Giáo lí nhân quả Phật giáo trong truyện của Hồ Anh Thái

Giáo lí Phật giáo, đặc biệt là triết lý nhân quả, có vị trí sâu sắc trong văn hóa và đời sống tinh thần Việt Nam, thể hiện qua nhiều khía cạnh từ dân gian đến văn học. Trong bối cảnh đó, nhà văn Hồ Anh Thái nổi bật với việc khéo léo lồng ghép yếu tố này vào các sáng tác của mình, góp phần tạo nên chiều sâu và sức hấp dẫn đặc biệt cho văn xuôi của ông. Sự đan xen giữa tư tưởng Phật giáo và nghệ thuật xây dựng cốt truyện không chỉ làm phong phú thêm nội dung mà còn mang lại giá trị triết lý sâu sắc. Bài viết này tập trung khảo sát cách thức Hồ Anh Thái vận dụng giáo lí nhân quả trong xây dựng cốt truyện, từ đó làm rõ những đóng góp của ông trong việc truyền tải thông điệp nhân sinh và khẳng định vai trò của văn học như một phương tiện chuyển tải triết lí.

Các nhà nghiên cứu văn học, sinh viên ngành văn học, các học giả nghiên cứu Phật học hoặc triết học, và độc giả quan tâm đến mối liên hệ giữa văn chương và triết lí nhân sinh.

Nghiên cứu phân tích cách nhà văn Hồ Anh Thái khéo léo và hợp lí vận dụng giáo lí nhân quả Phật giáo trong các tác phẩm văn xuôi của mình. Bài viết khảo sát một số truyện ngắn và tiểu thuyết tiêu biểu để làm rõ các kỹ thuật xây dựng cốt truyện của tác giả, bao gồm cốt truyện đa tuyến, phi tuyến tính, vòng tròn – luân hồi, và các yếu tố huyền bí, siêu linh. Thông qua việc phân tích các tác phẩm như “Đức Phật, nàng Savitri và tôi”, “Kiếp người đi qua”, “Cõi người rung chuông tận thế” và “Mười lẻ một đêm”, nghiên cứu làm nổi bật sự phản ánh sâu sắc giáo lí nhân quả. Cụ thể, “Đức Phật, nàng Savitri và tôi” thể hiện mối liên hệ giữa tiền kiếp và nghiệp báo hiện tại của Savitri; “Kiếp người đi qua” trình bày hậu quả của sự thù hận và vô tâm qua nhân vật Ahimsaka; “Cõi người rung chuông tận thế” miêu tả bi kịch nhân quả từ lối sống trụy lạc; và “Mười lẻ một đêm” phản ánh xã hội đảo lộn với những hành vi sai trái dẫn đến hệ quả phức tạp. Phương pháp nghiên cứu kết hợp phân tích lí luận về cốt truyện với khảo sát tác phẩm, đồng thời tận dụng kiến thức liên ngành để làm rõ biểu hiện của triết lí Phật giáo. Nghiên cứu khẳng định Hồ Anh Thái không chỉ tái hiện giáo lí nhân quả một cách tự nhiên và sâu sắc mà còn góp phần khẳng định vai trò của văn học như một phương tiện chuyển tải triết lí nhân sinh, khuyến khích độc giả suy ngẫm về hành động và hệ quả, từ đó hướng tới sự chuyển hóa tích cực trong đời sống.