1
B GIÁO DC VÀ ĐÀO TO
ĐI HC ĐÀ NNG
TRN NGC TÀI
GII PHÁP PHÁT TRIN NUÔI TRNG THU SN
NƯC NGT TRÊN ĐA BÀN TNH QUNG NAM
Chuyên ngành: Kinh t phát trin
Mã s: 60.31.05
TÓM TT LUN VĂN THC SĨ KINH T
Đà Nng, Năm 2011
2
Công trình ñưc hoàn thành ti
ĐI HC ĐÀ NNG
Ngưi hưng dn khoa hc: Tin sĩ Nguyn Hip
Phn bin 1: PGS.TS. Nguyn Th Như Liêm
Phn bin 2: TS. Nguyn Ngc Quang
Lun văn s ñưc bo v trưc Hi ñng chm Lun văn tt nghip
thc sĩ Kinh t hp ti Qung Nam vào ngày 17 tháng 12 năm 2011
Có th tìm hiu lun văn ti:
- Trung tâm Thông tin-Hc liu, Đi hc Đà Nng
- Thư vin trưng Đi hc Kinh t, Đi hc Đà Nng
3
M ĐU
Qung Nam tnh ven bin Min Trung, n m trong vùng kinh
t trng ñim Min Trung, n m ! trung ñ c"a c nưc. Trên ña bàn tnh
có 2 ng chính: Sông Thu Bn và sông Vu Gia. H thng sông Thu Bn
78 con sông nh#, b$t ngun t% phía tây c"a tnh, din tích lưu v&c
3.350 km
2
. Ngoài ra, còn các sông như: Tam K, Trưng Giang,
Cu Đê, Ly Ly, Vĩnh Đin, Rén .v.v... ñm bo nưc ph(c v( cho
nông nghip, NTTS,...
Chính vì lý do trên mà Tnh "y, UBND tnh Qung Nam quan
tâm ch ño nh m phát trin ngh NTTS ñ)c bit là nuôi th"y sn nưc
ngt. Các gii pháp Tnh ñưa ra ñã góp ph*n không nh# vào vic
phát trin nuôi trng thu+ sn c"a Tnh. ñã thúc ñ,y mnh m hot
ñng nuôi trng, gii quyt ñưc vn ñ lao ñng to ñưc nhiu
công ăn vic làm cho mt b phn dân cư hơn n.a s& phát trin
c"a ngành thu+ sn ñóng góp mt ph*n không nh# vào s& tăng trư!ng
kinh t chung c"a toàn Tnh. Tuy nhiên, còn mt s tn ti như: Vic
ch ño, trin khai th&c hin mt s chính sách h/ tr phát trin nuôi
trng còn chm và chưa hoàn toàn ñưc quan tâm ñúng m0c; vic xây
d&ng quy hoch nuôi trng thu+ sn nưc ngt tic ña phương chưa
ñưc trin khai. Din tích nuôi thâm canh, bán thâm canh còn thp so
vi t1ng din tích nuôi dn ti năng sut, sn lưng chưa cao; chưa to
ñưc tính ch" ñng trong vic sn xut ging.
nhiu ngun nhân dn ñn vn ñ này bao gm c ch"
quan khách quan. V ch" quan là do vic trin khai chính sách
khuyn khích phát trin nuôi trng thu+ sn c"a nhà nưc còn hn ch;
công tác xây d&ng và trin khai quy hoch phát trin kinh t thu+ sn !
nhiu ña phương còn chm..v.v. Nguyên nhân khách quan như: Thiu
ñng b trong cơ ch chính sách phát trin nuôi trng thu+ sn, cơ s!
4
dch v( hu c*n chưa ñáp 0ng theo kp yêu c*u phát trin sn xut;
ngun nhân l&c chưa ñưc quan tâm ñào to, trình ñ k2 thut c"a
nông dân còn thp… Chính vì nh.ng lý do trên nên em ñã chn ñ tài:
Gii pháp phát trin nuôi trng thu sn nưc ngt trên ñ a n
t!nh Qung Namm chuyên ñ tt nghip thc s2 cho mình.
1. M"c ñích và nhi#m v" nghiên c$u c%a ñ& tài
1.1. Mc ñích
H thng hoá các vn ñ lun chung v nuôi trng thu+
sn và hot ñng nuôi trng thu+ sn. Phân tích và ñánh giá th&c trng
hot ñng nuôi trng thu+ sn nưc ngt trong Tnh Qung Nam ñ
tìm ra vn ñ c*n gii quyt. Đưa ra mt s gii pháp nh m phát trin
nuôi trng thu+ sn nưc ngt c"a Tnh trong thi gian ñn.
