M T S BI N PHÁP QU N LÝ NÂNG CAO CH T L NG ƯỢ
HO T ĐNG T H C C A H C SINH N I TRÚ
I. LÝ DO CH N Đ TÀI .
Trong th i đi khoa h c – công ngh , ch t l ng giáo d c h ng t i ượ ướ
con ng i phát tri n toàn di n không ng ng. Đó là con ng i năng đng,ườ ườ
đc l p, sáng t o, có lòng ham hi u bi t, có năng l c t h c, v n d ng ế
ki n th c vào cu c s ng. Nh ng ng i nh v y ph i đc b t đu cáchế ườ ư ượ
h c, cách suy nghĩ đc l p t l p THCS, đc d n d t c a th y cô trong ượ
môi tr ng giáo d c đó h ng trung tâm v h c sinh, phát huy t t nh t,ườ ướ
t nhiên nh t nh ng năng l c ph m ch t c a h c sinh
“…quan ni m v vai trò c a ng i giáo d c và ng i đc giáo ườ ườ ượ
d c đã thay đi, ng i giáo d c là ng i h ng đn, t ch c, đi u khi n, ườ ườ ướ
h tr nh m làm cho ng i đc giáo d c phát huy vai trò tích c c, ch ườ ượ
đng, đc l p trong vi c chi m lĩnh trí th c, ti n t i t giáo d c b n thân. ế ế
Nghĩa là t o đi u ki n cho h phát tri n năng l c n i sinh nh năng l c ư
h c t p (…) năng l c thích ng, nhanh chóng h i nh p v i hoàn c nh v.v…
đ kh ng đnh vai trò c a mình trong xã h i. Đi u này đòi h i ng i giáo ườ
d c và ng i đc giáo d c luôn luôn đi m i ph ng pháp giáo d c, ườ ượ ươ
ph ng pháp d y và h c. Vì v y, quá trình d y h c (nghĩa r ng) đc coiươ ượ
là quá trình d y t h c .” (Ti p c n hi n đi trong qu n lý giáo d c ế
Tr n Ki m )
T b c h c THCS h c sinh ph i đc h ng d n và t v n d ng ượ ướ
k năng h c t p tích c c m t cách t giác, khi lên b c THPT m i có đ
kh năng ti p c n cách h c đc l p và t h c, t nghiên c u có k t qu . ế ế
Ho t đng h c t p có hai d ng c b n: H c trên l p và t h c ơ
nhà. H c trên l p đc h ng d n c a th y cô, t h c do t b n thân v n ượ ướ
đng đ chi m lĩnh tri th c nên th ng mang l i nh ng k t qu to l n v ế ườ ế
n i dung và ph ng pháp, phát huy đc nh ng năng l c ti m n c a con ươ ượ
ng i. Có th nói t h c là con đng phát tri n su t đi c a m i conườ ườ
ng i, giúp con ng i bi n quá trình giáo d c thành quá trình t giáo d c .ườ ườ ế
Nhà tr ng PT hi n nay đu t p trung c i ti n ph ng pháp d y ườ ế ươ
h c h ng đn th c hi n m c tiêu hoàn ch nh thay sách giáo khoa b c ướ ế
h c ph thông phát huy tính tích c c đc l p và năng l c t h c c a h c
sinh. Tuy nhiên m i đa ph ng ươ có nh ng khó khăn thu n l i riêng mà có
nh ng đnh h ng qu n lý ho t đng d y – t h c c a th y cô giáo và h c ướ
sinh cho phù h p tr ng mình. ườ
Tr ng PTDTNT t nh Cà Mau đc tr ng là ườ ư ph thông, dân t c , n i
trú, đi t ng đa s là ng i dân t c Khmer có đc tr ng riêng: nh kh ượ ườ ư ư
năng nh n th c và ti p thu ki n th c ch m, năng l c h c và t h c còn ế ế
h n ch nhi u v nh n bi t, hi u v n d ng, đc bi t là ch a có ph ng ế ế ư ươ
pháp h c t p. Ch t l ng văn hóa đu vào r t th p (không thi tuy n). ượ
Nhà tr ng qu n lý h c sinh t i tr ng 100% th i gian, nên viêc tườ ườ
ch c qu n lý ho t đông t h c c a h c sinh là r t c n thi t, không đ h c ế
sinh lãng phí th i gian vào công vi c vô ích. Xây d ng n n p h c t p, sinh ế
ho t cho h c sinh th t t t s đm b o ch t l ng h c t p, kh c ph c các ượ
nh t đi m v năng l c t h c c a h c sinh. V i nh ng yêu c u đó vi cượ
t ch c t h c cho h c sinh có n n p , qu n lý t h c ch t ch và th ng ế ườ
xuyên cùng v i n l c tham m u và tham gia qu n lý c a đi ngũ giáo viên ư
mang l i s n đnh ch t l ng h c t p và hi u qu giáo d c c a nhà ượ
tr ng. Tuy nhiên n u vi c t ch c t h c không t t hoăc thi u ki m traườ ế ế
đánh giá, đi u ch nh k p th i nh ng bi u hi n chán h c, l i h c c a h c ườ
sinh thì ho t đng t h c c a toàn tr ng s b phá v , ch t l ng s th p ườ ượ
, m c tiêu giáo d c đi v i h c sinh là ng i dân t c thi u s (khmer) s ườ
không th c hi n đc. ượ
D a vào th c ti n d y và h c t i tr ng PTDTNT Cà Mau trong ườ
nhi u năm qua , m t trong nh ng y u t đ nâng cao ch t l ng h c t p ế ượ
c a h c sinh là tăng c ng công tác qu n lý t h c c a h c sinh, đi m i ườ
qu n lý d y h c theo h ng phát huy năng l c t h c c a h c sinh là m t ướ
nhiêm v r t c n thi t c a nhà tr ng. ế ườ
T nh ng lý do trên , tôi ch n nghiên c u đ tài này đ góp ph n nâng
cao ch t l ng giáo d c tr ng PTDTNT Cà Mau. ượ ườ
II . C S LÝ LU NƠ .
1.Ph ng pháp d y h c tích c c (D y- t h c)ươ
-Ph ng pháp d y h c tích c c là ph ng pháp nh m đ cao vai trò tươ ươ
giác, tích c c, đc l p nh n th c c a ng i h c d i vai trò t ch c, đnh ườ ướ
h ng c a ng i d y, h ng t i tích c c hóa ho t đng nh n th c c aướ ườ ướ
ng i h c, nghĩa là t p trung phát huy tính tích c c c a ng i h c chườ ườ
không ch t p trung ho t đng tích c c c a ng i d y. ườ
-Ph ng pháp d y h c tích c c đòi h i s h p tác c a ng i d y vàươ ườ
ng i h c, s ph i h p gi a ho t đng d y và ho t đng h c: Ng i d yườ ườ
luôn đng não, t ch c các ho t đng d n d t ng i h c vào tình hu ng ườ
s ph m khác nhau và đ t ng i h c gi i quy t các tình hu ng đó.ư ườ ế
Ng i h c có ph ng pháp h c tích c c , có năng l c t h c, k năng th cườ ươ
hành, t đó bi n quá trình d y h c thành quá trình d y- t h c. ế
- B n ch t c a ph ng pháp d y h c tích c c là ph ng pháp d y ươ ươ
l y ng i h c làm trung tâm, trong đó ng i d y đóng vai trò ch đo đ ườ ườ
t ch c ch đo và đnh h ng cho ng i h c có ph ng pháp h c- t h c ướ ườ ươ
t i u; ng i h c đóng vai trò ch đng chi m lĩnh trí th c, k năng k ư ườ ế
x o và còn n m đc cách th c, con đng đi t i trí th c, k năng k x o ượ ườ
đó.
2.Các đc tr ng c b n c a ph ng pháp d y h c tích c c: ư ơ ươ
- D y và h c thông qua t ch c các ho t đng h c t p c a ng i h c: ườ
Ng i h c tích c c tham gia vào các ho t đng h c t p d i vai trò tườ ướ
ch c c a ng i d y. ườ
- D y và h c chú tr ng rèn luy n ph ng pháp t h c: Rèn luy n ươ
ph ng pháp t h c là m c tiêu, nhi m v và là cách th c, con đng c aươ ườ
ph ng pháp d y h c tích c c. T b n thân ng i h c tìm ki m, khám pháươ ượ ế
trí th c thông qua các kênh thông tin đa d ng khác nhau, t o nên đng c , ý ơ
chí t h c, kh i d y n i l c v n có trong m i ng i. ơ ườ
- Tăng c ng h c t p cá nhân, ph i h p v i h c t p h p tác:Ph ngườ ươ
pháp d y h c tích c c ph i đm b o nguyên t c tính v a s c chung v i đa
s và tính v a s c riêng v i t ng cá nhân h c sinh. Vi c áp d ng CNTT s
đáp ng yêu c u cá th hóa ho t đng h c t p c a ng i h c. H c t p ườ
h p tác nh th o lu n , tranh lu n trong t p th , ho t đng nhóm…giúp cá ư
nhân th hi n trình đ nh n th c, làm tăng hi u qu , ch t l ng gi h c , ượ
đng th i giáo d c năng l c h p tác trong đi s ng xã h i.
