261
B NÔNG NGHIỆP VÀ MÔI TRƯỜNG
TRƯỜNG CAO ĐNG NÔNG NGHIP NAM B
GIÁO TRÌNH MÔ-ĐUN
CHĂM SÓC VÀ NUÔI DƯỠNG DÊ THT
MÃ SỐ: MĐ 06
NGH: NUÔI VÀ PHÒNG TR BNH CHO DÊ
TRNH ĐỘ: SƠ CP BC 2
Đồng Tháp, năm 2025
262
LI GII THIU
Trong bối cảnh chăn nuôi thịt theo hướng an toàn sinh học bền vững ngày
càng được quan tâm, việc áp dụng đúng các quy trình kỹ thut chăm sóc, nuôi dưỡng và
quản đàn đóng vai trò hết sức quan trọng, quyết định đến năng suất, chất lượng thịt
hiệu quả kinh tế của người chăn nuôi. Thực tế cho thấy, nếu không nắm vững đặc
điểm sinh trưởng của dê thịt, không xây dựng được khẩu phần ăn hợp lý và không quản
lý tốt tăng trọng, người nuôi rất dễ gặp rủi ro, làm tăng chi phí và giảm lợi nhun.
Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn đó, việc biên soạn giáo trình -đun 06: Chăm
sóc và nuôi dưỡng dê thịt là hết sức cần thiết. Mô-đun này được xây dựng nhằm trang
bị cho người học những kiến thức kỹ năng cốt lõi trong việc lựa chọn đối tượng
nuôi thịt, xác định mục tiêu nuôi, tổ chức chăm sóc nuôi ỡng, theo dõi tăng trọng
và vỗ béo dê thịt đúng quy trình kỹ thut.
Ni dung Mô-đun gồm 3 bài:
Bài 1: Xác định đặc điểm, đối tượng, thi gian nuôi trọng lượng xut chung
dê tht
Bài 2. Chăm sóc và nuôi dưỡng dê tht
Bài 3. V béo và qun lý dê tht
Nội dung giáo trình được biên soạn theo chương trình khung nghề Nuôi phòng
trị bệnh cho dê” trình độ sơ cấp, đảm bảo tính khoa học, thực tiễn và dễ áp dụng trong
điều kiện sản xuất của các hộ chăn nuôi trang trại hiện nay. Giáo trình kết hợp chặt
chẽ giữa thuyết thực hành, giúp người học từng bước hình thành rèn luyện kỹ
năng nghề.
Trong qtrình biên soạn, mặc đã nhiều cố gắng, song khó tránh khỏi những
thiếu sót. Nhóm biên soạn rất mong nhn được những ý kiến đóng góp quý báu của các
nhà khoa học, các nhà quản lý, giáo viên, học viên người chăn nuôi để giáo trình ngày
càng hoàn thiện hơn.
Xin chân thành cảm ơn!
Tham gia biên son
1. Ts. Trần Văn Lên, Chủ biên
2. ThS. Trn Th Bo Trân, Thành viên
3. ThS. Phm Chúc Trinh Bch, Thành Viên
263
-ĐUN 06: CHĂM SÓC VÀ NUÔI DƯỠNG DÊ THỊT
Mã Mô-đun : MĐ 06
Gii thiu Mô-đun:
-đun này trang bị cho người hc các kiến thc k năng chuyên môn về chăm
sóc, nuôi dưng và qun lý dê tht trong sut quá trình sinh trưng và v béo. Ni dung
-đun tp trung vào các công vic cốt lõi như: xác định đặc điểm sinh trưởng đối
ng dê nuôi tht; xây dng và thc hin khu phần ăn hợp lý; t chc chăm sóc, nuôi
dưỡng, theo dõi tăng trọng; quản lý đàn nhằm đạt đưc trọng ng xut chung
và hiu qu kinh tế tối ưu.
Hc xong -đun này, người hc kh năng thực hiện đúng các quy trình kỹ
thut chăm sóc và nuôing dê thịt; theo dõi, đánh giá tăng trọng và điều chnh khu
phn phù hp vi tng giai đoạn phát trin của dê; đồng thi nâng cao hiu qu chăn
nuôi, góp phn cung cp sn phm thịt đạt chất ợng đáp ng yêu cu ca th
trưng.
264
Bài 1: XÁC ĐỊNH ĐẶC ĐIỂM, ĐỐI TƯỢNG, THỜI GIAN NUÔI VÀ TRỌNG
LƯỢNG XUT CHUỒNG DÊ THỊT
Mã bài: MĐ 06-01
Mc tiêu:
Sau khi học xong, ngưi hc có kh năng:
- Kiến thc:
Trình bày được các giai đoạn sinh trưởng ca tht các yếu t chính ảnh hưởng
đến tc đ sinh trưng.
Phân biệt được các đối tượng (ngun) dê khác nhau có th đưa vào quy trình nuôi
tht (dê con, dê loi thi).
Nêu được các mục tiêu chăn nuôi dê thịt (thi gian nuôi trung bình và trọng lượng
xut chung) cần đạt được.