1.2. Nhim v
L&a chn nh.ng vn ñ lý lun th&c tin hin nay liên quan
ñn vn ñ nghiên c0u. Phân tích ñánh giá tình nh NTTS nưc
ngt c"a tnh Qung Nam thi gian qua. Đ xut mt s gii pháp
nh m pt trin NTTS nưc ngt trên ñan Tnh thi gian ñn.
2. Ph'm vi nghiên c$u
Tình hình nuôi trng thu+ sn nưc ngt trên ña bàn tnh
Qung Nam trong giai ñon t% năm 2001 – 2010.
Đánh giá hot ñng nuôi trng thu+ sn nưc ngt t% ñó rút
ra các vn ñ ñưa ra các gii pháp nh m phát trin hot ñng nuôi
trng thu+ sn nưc ngt c"a Tnh trong thi gian ñn.
3. Phương pháp nghiên c$u
Phương pháp phânch thng kê, chi tit hóa, so sánh, ñánh g,
t1ng hp, ki quát, chuyên gia… theo nhiu cách t% riêng r ti kt hp
vi nhau. Chúng ñưc s3 d(ng trong vic kho c0u, phân tích, ñánh giá
so sánh các nghiên c0u lý lun và th&c tin phát trin NTTS. Trên cơ s!
5
ñóng vi tình hình th&c t và ñ)c ñim c"a lĩnh v&c NTTS nưc ngt
trên ña n tnh Qung Nam ñ ñ ra phương hưng, gii pháp phát
trin NTTS nưc ngt tn ña bàn tnh trong thi gian ñn. Các phương
pháp thu thp tài liu, thông tin sau ñưc s3 d(ng trong nghiên c0u:
+ K th%a các công trình nghiên c0u trưc ñó.
+ T1ng hp các ngun s liu thông qua các báo cáo, t1ng
kt c"a các S!, Ban, Ngành trong tnh và c"a ña phương.
+ Tìm thông tin thông qua các phương tin thông tin ñi
chúng: Báo chí, Internet...
+ Kt hp các phương pháp thu thp s liu ñ d. liu
nghiên c0u và phân tích ñ*y ñ".
4. Ý nghĩa khoa hc và th*c ti+n c%a ñ& tài
- Vn d(ng lý lun phát trin ngành kinh t quc dân vào phát
trin lĩnh v&c NTTS nưc ngt vi nh.ng ñ)c thù c"a ña phương.
- Đây là l*n ñ*u tiên mt nghiên c0u phát trin NTTS nưc
ngt toàn din ñưc áp d(ng trên ña bàn tnh.
- Các gii pháp ñưc kin ngh d&a trên tính ñ)c tc"a ña
phương s h0a h4n h.u ích cho hoch ñnh chính sách phát trin
NTTS nưc ngt.
5. C,u trúc c%a lu-n văn
Cu trúc c"a lun văn ngoài ph*n m! ñ*u ph*n kt lun,
gm 3 chương chính như sau:
Chương 1: Lý lun chung v nuôi trng thu+ sn.
Chương 2: Th&c trng phát trin nuôi trng thu+ sn nưc
ngt trên ña bàn tnh Qung Nam.
Chương 3: Mt s gii pháp nh m phát trin nuôi trng thu+
sn nưc ngt trên ña bàn tnh Qung Nam.
6
CHƯƠNG 1: LÝ LUN CHUNG V/ PHÁT TRIN NUÔI
TRNG THU SN
1.1. KHÁI NI5M, VAI TRÒ, Đ6C ĐI7M C8A NGÀNH THU9 S:N
1.1.1. Khái ni#m ngành thu sn
1.1.2. Vai trò c%a nnh thu sn trong n&n kinh t quc dân
1.1.3. Đ0c ñim c%a ngành thu sn
1.1.3.1. Ngành thu sn là ngành sn xut vt cht ñc lp
1.1.3.2. Ngành thu sn là ngành sn xut vt cht có tính hn hp
và tính liên ngành cao
1.2. KHÁI NI5M, VAI TRÒ, Đ6C ĐI7M C8A NTTS
1.2.1. Khái ni#m NTTS
The FAO (2008) thì NTTS (ting anh: aquaculture) nuôi
các th"y sinh vt trong môi trưng nưc ngt l/m)n, bao gm áp
d(ng các k2 thut vào qui trình nuôi nh m nâng cao năng sut; thuc
s! h.u cá nhân hay tp th.
1.2.2. Vai trò c%a NTTS
1.2.2.1. Cung cp thc phm ñáp ng nhu cu ca xã hi
1.2.2.2. Xoá ñói gim nghèo
1.2.2.3. Chuyn dch cơ cu nông nghip nông thôn
1.2.2.4. To ngh nghip mi, tăng hiu qu s dng ñt ñai
1.2.2.5. Cung cp nguyên liu cho công nghip ch bin thu sn
1.2.2.6. Phát trin NTTS góp phn hin ñi hóa nông nghip, nông
thôn
1.2.2.7. Tác ñng tích cc lên bin ñi khí hu
1.2.3. Phân lo'i các hình th$c và lo'i hình NTTS
1.2.3.1. Phân loi theo hình thc nuôi
1.2.3.2. Phân loi theo loi hình nuôi
1.2.3.3. Các khái nim khác
1.2.4. Phân lo'i các loài NTTS
7
1.2.4.1. Phân loi theo cu to loài
1.2.4.2. Phân loi theo tính ăn
1.2.4.3. Phân lai theo môi trưng sng
Căn c0 vào ñ)c tính c"a môi trưng sng thì các loài th"y
sn ñưc chia thành th"y sn nưc ngt và th"y sn nưc m)n/l.
Loài nưc ngt là nh.ng loài ht hay ph*n ln ñi sng
sng trong i trưng nưc ngt như tra, mè vinh, tôm
càng xanh (có ph*n ln ñi sng trong nưc ngt).
Loài nưc m)n/l nh.ng loài hoàn toàn chu k sng
trong i trưng nưc l /ho)c nưc m)n (nưc bin) như tôm
sú, tôm hùm, cá ,.. Tuy nhiên, cũng mt s loài sng ñưc
trong c i trưng nưc ngt và nưc l như cá phi, cá nâu,
1.2.4.4. Phân loi theo khí hu (nhit ñ)
Phân loi loài th"y sn còn d&a vào khí hu mà ch" yu là
nhit ñ môi trưng sng. Hin nay, ngưi ta chia thành hai nhóm
chính là nhóm th"y sn nưc lnh (cold water species) và nhóm th"y
sn nhit ñi (tropical species).
1.2.5. Đ0c ñim c%a ho't ñ1ng nuôi trng thu sn
1.2.5.1. Thy vc là tư liu sn xut không th thay th ñưc
1.2.5.2. Đi tưng ca hot ñng NTTS các sinh vt thu sinh
1.2.5.3. Nuôi trng thu sn mang tính thi v
1.2.5.4. Nuôi trng thu sn mang tính vùng rõ rt
1.3. NI DUNG CÁC CH< TIÊU ĐÁNH GIÁ S= PHÁT
TRI7N NUÔI TR>NG THU9 S:N
1.3.1 N1i dung c%a phát trin NTTS
1.3.2. Các ch! tu ñánh giá s* pt trin ni trng thu sn
1.3.2.1. Giá tr sn xut NTTS
1.3.2.2. Lao ñng NTTS
8
1.3.2.3. Din tích m t nưc NTTS
1.3.2.4. Sn lưng thu sn nuôi trng
1.3.2.5. Đo lưng năng sut, hiu qu NTTS
1.3.2.6. Tc ñ phát trin
1.3.2.7. Tc ñ tăng
1.3.2.8. Tiêu chí v phát trin xã hi
1.4. CÁC NHÂN T? :NH HƯANG ĐBN HOT ĐNG NTTS
1.4.1 Nhân t t* nhiên
1.4.1.1 Din tích m t nưc
1.4.1.2. Khí hu, ngun nưc
1.4.2. Nhân t kinh t - xã h1i
1.4.2.1. Nhân t xã hi
1.4.2.2. Nhân t tin b khoa hc - k! thut
1.4.2.3. Nhân t th trưng
1.4.2.4. Tài chính
1.4.2.5. Qun lý nhà nưc và chính sách
9
CHƯƠNG 2: TH2C TRNG PHÁT TRIN NTTS NƯC
NGT TRÊN ĐA BÀN TNH QUNG NAM
2.1. ĐÁNH GIÁ CHUNG VC ĐICU KI5N KINH TB HI :NH
HƯANG ĐBN HOT ĐNG NTTS NƯDC NGT C8A T<NH
QU:NG NAM TRONG THEI GIAN QUA
2.1.1. Nh3ng ñi&u ki#n thu-n thu-n l4i nh5m phát trin NTTS
nưc ngt c%a t!nh
2.1.1.1. Tim năng m t nưc và ngun li ging loài
Tnh Qung Nam có tim năng và li th rt ln v NTTS nưc
ngt; 72 h ch0a nưc ln nh# vi din tích hơn 6.500 ha, nhiu
h thng sông ln chy qua như Vu Gia - Thu Bn, Tam K - Trưng
Giang c con ng kc như: Vĩnh Đin, Bà n, ng Tiên, ng
Boung và các sông, sui nh# kc tp trung ri rác ! c huyn, th ven
bin và hàng ngàn ha din tích ao h nh#, rung trũng, ñt (lúa, màu) có
năng sut, hiu qu kinh t thp kh năng phát trin NTTS ngt.
S ging loài nưc ngt trên h thng sông Vu Gia - Thu
Bn hin hơn 97 loài cá nưc ngt (TS H Thanh Hi, 2006).
Trong ñó nhiu loài giá tr kinh t cao, trng lưng ln như
Chiên, cá Bp, D*m xanh, cá Cy m$t ñ#, Ng&a xám,
C*y, cá B/ng, Sĩnh; các loài này tp trung nhiu ! các vùng
trung thưng lưu các con sông ln c"a tnh.
2.1.1.2. Khí hu thi tit và ñiu kin kinh t xã hi
2.1.2. Nh3ng khó khăn nh hư6ng ñn ho't ñ1ng NTTS
- Ph*n ln din tích nuôi th"y sn c"a tnh chưa ñưc ñ*u tư
ñng b, nht h thng thu+ li ph(c v( cho NTTS. Quy mô
hình th0c nuôi th"y sn nưc ngt vn còn nh# lF, chưa mang tính
sn xut hàng hóa, chưa khai thác tt tim năng, th mnh cũng như
ngun vn ñ*u tư. M)t khác, tuy ñã ban hành cơ ch h/ tr ñ to
10
ñòn b,y phát trin NTTS nưc ngt, nhưng k hoch trin khai c( th
c"a các ña phương chưa ñng b, còn chm.
- Khâu qun con ging nuôi còn hn ch, con ging s
lưng, cht lưng, ch"ng loi vn chưa ñáp 0ng ñưc yêu c*u c"a
th&c tin sn xut...
2.2. TH=C TRNG PT TRI7N NTTS NƯDC NGT
2.2.1. Th*c tr'ng lao ñ1ng NTTS nưc ngt c%a t!nh
Bng 2.1 Lao ñng trong lĩnh v&cNTTS nưc ngt c"a tnh.
Năm ĐVT S lao ñ1ng
2001 Lao ñng 2676
2002 Lao ñng 3201
2003 Lao ñng 3507
2004 Lao ñng 3738
2005 Lao ñng 4409
2006 Lao ñng 4650
2007 Lao ñng 4874
2008 Lao ñng 4990
2009 Lao ñng 5053
2010 Lao ñng 5100
Ngun: Cc Thng kê tnh Qung Nam
Lao ñng ph(c v( cho lĩnh v&c nuôi trng thu+ sn nưc ngt
Qung Nam liên t(c tăng n qua các năm, vi tc ñ tăng nh quân
giai ñon (2001 2009) 8,27%/năm; h ng năm khong 300 lao
ñng tham gia vào lĩnh v&c này. Như vy có th thy ñưc nhu c*u lao
ñng trong lĩnh v&c nuôi trng thu+ sn nưc ngt c"a tnh rt ln,
ñây mt xu th phát trin tt yu d&a trên tim năng li th v
nuôi trng thu+ sn nưc ngt c"a tnh hin có.
2.2.2. Th*c tr'ng phát trin sn lư4ng NTTS nưc ngt
2.2.2.1. Di"n bin sn lưng NTTS nưc ngt qua c năm
Vic phát trin din tích ni trng thu+ sn nưc ngt c"a Tnh
qua các năm, ñã o theo sn lưng nuôi trng thu+ sn nưc ngt cũng