- K t h p đánh giá c a ng i d y v i t giác đanh giá c a ng i h c :ế ườ ườ
Ki m tra đánh giá giúp ng i d y đi u ch nh quá trình d y, còn ng i h c ườ ườ
t đánh giá quá trình h c c a b n thân, t đó nghĩ ra cách h c ti p theo và ế
ng i d y t ch c h ng d n cho ng i h c phát tri n k năng đánh giá,ườ ướ ườ
t đi u ch nh ho t đng h c. Yêu c u này nh m t o ra thông tin hai chi u
t ng tác trong quá trình d y h c và quá trình t đánh giá đúng b n thân đươ
t đó đi u ch nh hành vi ho t đng c a mình là y u t c n thi t đ hòa ế ế
nh p và thích nghi v i đi s ng xã h i.
3.D y h c tích c c đòi h i g n v i ph ng pháp t ng tác: ươ ươ
-Ng i h c là ng i đi h c ch không ph i ng i đc d y, là chườ ườ ườ ượ
th nh n th c c a quá trình d y h c và h t nguy n , ch đng. Ng i ườ
d y h c có nhi m v h ng d n giúp đ, đnh h ng cho ng i h c đ ướ ướ ườ
làm nãy sinh trí th c ng i h c. Môi tr ng t nhiên và xã h i xung ườ ư
quanh là tác nhân quan tr ng , là n i ch a đng thông tin quan tr ng nh ơ
h ng , tác đng đn d y và h c , ng i h c tìm cách khai thác, x lý,ưở ế ườ
v n d ng cho m c đích c a mình, trong l p h c môi tr ng là t ng hòa ba ườ
y u t - th y – trò- m i quan h t ng tác gi a th y và trò.ế ươ
- Ho t đng d y h c tích c c g n v i ph ng pháp t ng tác s ph m ươ ươ ư
theo 3 b c: T tìm hi u(ng i h c ti p nh n, t tìm hi u, phát huy , đánhướ ườ ế
giá)-T th hi n (x lý thông tin trong môi tr ng h c t p, h p tác , chia ườ
s h c t p) – T ki m tra ( c ng c , đánh giá đ hoàn thi n trí th c).
4.M t s khái ni m .
- “H c”là ho t đng t giác tích c c, ch đng, t t ch c, t đi u
khi n ho t đng nh n th c. H c t p c a ng i h c nh m thu nh n x lý , ườ
bi n đi thông tin bên ngoài thành trí th c c a b n thân, qua dó ng i h cế ườ
th hi n mình, bi n đi mình, t làm phong phú giá tr c a mình. H c là ế
ho t đng cá nhân và là ho t đng t giác, là s t khám phá hi n th c,
ho t đng h c còn g n k t v i nhân t môi tr ng nh b n bè, gia đình, ế ườ ư
l p h c, c ng đng, trong quá trình h c cá nhân và xã h i không tách r i
nhau.
- “T h c”theo cách hi u thông th ng, t h c là s n l c c a b n ườ
thân, ng i h c t suy nghĩ, t tìm ki n th c trong m i n i dung h c ho cườ ế
t tìm tòi tri th c trong th c ti n đ s h u nh m đt đn m t m c đích ế
nh t đnh. T h c là t mình đng não suy nghĩ, s d ng các năng l c trí
tu …và có khi c b p c (khi s d ng công c ) cùng các ph m ch t c a ơ
mình, r i c đng c , tình c m, c nhân sinh quan, th gi i quan (trung ơ ế
th c khách quan, có chí ti n th , không ng i khó, ng i kh , kiên trì nh n ế
n i, lòng say mê khoa h c, ý mu n thi đ, bi t bi n khó khăn thành thu n ế ế
l i.v.v)đ chi m đc m t lĩnh v c hi u bi t nào đó c a nhân lo i, bi n ế ượ ế ế
lĩnh v c đó thành s h u c a mình”.(Nguy n C nh Toàn ).
