Chất lượng thẩm định dự án đầu tư tại
các ngân hàng thương mại
Sự cần thiết nâng cao chất lượng thẩm định DAĐT.
Chất lượng công tác thẩm định DADT chính là việc cán bộ thẩm định rút ra kết
luận một cách chính xácvề tính khả thi, tính hiệu qủa kinh tế, khả năng trả nợ,
những rủi ro có thể xảy ra của dự án để quyết định cho vay hoặc không cho vay đối
với một DADT của doanh nghiệp.
Nếu chấp nhận cho vay thì đối với DAĐT đó Ngân hàng sẽ cho vay với số tiền là
bao nhiêu, thời gian cho vay là bao lâu, phương thức cho vay như thế nào để tạo
điều kiện cho doanh nghiệp hoạt động hiệu quả nhất.
Mặc dù công tác thẩm định đã góp phần đưa lại những kết quả rất lớn cho nền kinh
tế, nhưng vẫn còn có những tồn tại chưa thể đáp ứng được yêu cầu của nền kinh tế
thị trường có sự điều tiết vĩ mô của Nhà nước. Vì vậy tiếp tục nâng cao chất lượng
công tác thẩm định là một yêu cầu cấp thiết nhằm đáp ứng đòi hỏi của nền kinh tế
trong thời kì đổi mới.
Đối với bất kì một quốc gia nào, tốc độ phát triển của đầu tư sẽ quyết định nhịp độ
phát triển kinh tế và đó chính là điều kiện cần thiết để nâng cao mức thu nhập quốc
dân, cải thiện đời sống vật chất tinh thần của các tầng lớp nhân dân lao động, tạo
công ăn việc làm cho xã hội, củng cố an ninh quốc phòng cho đất nước. Điều này
có ý nghĩa hết sức quan trọng đối với nước ta-một nước có thu nhập quốc dân thấp,
đời sống nhân dân còn ở mức nghèo khổ và nạn thất nghiệp còn cao.
Trong điều kiện các nguồn lực xã hội còn khan hiếm và có hạn như ở nước ta, để
đảm bảo được các mục tiêu kinh tế xã hội mà Đảng và Nhà nước đã đề ra đòi hỏi
phải sử dụng các nguồn lực hạn chế trên một cách hợp lí nhất. Các kế hoạch đầu tư
cùng dự án sẽ được đưa vào nhằm sắp xếp các nguồn lực theo các mục tiêu đã
định. Để xác định được các nguồn lực này có được sử dụng một cách hợp lí mang
lại hiệu quả như đã định không thì chỉ có thể thông qua công tác xây dung và thẩm
định dự án. Đặc biệt là quá trình thẩm định để đưa đến quyết định đầu tư hay sửa
đổi quyết định hoặc hoàn toàn bác bỏ là một khâu rất quan trọng trong chu kì của
dự án. Do vậy nâng cao chất lượng của quá trình thẩm định luôn là vấn đề hết sức
cần thiết.
Mặt khác, đảm bảo chất lượng của công tác thẩm định sẽ giúp cho các nhà doanh
nghiệp nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh. Với mục tiêu tăng trưởng kinh tế là
7.5% đến hết năm 2005 cùng với quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng
công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, đòi hỏi cần phải có một khối lượng đầu tư
và nguồn vốn lớn để đáp ứng quá trình này. Đặc biệt đối với các dự án lĩnh vực
đầu tư xây dung cơ bản, các dự án xây dựng cơ sở hạ tầng là những dự án thường
kéo dài và chưa thể tạo ra ngay sản phẩm cho xã hội. Nếu chất lượng công tác
thẩm định dự án không được nâng cao thì rủi ro sẽ rất lớn gây khó khăn cho nền
kinh tế và ngay cả bản thân hoạt động Ngân hàng, nó có thể tạo ra áp lực cho nền
kinh tế như: giá cả, lạm phát, lãi suất… Do vậy phải nâng cao chất lượng của công
tác thẩm định một mặt để đáp ứng cho nền kinh tế, mặt khác sẽ góp phần hạn chế,
phòng ngừa rủi ro trong hoạt động tín dụng Ngân hàng.
Trong điều kiện nền kinh tế thị trường có sự cạnh tranh của các doanh nghiệp,
muốn tồn tại và phát triển thì điều cốt lõi là phải quản lí, sử dụng vốn một cách
hiệu quả nhất. Chính việc xây dựng và thẩm định dự án sẽ đảm bảo được mục tiêu
này vì quá trình này sẽ cho doanh nghiệp có thể lựa chọn giữa lợi ích và chi phí
trong các phương án kinh doanh, hoặc có thể chỉ ra rằng nên tổ chức lại sản xuất,
cải tiến quá trình quản lí, hay thay đổi thiết bị công nghệ, nâng cao năng suất lao
động, hạ giá thành sản phẩm…đặc biệt trong điều kiện của nước ta phần lớn các
doanh nghiệp còn thiếu vốn, công nghệ trang thiết bị lạc hậu, cũ kĩ thì việc lựa
chọn, xác định phương án,chiến lược kinh doanh hay một chương trình hành động
đúng đắn, đó là điều có ý nghĩa hết sức quan trọng liên quan đến vấn đề sống còn
của doanh nghiệp.
Để đảm bảo được mục tiêu tăng trưởng kinh tế, thúc đẩy quá trình công nghiệp
hóa, hiện đại hoá đất nước, ta cần một lượng vốn rất lớn. Nếu chỉ dựa vào việc huy
động nguồn vốn trong nước thì khó có thể đảm bảo được mục tiêu trên. Nếu chất
lượng của quá trình thẩm định được nâng cao như: đảm bảo yêu cầu về mặt thời
gian, thủ tục, chất lượng xây dựng và thẩm định dự án theo yêu cầu của các
chương trình hợp tác của các tổ chức quốc tế… sẽ góp phần thu hút vốn đầu tư
nước ngoài bằng con đường như: viện trợ, vay ODA, quỹ hợp tác đầu tư, đầu tư
trực tiếp nước ngoài, hợp tác liên doanh… đảm bảo được nguồn vốn thúc đẩy tăng
trưởng kinh tế.
Nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng thẩm định dự án đầu tư.
Các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng của công tác thẩm định có thể chia làm 2
loại: Nhân tố chủ quan và nhân tố khách quan
Nhân tố chủ quan:
+ Con ngưòi: Đây là nhân tố được xem là cơ bản và quan trọng nhất. Trong công
tác thẩm định DAĐT tại các NHTM, cán bộ Ngân hàng là người trực tiếp thẩm
định. Chất lượng thẩm định có đạt được hay không, trình độ thẩm định só đầy đủ
hay không phụ thuộc rất nhiều vào trình độ của cán bộ. Có thể hiểu đây là sự am
hiểu về quy trình, nắm chắc nội dung, kỹ thuật chủ yếu khi xem xét dự án của cán
bộ. Bên cạnh đó, để cho các phân tích được xác thực, yêu cầu đặt ra cho các cán bộ
là phải có sự hiểu biết sâu rộng với các lĩnh vực khác ngoài Ngân hàng. Đó là