Bắt ấu trùng ong về nấu cháo - chỉ có ở
Cần Thơ
Ở miệt vườn có nhiều loại ong, nhưng nhắc đến ong vò vẽ nhiều người
rất ngán, sợ vì chúng dữ và khá độc, có thể đốt chết người như chơi.
Tuy vậy, nhộng của ong vò vẽ thì rất ngon và bổ dưỡng, nhất là khi đem
nấu cháo. Cháo nhộng là món ăn từ thời cha ông ta khẩn hoang, khai
phá và hầu như chỉ ở miệt vườn mới có cơ hội thưởng thức…
Để có món cháo ong vò vẽ ấy thật không đơn giản, thậm chí là khá nguy
hiểm. Bởi lẽ loài ong này có nọc rất độc và khi bị chọc phá chúng truy đuổi
đến tận cùng. Một người khỏe mạnh khi bị ong chích chừng 10 mũi là phải
đi cấp cứu. Vì thế mà ngày trước du kích miền Tây hay dùng ong vò vẽ để
đánh giặc là vậy! Tổ ong nếu không triệt phá sớm, theo thời gian cứ to dần
bằng cái thúng nửa giạ là sự thường, lúc phát triển vượt bậc cỡ cái nia, thấy
mà phát sợ. Nghe kể chuyện trâu bò thả đi ăn rong rểu vào vườn hoang lớ
ngớ đánh động tổ ong vò vẽ, chúng túa ra đốt chỉ còn nước bỏ chạy thục
mạng, kêu rống khiếp đảm. Nguy hiểm là vậy, vẫn có cách trị.
Ong vò
vẽ làm tổ bất cứ nơi đâu, rừng hoang, vườn cây, cột điện và thậm chí ngay
bên hiên nhà. Mùa mưa thì chúng làm tổ rất cao để tránh nước ngập, còn
mùa nắng thì có khi thấy tổ của chúng là đà sát mặt đất. Ong vò vẽ đi tìm
mật và nguyên liệu về xây tổ chỉ quanh quẩn gần ngôi nhà của mình. Biết
được tập tính của loài ong này mà người ta khá dễ dàng tìm ra tổ của chúng.
Một khi phát hiện ra tổ ong vò vẽ, chắc chắn sớm muộn gì người ta cũng "xử
lý" ngay.
Khi
thấy vài con ong vò vẽ đang tìm phấn hoa hay vỏ cây mục thì người ta leo
lên một cây có chiều cao gần đó để quan sát hướng bay của chúng. Ong vò
vẽ khá lớn con nên khi chúng bay trên không rất dễ nhận ra. Khi tìm thấy tổ,
người ta quan sát, độ lớn của tổ để ước chừng có bao nhiêu tầng chứa ong
non để quyết định lúc nào sẽ lấy tổ chúng.
Đặc biệt
là nhận biết chính xác miệng tổ ong nằm ở vị trí nào trên thân của tổ, vì tổ
ong vò vẽ duy nhất chỉ có một miệng để ra vào. Rồi ước chừng chiều cao tổ
ong khoảng bao nhiêu để còn chuẩn bị cây rọi cho phù hợp. Trước khi chuẩn
bị đốt lấy tổ ong, người ta chọn một cây tre hay tầm vông còn tươi thật dài
làm cây rọi để khi đốt có độ nghiêng, tránh ong rớt ngay trên đầu. Đầu cây
rọi được quấn giẽ khô và ràng buộc thật chắc chắn vì đốt một tổ ong cũng
kéo dài 5-7 phút.
Đợi
bóng đêm xuống đàn ong chui hết vào trong tổ cũng là lúc an toàn để người
ta quyết định lấy tổ ong. Chỉ cần chế dầu lửa hoặc xăng vào miếng giẽ đầu
cây rọi và cố gắng đưa ngọn lửa vào đúng vị trí miệng tổ ong và giữ nguyên
ở đó. Khi thấy có lửa, tất cả ong trưởng thành đều bay túa ra miệng tổ và bị
ngọn lửa thiêu chết hoặc cháy cánh rớt ngay xuống đất.