Dân dã gỏi tỏi đảo Lý Sơn
Ra huyện đảo Lý Sơn (Quảng Ngãi) khi đi ngang qua ruộng tỏi đã thu
hoạch, bạn vẫn thấy những cây tỏi đứng chỏng chơ xanh mướt. Đó là
những cây tỏi đực.
Người ta thường gọi cây đực để chỉ những cây không đơm hoa kết trái. Tò
mò nhổ thử vài cây, rảy sạch đất cát. Thì ra tỏi đực có củ nhỏ xíu xìu xiu chứ
không có múi có tép như các cây tỏi bình thường. Củ tỏi đực thẳng đuột như
củ kiệu, bộ rễ thì dài thon và trắng phau. Không nuôi củ nên thân và lá tỏi
đực mới to khỏe và xanh mãi trên ruộng cát nóng bỏng như thế.
Người
dân Lý Sơn không nhổ hết tỏi đực một lần mà chừa chúng lại trên ruộng cát,
nhổ ít một về làm gỏi. Nhổ tỏi về cắt bỏ rễ và phần lá ngọn. Dùng dao cắt
thân thành từng đoạn vừa rồi chẻ ra làm hai làm ba. Cho tỏi vào thau nước
lạnh ngâm khoảng 10 phút cho sạch mủ, ngâm xong bắc lên bếp luộc vừa
chín tới, vớt ra rổ để nguội và ráo nước. Luộc để khử đi mùi nồng của tỏi.
Nhưng nếu luộc chín quá, tỏi sẽ bị bủn, không làm gỏi được.
Trong khi ngâm và luộc tỏi, rang đậu phộng, giã nhỏ, chuẩn bị rau thơm rửa
sạch. Cho tỏi cùng với đậu phộng, rau thơm vào trộn đều. Cho thêm một ít
bột ngọt, đường để gỏi tỏi ngon hơn. Xong xuôi bày ra đĩa. Ăn gỏi tỏi với
bánh tráng nướng mới đúng kiểu. Bánh tráng phải là bánh tráng dày. Bẻ
từng miếng bánh tráng xúc gỏi tỏi chấm nước mắm cay. Vị béo của bánh
tráng quyện cùng vị thơm nồng nồng của tỏi không gì ngon
bằng.
Những người đi biển đánh cá về thường nhậu đế (rượu) với gỏi tỏi để giải
mỏi. Dang nắng dầm mưa về, người dân Lý Sơn cũng ăn gỏi tỏi cho khỏe
người. Gỏi tỏi là món dân dã ngon bổ rẻ, nhưng cũng là đặc sản của vùng tỏi
này. Vì thế nếu đi ra đảo không trúng mùa tỏi, chỉ khách quý mới được
thưởng thức món đặc sản gỏi tỏi. Mà ai đã thưởng thức rồi, khi về sẽ luôn
nhắc món gỏi tỏi đảo Lý Sơn.