ĐÁNH GIÁ NGUỒN NHÂN LỰC TRONG PHÁT TRIỂN DU LỊCH
GẮN VỚI SỰ KIỆN TẠI TRÀNG AN, NINH BÌNH
Phạm Thị Thảo1
Tóm tắt: Sau 10 năm kể từ khi Quần thể danh thắng Tràng An được UNESCO công nhận là Di sản
Văn hóa và Thiên nhiên Thế giới, Ninh Bình đã khẳng định vị thế là một trong những điểm du lịch
nổi tiếng của Việt Nam và toàn cầu. Mặc dù có tiềm năng lớn trong phát triển du lịch gắn với sự
kiện, nhưng nguồn nhân lực du lịch tại Ninh Bình còn nhiều hạn chế. Việc đào tạo chuyên môn
chưa đầy đủ, thiếu chính sách hỗ trợ, và nhận thức của người dân về du lịch vẫn còn thấp. Nghiên
cứu này nhằm đánh giá thực trạng chất lượng nguồn nhân lực du lịch tại Ninh Bình, đồng thời
đề xuất các giải pháp nâng cao để đáp ứng nhu cầu phát triển sản phẩm du lịch gắn với sự kiện.
Từ khóa: Du lịch gắn với sự kiện, chất lượng nguồn nhân lực du lịch, Quần thể danh thắng Tràng
An, Ninh Bình.
Abstract: After ten years since the Trang An Landscape Complex was designated a UNESCO World
Heritage Site, Ninh Binh has solidified its status as one of Vietnam’s and the world’s premier tourist
destinations. Despite its potential for event-based tourism development, the tourism workforce
in Ninh Binh faces substantial challenges, including a lack of specialized and systematic training.
This study assesses the current state of the tourism workforce in Ninh Binh and provides specific
recommendations to enhance workforce quality to meet the demands of event-based tourism
development.
Keywords: Event-based tourism, quality of the tourism workforce, Trang An Scenic Landscape
Complex, Ninh Binh
1
Đại học Công nghiệp Hà Nội
TRAINING AND USING CULTURAL TOURISM HUMAN RESOURCES... 875
1. ĐẶT VẤN ĐỀ
Quần thể danh thắng Tràng An có tiềm năng phát triển sản phẩm
du lịch gắn với sự kiện rất lớn nhờ vào giá trị văn hóa và thiên nhiên
độc đáo. Được UNESCO công nhận là Di sản Văn hóa và Thiên nhiên
Thế giới, Tràng An nổi bật với cảnh quan thiên nhiên hùng vĩ và di sản
văn hóa phong phú (UNESCO, 2014). Sự kết hợp giữa các di tích lịch
sử, truyền thống văn hóa đặc sắc, và cảnh quan đẹp mắt tạo điều kiện
lý tưởng cho Ninh Bình trong việc tổ chức các sự kiện văn hóa, lễ hội,
và hoạt động trải nghiệm, từ đó nâng cao sức hấp dẫn của Ninh Bình
đối với du khách và củng cố vị thế của khu vực trên bản đồ du lịch
toàn cầu.
Tuy nhiên, mặc dù tiềm năng phát triển du lịch gắn với sự kiện tại
Ninh Bình rất lớn, song nơi đây vẫn phải đối mặt với nhiều khó khăn
và thách thức. Đặc biệt, sự hạn chế về trình độ ngoại ngữ, kỹ năng giao
tiếp và kiến thức chuyên môn về du lịch đã dẫn đến khó khăn trong
việc truyền tải các giá trị văn hóa thông qua sản phẩm du lịch gắn với
sự kiện đến du khách một cách hiệu quả và hấp dẫn. Thêm vào đó, bài
toán bảo tồn và phát triển những đặc trưng văn hóa trong bối cảnh
hiện nay cũng là một thách thức đáng kể. Việc khai thác các giá trị văn
hóa để phát triển sản phẩm du lịch gắn với sự kiện mà vẫn duy trì được
tính nguyên gốc và bản sắc văn hóa địa phương đòi hỏi sự cân nhắc kỹ
lưỡng và quản lý chặt chẽ.
Trong phạm vi nghiên cứu này, nhóm tác giả tập trung phân tích
thực trạng nguồn nhân lực trong phát triển sản phẩm du lịch gắn với
sự kiện tại Ninh Bình, qua đó đề xuất các khuyến nghị nhằm nâng cao
chất lượng nhân lực để đáp ứng yêu cầu phát triển sản phẩm du lịch
gắn với sự kiện theo hướng bền vững. Bài viết đánh giá các điểm mạnh
và điểm yếu hiện tại của nguồn nhân lực du lịch, từ đó đưa ra những
khuyến nghị cụ thể về đào tạo, nâng cao nhận thức và phát triển kỹ
năng cho người dân địa phương. Mục tiêu là truyền tải các giá trị văn
hóa một cách chuyên nghiệp và hấp dẫn thông qua sản phẩm du lịch
gắn với sự kiện đối với du khách.
ĐÀO TẠO VÀ SỬ DỤNG NGUỒN NHÂN LỰC DU LỊCH VĂN HÓA TRONG BỐI CẢNH HỘI NHẬP QUỐC TẾ876
2. THỰC TRẠNG CHẤT LƯỢNG NGUỒN NHÂN LỰC TRONG PHÁT TRIỂN SẢN PHẨM DU
LỊCH GẮN VỚI SỰ KIỆN TẠI QUẦN THỂ DANH THẮNG TRÀNG AN, NINH BÌNH
Bảng 1. Tình hình khách du lịch đến Ninh Bình giai đoạn 2019–2023
ĐVT: Người
Chỉ tiêu 2019 2020 2021 2022 2023
Tổng lượt khách 7,650,000 2,800,000 1,325,000 3,700,000 6,500,000
Khách quốc tế 910,000 200,000 19,500 60,000 450,000
Khách nội địa 6,700,000 2,600,000 1,305,500 3,600,000 6,100,000
(Nguồn: Báo cáo tình hình hoạt động du lịch Ninh Bình giai đoạn 2019- 2023 của Sở Du lịch Ninh Bình)
Qua Bảng 1 cho thấy, từ năm 2019 đến 2023, lượt khách du lịch đến
Ninh Bình trải qua những biến động đáng kể. Lượt khách giảm mạnh
từ 7,65 triệu năm 2019 xuống 2,8 triệu năm 2020, giảm 63%, và tiếp tục
giảm còn 1,33 triệu năm 2021, giảm 52%. Tuy nhiên, số lượng khách
phục hồi 178% lên 3,7 triệu năm 2022 và tăng thêm 76% trong năm
2023, đạt 6,5 triệu lượt. Khách quốc tế giảm từ 910.000 lượt năm 2019
xuống 200.000 năm 2020 và 19.500 lượt năm 2021, nhưng đã tăng trở lại
với 60.000 lượt năm 2022 và 450.000 lượt năm 2023. Khách nội địa giảm
từ 6,7 triệu năm 2019 xuống 2,6 triệu năm 2020 và 1,31 triệu năm 2021,
sau đó tăng mạnh 175% lên 3,6 triệu năm 2022 và tiếp tục tăng 69% lên
6,1 triệu năm 2023.
Về lĩnh vực cơ sở lưu trú, tính đến năm 2023 thì tổng số cơ sở lưu
trú trên địa bàn Ninh Bình là 807 cơ sở lưu trú, với hơn 10.000 phòng.
Trong đó có 1 cơ sở đạt tiêu chuẩn 5 sao, 7 cơ sở đạt từ 3-4 sao.
TRAINING AND USING CULTURAL TOURISM HUMAN RESOURCES... 877
Hình 1. Tình hình doanh thu du lịch Ninh Bình giai đoạn 2019-2023
(Nguồn: Báo cáo tình hình hoạt động du lịch Ninh Bình giai đoạn 2019-2023
của Sở Du lịch tỉnh Ninh Bình)
Về lĩnh vực lữ hành, tính đến năm 2022, trên địa bàn tỉnh Ninh Bình
có 22 đơn vị và văn phòng, đại lý du lịch, trong đó có 2 đơn vị có chức
năng kinh doanh lữ hành quốc tế, 18 đơn vị kinh doanh lữ hành nội
địa và 52 văn phòng và đại lý du lịch.
