BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PTNT
TRƯỜNG ĐẠI HỌC LÂM NGHIỆP
HOÀNG THỊ MINH HUỆ
NGHIÊN CỨU ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP GIẢM NGHÈO
DỰA VÀO RỪNG TẠI XÃ NGHIÊN LOAN, HUYỆN
PÁC NẶM, TỈNH BẮC KẠN
LUẬN VĂN THẠC SỸ KHOA HỌC LÂM NGHIỆP
Hà Nội, 2010
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PTNT
TRƯỜNG ĐẠI HỌC LÂM NGHIỆP
HOÀNG THỊ MINH HUỆ
NGHIÊN CỨU ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP GIẢM NGHÈO
DỰA VÀO RỪNG TẠI XÃ NGHIÊN LOAN, HUYỆN
PÁC NẶM, TỈNH BẮC KẠN
Chuyên ngành: Lâm học
Mã số: 60 62 60
LUẬN VĂN THẠC SỸ KHOA HỌC LÂM NGHIỆP
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:
PGS. TS. NGUYỄN BÁ NGÃI
Hà Nội, 2010
i
LỜI CÁM ƠN
Được sự nhất trí của Khoa Sau đại học - Trường Đại học Lâm nghiệp Việt
Nam và thầy giáo hướng dẫn khoa học PGS.TS Nguyễn Bá Ngãi, tôi đã triển khai
thực hiện đề tài : “Nghiên cứu đề xuất giải pháp giảm nghèo dựa vào rừng tại xã
Nghiên Loan, huyện Pác Nặm, tỉnh Bắc Kạn”, đến nay bản luận văn cao học đã
hoàn thành.
Tôi xin cam đoan toàn bộ phần số liệu ngoại nghiệp là trung thực và do bản
thân tự thu thập. Tôi xin chịu trách nhiệm về những số liệu đề tài đã sử dụng.
Nhân dịp này, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới PGS.TS Nguyễn Bá
Ngãi, người đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ tôi trong quá trình xây dựng đề cương,
thu thập số liệu và hoàn thiện bản báo cáo, cảm ơn sự giúp đỡ của Sở NN&PTNT
tỉnh Bắc Kạn, UBND xã Pác Nặm và cán bộ, nhân dân xã Nghiên Loan, huyện Pác
Nặm, tỉnh Bắc Kạn đã giúp đỡ và tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong quá trình thu
thập số liệu ngoại nghiệp.
Về phía trường Đại học Lâm nghiệp, cho phép tôi được bày tỏ lời cảm ơn tới
Ban giám hiệu Nhà trường, Khoa Sau đại học, các thầy cô giáo trong Khoa Lâm
học, Bộ môn Nông lâm kết hợp đã tạo điều kiện giúp đỡ về mặt thời gian để tôi thực
hiện tốt đề tài, đặc biệt là sự hỗ trợ về mặt chuyên môn trong quá trình điều tra,
phân tích số liệu và xử lý nội nghiệp.
Cũng nhân đây, tôi xin gửi lời cảm ơn tới gia đình và bạn bè đồng nghiệp đã
động viên, ủng hộ tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài.
Mặc dù đã có nhiều nỗ lực, nhưng đề tài không tránh khỏi những thiếu xót,
tôi rất mong nhận được những ý kiến góp ý quý báu của các thầy cô, các chuyên gia
và bạn bè đồng nghiệp để bản báo cáo được hoàn thiện hơn.
Xin trân trọng cảm ơn!