Ho t đng h c là ho t đng t thân, h có h c là có t h c và không ai
có th h c h ng i khác. H c theo nghĩa chung hàm ý có xét đn m i ườ ế
quan h th ng nh t v i ho t đng d y, t c là có tác đng ngo i l c. Khi
nói đn t h c ch xét n i l c c a ng i h c, b ng chính kh năng và ý chíế ư
c a ng i h c đ đt đc m c đích. Trong nhà tr ng ho t đng h c ườ ượ ườ
g n bó h u c v i ho t đng d y, t c là có tác đng ngo i l c, ngo i l c ơ
có th k m h m n i l c n u quan h d y-h c có tính áp đt nh i nhét làm ế
m t đi tính t ch , sáng t o c a ng i h c; ngo i l c có th kích thích n i ườ
l c phát tri n n u quan h d y h c tích c c phát huy đc nh ng ph m ế ượ
ch t và ti m năng h c t p c a ng i h c. ườ
-Trong nh ng đi u ki n h c t p không có th y, ng i h c ph i ch ườ
đng tìm ki m trí th c trong sách v , tài li u m ng thông tin…đó là kho tàn ế
trí th c đc nhi u th h ng i th y(có th không chính th c) đúc k t ượ ế ườ ế
kinh nghi m truy n cho th h mai sau; đó là ng i th y ti m n trong ý ế ườ
th c h c t p thôi thúc ng i h c bi t l a ch n, s p x p ki n th c đ có ườ ế ế ế
cách h c t t nh t bi n trí th c nhân lo i thành c a mình; đó là t h c đnh ế
cao có nh ng ng i có m c đích h c t p rõ ràng, có ý chí v i khác v ng ườ
không ng ng h c h i đ hoàn thi n nhân cách.
- Ho t đng h c và t h c trong nhà tr ng. ườ
H c –t h c trên l p có sách giáo khoa, có th y h ng d n và v nhà ướ
t h c, k t qu đt đc ph thu c vào vi c ch đng ti p thu trên l p và ế ượ ế
m c đ t h c nhà.
H c-t h c nhà có sách giáo khoa…có ng i h ng d n (ng i ườ ướ ườ
thân, d y kèm, ban bè…) dành cho nh ng gia đình có đi u kiên t ng ươ
ng,k t qu s th p h n n u nh vi c h ng d n không có ph ng pháp ế ơ ế ư ướ ươ
t t ho c b áp l c h c thêm nh i nhét quá m c.
H c sinh d a vào sách giáo khoa…t h c đ hi u sâu h n v ki n th c ơ ế
đã h c, khai thác ki n th c có liên quan nâng cao k năng v n d ng, th c ế
hành và đánh giá rút kinh nghi m trong quá trình t h c t ng lĩnh v c .
Cách này h c sinh có năng l c h c cao th ng bi t k t h p ngo i l c c a ườ ế ế
th y t i l p v i sách giáo khoa…bi t l a ch n ki n th c t d đn khó, ế ế ế
bi t đánh giá, đi u ch nh và bi t tìm ki m s đnh h ng c a th y trongế ế ế ướ
nh ng v n đ ch a hi u th u đáo. ư
III. TH C TR NG HO T ĐNG T H C VÀ QU N LÝ T H C
NHÀ TR NG ƯỜ .
1.T ch c th c hi n ho t đng t h c c a h c sinh n i trú:
-Ho t đông t h c c a h c sinh đc t ch c t qu n theo nhóm,có s ượ
qu n lý c a giáo viên tr c. Th i gian h c ch y u t p trung t h c trên ế
l p vào bu i t i t th hai đn th sáu h ng tu n cho toàn th h c sinh n i ế
trú, bu i chi u không có ti t d y c a th y, h c sinh t qu n t h c cá ế
nhân ho c theo nhóm t i ch ho c trên các phòng h c tr ng. Các nhóm
trau đi bài, gi i bài t p, h c các n i dung tham kh o ho c nâng cao theo
m c đích cá nhân. Bu i t i t h c theo k ho ch l p , c a tr ng căn c ế ườ
vào th i khóa bi u ngày mai, n n p t h c do h c sinh th ng nh t t ế
qu n trên c s yêu c u, h ng d n c a nhà tr ng thông qua giáo viên ơ ướ ườ
ch nhi m l p và Ban thi đua c a Đoàn. H c sinh c g ng gi i quy t các ế
n i dung h c t p c b n, sau đó tăng c ng luy n t p và th o lu n bài ơ ườ
khó.