SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐIỆN BIÊN
TRƯỜNG PTDTNT THPT HUYỆN MƯỜNG ẢNG
BÀI KIỂM TRA HỌC KÌ I
NĂM HỌC 2022 -2023
Môn: Ngữ văn 1 – Ban cơ bản
Thời gian :90 phút (Không tính thời gian giao đề)
I. ĐỌC HIỂU (3,0 điểm)
Đọc văn bản sau và trả lời các câu hỏi:
“Đã có lần Con khóc giữa chiêm bao
Khi hình Mẹ hiện về năm khốn khó
Đồng sau lụt, bờ đê sụt lở
Mẹ gánh gồng xộc xệch hoàng hôn.
Anh em con chịu đói suốt ngày tròn
Trong chạng vạng ngồi co ro bậu cửa
Có gì nấu đâu mà nhóm lửa
Ngô hay khoai còn ở phía Mẹ về.
Chiêm bao tan nước mắt dầm dề
Con gọi mẹ một mình trong đêm vắng
Dù biết lời con chẳng thể nào vang vọng
Tới vuông đất Mẹ nằm lưng núi quê hương.
Con lang thang vất vưởng giữa đời thường
Đâu cũng sống, không đâu thành quê được
Con quê Mẹ cuối chân trời tít tắp
Con ít về từ ngày Mẹ ra đi.”.
( Trích “Khóc giữa chiêm bao”, Vương Trọng, Nhà xuất bản Quân đội )
Câu 1. Chỉ ra phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong đoạn trích?
Câu 2: Hình ảnh mẹ hiện lên qua những từ ngữ, hình ảnh nào?
Câu 3: Anh (chị) hiểu như thế nào về hai dòng thơ: Đã có lần con khóc giữa chiêm bao -
Khi hình mẹ hiện về năm khốn khó?
Câu 4. Anh/chị hãy nhận xét tình cảm của tác giả dành cho mẹ trong đoạn trích.
II.LÀM VĂN (7,0 điểm)
Câu 1. (2,0 điểm)Từ nội dung đoạn trích phần Đọc - hiểu, anh/chị hãy viết một
đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ về lòng hiếu thảo của con cái đối với cha
mẹ.
Câu 2. (5,0 điểm). Cảm nhận về vẻ đẹp của dòng sông Hương qua đoạn trích sau.
Từ đó hãy nhận xét về cái tôi trữ tình của tác giả.
“Phải nhiều thế kỉ qua đi, người tình mong đợi mới đến đánh thức người con gái
đẹp nằm ngủ mơ màng giữa cánh đồng Châu Hóa đầy cỏ dại. Nhưng ngay từ đầu vừa ra
khỏi vùng núi, sông Hương đã chuyển dòng một cách liên tục, vòng giữa khúc quanh đột
ngột, uốn mình theo những đường cong thật mềm, như một cuộc tìm kiếm có ý thức để đi
tới nơi gặp thành phố tương lai của nó. Từ ngã ba Tuần, sông Hương theo hướng Nam
Bắc qua điện Hòn Chén; vấp Ngọc Trản, nó chuyển hướng sang tây bắc, vòng qua thềm
đất bãi Nguyệt Biều, Lương Quán rồi đột ngột vẽ một hình cung thật tròn về hướng đông
bắc, ôm lấy chân đồi Thiên Mụ, xuôi dần về Huế. Từ Tuần về đây, sông Hương vẫn đi
trong dư vang của Trường Sơn, vượt qua một lòng vực sâu dưới chân núi Ngọc Trản để
sắc nước trở nên xanh thẳm, và từ đó nó trôi đi giữa hai dãy đồi sừng sững như thành
quách, với những điểm cao đột ngột như Vọng Cánh, Tam Thai, Lựu Bảo mà từ đó, người
ta luôn luôn nhìn thấy dòng sông mềm như tấm lụa, với những chiếc thuyền xuôi ngược
chỉ bé vừa bằng con thoi. Những ngọn đồi này tạo nên những mảng phản quang nhiều
màu sắc trên nền trời tây nam của thành phố, “sớm xanh, trưa vàng, chiều tím” như
người Huế thường miêu tả. Giữa đám quần sơn lô xô ấy, là giấc ngủ nghìn năm của
những vua chú được phong kín trong lòng những rừng thông u tịch, và niềm kiêu hãnh
âm u của những lăng tẩm đồ sộ tỏa lan khắp cả một vùng thượng lưu “Bốn bề núi phủ
mây phong – Mảnh trăng thiên cổ bóng tùng Vạn Niên”. Đó là vẻ đẹp trầm mặc nhất của
sông Hương, như triết lí, như cổ thi, kéo dài mãi đến lúc mặt nước phẳng lặng của nó
gặp tiếng chuông chùa Thiên Mụ ngân nga tận bờ bên kia, giữa những xóm làng trung du
bát ngát tiếng gà…”
(Trích “Ai đã đặt tên cho dòng sông” – Hoàng Phủ Ngọc Tường , Ngữ văn 12, tập một,
NXB Giáo dục, năm 2007, trang 198-199)
--------------------Hết-----------------------
Thí sinh không được sử dụng tài liệu. Cán bộ coi thi không giải thích gì thêm.