- K năng:
Phân bit đưc các ngun dê (dê con sau cai sa, dê loi thi) có th đưa vào nuôi
tht da trên đặc điểm.
Xác định được mc tiêu v thi gian nuôi trọng lượng xut chung phù hp vi
từng nhóm đối tưng và ging dê.
- Năng lc t ch và trách nhim:
ý thc v tm quan trng ca việc xác định đúng mục tiêu (thi gian, trng
ng) và la chọn đối tượng nuôi phù hp.
Nhn thức được đây s để lp kế hoạch chăm sóc vỗ béo mt cách hiu
qu và có li nhun.
A. LÝ THUYẾT
1.1 Xác định đặc điểm sinh trưởng của dê nuôi thịt
Sinh trưng ca dê thịt được chia thành nhiều giai đoạn, mỗi giai đoạn đặc điểm
sinh dinh dưỡng tốc độ tăng trọng khác nhau. Người nuôi cn nắm để chăm sóc
phù hợp và đạt năng sut tối ưu.
1.1.1. Các giai đoạn sinh trưởng ca dê tht
Quá trình sinh trưng ca thịt thương phẩm th được chia thành các giai
đoạn chính như sau:
* Giai đoạn sơ sinh đến cai sa (0 - 3 tháng tui):
Đây là giai đon dê con ph thuc hoàn toàn hoc phn ln vào sa m.
Việc chăm sóc dê mẹ và đm bảo dê con được bú đủ sa đu (trong 1 gi đầu sau
sinh) là rt quan trng để tăng cưng sc đ kháng.
Giai đoạn này cn chú ý gi m cho dê con và v sinh chung tri sch s để tránh
các bệnh đường hô hp và tiêu hóa.
T l sng của dê con trong giai đoạn này yếu t quan trng quyết định hiu qu
chăn nuôi.
* Giai đon dê choai (sau cai sữa đến khong 6 tháng tui):
Dê bt đu chuyển sang ăn thức ăn thô xanh và thức ăn tinh.
265
Cn tp cho ăn cỏ non, lá cây d tiêu hóa và b sung thức ăn tinh với lượng phù
hợp để thúc đẩy s phát trin ca h vi sinh vt d c.
Giai đoạn này cần đảm bo ngun thức ăn đa dạng và đầy đủ dinh dưỡng để đạt
tc đ tăng trưởng tt.
* Giai đon dê tht v béo (khong 6 tháng tui đến xut bán):
Đây giai đoạn tp trung vào việc tăng trọng lượng chất lượng thịt trước
khi xut bán.
Chế độ dinh ỡng trong giai đoạn này thường được điều chnh vi t l thức ăn
tinh cao hơn (khong 3 phn thô xanh và 7 phn thc ăn tinh) đ đạt mc tăng trng ti
đa.
Thi gian v béo thường kéo dài khong 3-4 tháng, dê có th tăng t 15-20 kg lên
35-40kg/con hoặc cao hơn tùy giống.
Qun tt công tác thú y tuân th quy trình chăm sóc yếu t then chốt để
đạt hiu qu kinh tế cao.
1.1.2. Các yếu t chính ảnh hưởng đến tc đ sinh trưởng
Tốc đ sinh trưởng ca chu ảnh hưởng bi s tương tác của nhiu yếu t chính,
th được phân thành hai nhóm ln yếu t di truyn (bên trong) yếu t môi trường
(bên ngoài).
* Yếu t di truyn (bên trong)
Yếu t di truyền quy định tiềm năng sinh trưởng ti đa ca dê.
- Ging dê: Các ging khác nhau tốc độ sinh trưởng trọng lượng trưởng
thành rt khác nhau. d, lai ba ging (Boer x Bách Tho x C) có tốc độ tăng trọng
cao hơn đáng kể so vi dê C thun chng.
- Giới tính: đực thường khối lượng tốc đ sinh trưởng cao hơn cái
cùng đ tui.
- Yếu t cá th dòng ging: Trong cùng mt ging, các cá th khác nhau vn có
s khác bit v kh năng sinh trưng do s khác bit v gen.
* Yếu t môi trường (bên ngoài)
Các yếu t môi trường ảnh hưởng trc tiếp đến vic dê có th phát huy tối đa tiềm
năng di truyền ca chúng hay không.
- Dinh dưỡng thc ăn: Đây yếu t nh hưởng mnh nhất đến tốc độ sinh
trưng ca dê.
- Protein: Cung cấp đủ protein rt quan trng cho s phát triển bắp tăng
trng hàng ngày. Nhu cầu protein khác nhau tùy theo giai đon phát triển (sinh trưởng,
mang thai, cho sa).
- Năng lượng, vitamin khoáng cht: Thiếu ht các chất dinh dưỡng này, d
thiếu vitamin D có th gây bệnh còi xương, sẽ làm chm quá trình sinh trưởng.
- Cht lưng thc ăn: Thức ăn phi đm bo cht lưng tt, không b nm mc đ
dê tiêu hóa tt và hp th tối đa dinh dưỡng.
- Chăm sóc và quản lý: