khoa Hà Nội