ĐÁP ÁN VÀ HƯỚNG DẪN CHẤM
Phần Câu Nội dung Điểm
I ĐỌC HIỂU 3,0
1Phương thức biểu đạt:
Biểu cảm
Hướng dẫn chấm:
- Học sinh trả lời như
Đáp án (0,75 điểm
0,75
2Hình ảnh mẹ hiện lên
qua những từ ngữ, 0,75
hình ảnh sau: “hình
mẹ hiện về năm khốn
khó”;“Mẹ gánh gồng
xộc xệch hoàng hôn”;
“Ngô hay khoai còn ở
phía mẹ về
Lưu ý:
HS có thể trích dẫn
nguyên cả câu thơ vẫn
cho điểm tối đa
Hướng dẫn chấm:
- Học sinh trả trong
đáp án: 0,75 điểm
Học sinh trả lời không
đủ ý trong đáp án:
0,25 điểm
3Đã có lần con khóc
giữa chiêm bao - Khi
hình mẹ hiện về năm
khốn khó
- Hình ảnh người mẹ
nghèo khổ, tảo tần
trong những năm khốn
khó để nuôi con nên
người hiện về đã
khiến người con khóc
giữa chiêm bao ;
- Mẹ không chỉ hiện
trong chiêm bao mà
luôn thường trực trong
tâm trí của nhà thơ.
- Nhà thơ thương mẹ
nghèo khổ ->Người
con hiếu thảo.
Hướng dẫn chấm:
- Học sinh trả lời như
đáp án: 1,0 điểm
- Học sinh trả lời
được 01 ý 0,5 điểm
1,0
4Tình cảm của tác giả:
ngay cả trong giấc
mơ cũng
vẫn luôn trân trọng
kính yêu mẹ,
luôn xúc
động, thương xót mẹ
và ghi nhớ công ơn
của mẹ, hiểu những
0,5
khó khăn vất vả mà
mẹ phải chịu đựng và
gánh vác trong cuộc
sống...
-Học sinh trình bày
theo ý hiểu của mình
và lý giải hợp lý
thuyết phục
Hướng dẫn chấm:
- Học sinh trả lời sâu
sắc :.0.5 điểm
- Học sinh trả lời có ý
: 0.25 điểm
II LÀM VĂN 7,0
1Từ nội dung đoạn
trinch ở phần Đọc
hiểu, anh/ chị hãy
viết một đoạn văn
khoảng 200 chữ trình
bày suy nghĩ về long
hiếu thảo của con cái
đối với cha mẹ.
2,0
a. Đảm bảo yêu cầu
về hình thức đoạn
văn
Học sinh có thể trình
bày đoạn văn theo
cách diễn dịch, quy
nạp, tổng - phân -
hợp, móc xích hoặc
song hành.
0,25
b. Xác định đúng vấn
đề cần nghị luận
Hiếu thảo là là một
truyền thống tốt đẹp của
dân tộc ta từ xưa đến
nay. Lòng hiếu thảo còn
là một phẩm chất tốt
đẹp của con người Việt
Nam ta.
0,25
c. Triển khai vấn đề
nghị luận
Học sinh có thể lựa
chọn các thao tác lập
0,75
luận phù hợp để triển
khai vấn đề nghị luận
theo nhiều cách nhưng
phải làm rõ về ý nghĩa
của sự tri ân với thế hệ
đi trước. Có thể triển
khai theo hướng:
Triển khai hợp lí nội
dung đoạn văn:
Giải thích:
Hiếu thảo là gi?
+ Hiếu thảo là hành
động đối xử tốt với
ông bà, cha mẹ, hay
với những người có
công dưỡng dục
mình.
+ Lòng hiếu thảo là
phụng dưỡng ông bà
cha mẹ khi ốm yếu
và già cả và thờ
phụng sau khi họ
qua đời.
Biểu hiện của lòng
hiếu thảo như thế
nào?
+ Lòng hiếu thảo
không chỉ được thể
hiện qua thái độ, lời
nói mà còn qua hành
động cụ thể:
– Vì sao cần phải có
lòng hiếu thảo với
ông bà cha mẹ?
+ Hiếu thảo từ xưa
đến nay luôn là một
truyền thống tốt đẹp
của dân tộc ta
+ Hiếu thảo là một
chuẩn mực đạo đức
Là thước đo giá trị
đạo đức, nhân cách
của một con người.
+ Người có lòng
hiếu thảo luôn được
mọi người yêu mến
và quý trọng.