Hà Nội, ngày 25 tháng 09 năm 2010
Học viên
Hoàng Thị Minh Huệ
ii
MỤC LỤC
Trang
LỜI CÁM ƠN ......................................................................................................................... i
MỤC LỤC ............................................................................................................................. ii
DANH MUC CA
C CHƯ
VIÊ
T TĂ
T ................................................................................... iv
DANH MỤC CÁC BẢNG .................................................................................................... v
DANH MỤC CÁC HÌNH .................................................................................................... vii
ĐẶT VẤN ĐỀ ....................................................................................................................... 1
Chương 1: TÔ
NG QUAN VÂ
N ĐÊ
NGHIÊN CƯ
U ............................................................ 3
1.1. Trên thế giới: .............................................................................................................. 3
1.2. Ơ
Việt Nam ................................................................................................................ 6
1.3. Những vấn đề rút ra từ nghiên cứu tổng quan phục vụ cho đề tài nghiên cứu ................ 13
Chương 2: MỤC TIÊU, ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
............................................................................................................................................. 15
2.1. Mục tiêu nghiên cứu .............................................................................................. 15
2.2. Đối tượng nghiên cứu............................................................................................ 15
2.3. Nội dung nghiên cứu ............................................................................................. 15
2.4. Cơ sở lý luận ............................................................................................................ 15
2.4.1. Quan điểm về nghèo, giảm nghèo và phát triển sinh kế bền vững ............................ 15
2.4.2. Cơ sở lý luận cho vấn đề nghiên cứu ....................................................................... 17
2.5. Phương pháp nghiên cứu .............................................................................................. 22
2.5.1. Kế thừa và phân tích tài liệu thứ cấp ......................................................................... 22
2.5.2. Lựa chọn địa điểm nghiên cứu: ................................................................................. 23
2.5.3. Xác định dung lượng mẫu điều tra ........................................................................... 25
2.5.4. Phương pháp điều tra thu thập số liệu hiện trường .................................................... 26
2.5.5. Phương pháp xử lý, phân tích số liệu ......................................................................... 27
Chương 3: ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN, KINH TẾ - XÃ HỘI KHU VỰC NGHIÊN CỨU ..... 31
3.1. Điều kiện tự nhiên xã Nghiên Loan, huyện Pác Nặm, tỉnh Bắc Kạn ........................... 31
3.1.1. Vị trí địa lý ............................................................................................................... 31
3.1.2. Địa hình .................................................................................................................... 31
3.1.3. Tài nguyên đất đai ....................................................................................................... 31
3.1.4. Điều kiện khí hậu thủy văn ...................................................................................... 33
iii
3.1.5. Tình hình quản lý và sử dụng đất đai ....................................................................... 33
3.2. Điều kiện dân sinh kinh tế xã hội xã Nghiên Loan .................................................. 34
3.2.1. Dân số, dân tộc và lao động: ...................................................................................... 34
3.2.2. Thực trạng kinh tế, tổ chức sản xuất .......................................................................... 34
3.2.3. Cơ sở hạ tầng: ............................................................................................................ 35
3.2.4. Văn hoá xã hội, Y tế, giáo dục: .................................................................................. 36
Chương 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN ................................................. 37
4.1. Tình hình kinh tế của các hộ nghèo tại xã Nghiên Loan ......................................... 37
4.1.1. Thực trạng hộ nghèo trên địa bàn xã Nghiên Loan ................................................. 37
4.1.2. Đặc điểm kinh tế của các hộ nghèo tại xã Nghiên Loan .......................................... 39
4.2. Tình hình quản lý và sử dụng tài nguyên rừng tại xã Nghiên Loan ........................ 51
4.2.1. Tình hình quản lý tài nguyên rừng của xã Nghiên Loan ......................................... 51
4.2.2. Đánh giá về chương trình giao đất giao rừng và trồng rừng được triển khai trên địa
bàn xã Nghiên Loan ............................................................................................................. 53
4.2.3. Tình hình sử dụng tài nguyên rừng của hộ nghèo trên địa bàn xã ........................... 58
4.2.4. Mức độ phụ thuộc vào rừng của người nghèo tại xã Nghiên Loan ......................... 64
4.3. Cơ sở pháp lý và thực tiễn đề xuất giải pháp giảm nghèo dựa vào rừng tại xã
Nghiên Loan...... .................................................................................................................. 73
4.3.1. Cơ sở pháp lý đề xuất giải pháp giảm nghèo dựa vào rừng ..................................... 73
4.3.2. Cơ sở thực tiễn đề xuất giải pháp giảm nghèo dựa vào rừng cho người dân tại địa
điểm nghiên cứu ................................................................................................................... 80
4.3.3. Các nguồn lực .......................................................................................................... 82
4.3.4. Phân tích các giải pháp định hướng cho giảm nghèo dựa vào rừng tại địa phương 82
4.4. Đề xuất giải pháp giảm nghèo dựa vào rừng cho người dân xã Nghiên Loan ................ 86
4.4.1. Nhóm giải pháp giảm nghèo thông qua tạo nguồn thu nhập trực tiếp từ rừng và đất
rừng ...................................................................................................................................... 86
4.4.2. Nhóm giải pháp hỗ trợ phát triển lâm nghiệp và các hoạt động sản xuất ngoài lâm
nghiệp ................................................................................................................................... 99
KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ ................................................................................................. 102
KẾT LUẬN ........................................................................................................................ 102
KIẾN NGHỊ ....................................................................................................................... 104
TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC
