s uy thËn cÊp
TS.BS. §inh ThÞ Kim Dung
Khoa ThËn- TiÕt niÖu
BÖnh viÖn B¹ch mai
1. §Þnh nghÜa
Suy thËn cÊp (STC) lµ t×nh tr¹ng s uy gi¶m chøc n¨ng
thËn nhanh do nhiÒu nguyªn nh©n g©y ra, biÓu hiÖn
b»ng héi chøng ure m¸u cao (thiÓu niÖu/ v« niÖu, t¨ng
nit¬ phi prote in, rèi lo¹n n-íc ®iÖn gi¶i vµ th¨ng b»ng kiÒm
toan).
Xy ra ®ét ng ét (s au vµi giê - vµi ngµy) hoÆc
TiÕn triÓn nhanh trong vµi tuÇn
Cã thÓ gÆp ë nh÷ng bÖnh nh©n kh«ng cã bÖnh lý
thËn tr-íc ®ã hoÆc ®· c ã s uy thËn m¹n
Tû lÖ tö vong th-êng cao 40% - 60%, nÕu ®iÒu trÞ
kÞp thêi cã thÓ håi phôc ho µn toµn hoÆc g Çn hoµn
toµn.
ChÈn ®o¸n ph©n biÖt STC
Suy thËn cÊp
Tríc thËn T¹i thËn Sau thËn
M¹ch m¸u CÇu thËn KÏ thËn èng thËn
2. nguyªn nh©n g©y Suy thËn cÊp
Cã 3 nhãm nguyªn nh©n g©y STC: tríc thËn, t¹i thËn
vµ sau thËn.
2.1. Nguyªn nh©n tr-íc thËn (s uy thËn chøc n¨ng ):
- Gim cung l-îng tim: NMCT, lo ¹n nhÞp, s uy tim xung huyÕt…
- Gi¶m thÓ tÝch cã/kh«ng tôt HA: thiÕu – mÊt dÞch (do thËn, tiªu hãa,
da)
- Ph©n bè l¹i dÞch: gi¶m albumin m¸u do HCTH, x¬ gan, thiÓu d-ìng ;
viªm tuþ, c hÊn th-¬ng, báng , t¾c ruét, VFM, ®a niÖu (®¸i ®-êng, ®¸i
nh¹t do s uy th-îng thËn, dïng lîi tiÓu nhiÒu, bÖnh lý thËn).
- Gi·n m¹ch ng o ¹i biªn: nhiÔm trïng huyÕt, s èc, thuèc h¹ ¸p…
- T¾c m¹ch thËn, chÌn Ðp m¹ch thËn: XV§M, nghÏn m¹ch, t¾c m¹ch, viªm
§M, chÌn Ðp ¹c h thËn, ph×nh t¸ch…
- Rèi lo ¹n c ¬ chÕ ®iÒu hßa ë thËn: ø c chÕ men c huyÓn, ….
2. Nguyªn nh©n g©y S uy thËn cÊp
2.2. Nguyªn nh©n t¹i thËn (s uy thËn thùc tæ n):
2.2.1. Ho¹i tö èng thËn c Êp do:
T×nh tr¹ng s èc,
Tiªu c ¬ v©n do chÊn th-¬ng vµ kh«ng do chÊn th-¬ng (h«n
mª do r-îu, t×nh tr¹ng ló lÉn, nghiÖn ma tuý, khÝ CO…),
Tan m¸u tro ng lßng m¹ch (kh«ng phï hîp nhãm m¸u, s èt rÐt,
ngé ®éc nÊm, thuèc quinin, gi¶m ®au, miÔn dÞch)..,
NhiÔm ®éc (thuû ng©n, tetrachlorure carbone),
Do thuèc (aminog lyco s ide , c e phalos porin, kh¸ng viªm
kh«ng ®Æc hiÖu, amphote ricin B), Thuèc cn quang,
NhiÔm trïng huyÕt.. .....