Đối với các sự kiện gắn với phát triển sản phẩm du lịch, Quần thể
danh thắng Tràng An, một Di sản Văn hóa và Thiên nhiên Thế giới
được UNESCO công nhận, là nơi diễn ra nhiều sự kiện văn hóa, giải
trí, thể thao và lễ hội đặc sắc hàng năm. Tiêu biểu nhất là Lễ hội Tràng
An, tổ chức vào ngày 18 tháng 3 âm lịch, nhằm tôn vinh vua Đinh Tiên
Hoàng và các vị thần có công bảo vệ đất nước, với các hoạt động văn
hóa như rước thuyền, cúng tế, và biểu diễn nghệ thuật dân gian. Bên
cạnh đó, Lễ hội Cố đô Hoa Lư vào tháng 3 âm lịch cũng là sự kiện quan
trọng, kỷ niệm triều đại Đinh và Lê, với các nghi lễ trang nghiêm và
hoạt động vui chơi dân gian. Ngoài ra, các sự kiện thể thao mạo hiểm
như giải đua thuyền truyền thống trên sông Sào Khê cùng với lễ hội
thuyền rồng đã thu hút nhiều du khách, góp phần quảng bá vẻ đẹp tự
nhiên và văn hóa đặc sắc của Tràng An.
Từ năm 2020 đến nay, do ảnh hưởng đại dịch Covid-19, trên địa bàn
tỉnh Ninh Bình có khoảng 14.500 lao động (trong đó có 4.000 lao động
trực tiếp) đang làm việc tại các đơn vị kinh doanh du lịch, chủ yếu là
các doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh. Lực lượng lao động chủ
yếu làm việc ở các cơ sở lưu trú, nhà hàng ăn uống, ở các vị trí (lễ tân,
buồng, bàn, bar, bếp), lao động tại các khu, điểm du lịch và tại các khu
vực vui chơi giải trí, các cơ sở dịch vụ bổ sung khác.
9 triệu
20202019 2021 2022 2023
6 triệu
3 triệu
0
ĐÀO TẠO VÀ SỬ DỤNG NGUỒN NHÂN LỰC DU LỊCH VĂN HÓA TRONG BỐI CẢNH HỘI NHẬP QUỐC TẾ878
Tổng số lao động tại các đơn vị kinh doanh dịch vụ du lịch có xu
hướng tăng: năm 2010 tổng số lao động là 8.550 lao động cả trực tiếp và
gián tiếp, đến năm 2019 con số này tăng lên 21.500 người, năm 2020 do
dịch bệnh, số lao động làm du lịch giảm mạnh, chuyển đổi công việc.
Tuy nhiên khi dịch bệnh được kiểm soát tốt thì số lao động du lịch sẽ
tăng nhanh trở lại, tốc độ tăng trưởng trung bình trong 10 năm qua là
6,67%/năm.
Về cơ cấu lao động theo giới tính thì tỷ lệ lao động nữ luôn chiếm tỷ
lệ cao hơn so với lao động nam vì tính chất đặc thù của du lịch là một
ngành khá tỷ mỉ, đòi hỏi khả năng giao tiếp, cần sự khéo léo của phụ
nữ như công việc buồng, bàn, bar…
Hình 2. Tình hình lao động trong ngành du lịch Ninh Bình
giai đoạn 2019– 2023 (ĐVT: Người)
Nguồn: Sở Du lịch tỉnh Ninh Bình, 2023
3. THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN SẢN PHẨM DU LỊCH GẮN VỚI SỰ KIỆN TẠI QUẦN THỂ
DANH THẮNG TRÀNG AN
Hiện nay, tại Quần thể danh thắng Tràng An đang tập trung vào
việc khai thác các giá trị văn hóa, lịch sử và cảnh quan tự nhiên độc đáo
của khu vực. Các sự kiện tại đây thường xoay quanh các hoạt động văn
hóa truyền thống, lễ hội tôn giáo, và các sự kiện nghệ thuật nhằm tôn