
261
BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ MÔI TRƯỜNG
TRƯỜNG CAO ĐẲNG NÔNG NGHIỆP NAM BỘ
GIÁO TRÌNH MÔ-ĐUN
CHĂM SÓC VÀ NUÔI DƯỠNG DÊ THỊT
MÃ SỐ: MĐ 06
NGHỀ: NUÔI VÀ PHÒNG TRỊ BỆNH CHO DÊ
TRNH ĐỘ: SƠ CP – BẬC 2
Đồng Tháp, năm 2025

262
LỜI GIỚI THIỆU
Trong bối cảnh chăn nuôi dê thịt theo hướng an toàn sinh học và bền vững ngày
càng được quan tâm, việc áp dụng đúng các quy trình kỹ thut chăm sóc, nuôi dưỡng và
quản lý đàn dê đóng vai trò hết sức quan trọng, quyết định đến năng suất, chất lượng thịt
và hiệu quả kinh tế của người chăn nuôi. Thực tế cho thấy, nếu không nắm vững đặc
điểm sinh trưởng của dê thịt, không xây dựng được khẩu phần ăn hợp lý và không quản
lý tốt tăng trọng, người nuôi rất dễ gặp rủi ro, làm tăng chi phí và giảm lợi nhun.
Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn đó, việc biên soạn giáo trình Mô-đun 06: Chăm
sóc và nuôi dưỡng dê thịt là hết sức cần thiết. Mô-đun này được xây dựng nhằm trang
bị cho người học những kiến thức và kỹ năng cốt lõi trong việc lựa chọn đối tượng dê
nuôi thịt, xác định mục tiêu nuôi, tổ chức chăm sóc – nuôi dưỡng, theo dõi tăng trọng
và vỗ béo dê thịt đúng quy trình kỹ thut.
Nội dung Mô-đun gồm 3 bài:
Bài 1: Xác định đặc điểm, đối tượng, thời gian nuôi và trọng lượng xuất chuồng
dê thịt
Bài 2. Chăm sóc và nuôi dưỡng dê thịt
Bài 3. Vỗ béo và quản lý dê thịt
Nội dung giáo trình được biên soạn theo chương trình khung nghề “Nuôi và phòng
trị bệnh cho dê” trình độ sơ cấp, đảm bảo tính khoa học, thực tiễn và dễ áp dụng trong
điều kiện sản xuất của các hộ chăn nuôi và trang trại hiện nay. Giáo trình kết hợp chặt
chẽ giữa lý thuyết và thực hành, giúp người học từng bước hình thành và rèn luyện kỹ
năng nghề.
Trong quá trình biên soạn, mặc dù đã có nhiều cố gắng, song khó tránh khỏi những
thiếu sót. Nhóm biên soạn rất mong nhn được những ý kiến đóng góp quý báu của các
nhà khoa học, các nhà quản lý, giáo viên, học viên và người chăn nuôi để giáo trình ngày
càng hoàn thiện hơn.
Xin chân thành cảm ơn!
Tham gia biên soạn
1. Ts. Trần Văn Lên, Chủ biên
2. ThS. Trần Thị Bảo Trân, Thành viên
3. ThS. Phạm Chúc Trinh Bạch, Thành Viên

263
MÔ-ĐUN 06: CHĂM SÓC VÀ NUÔI DƯỠNG DÊ THỊT
Mã Mô-đun : MĐ 06
Giới thiệu Mô-đun:
Mô-đun này trang bị cho người học các kiến thức và kỹ năng chuyên môn về chăm
sóc, nuôi dưỡng và quản lý dê thịt trong suốt quá trình sinh trưởng và vỗ béo. Nội dung
Mô-đun tp trung vào các công việc cốt lõi như: xác định đặc điểm sinh trưởng và đối
tượng dê nuôi thịt; xây dựng và thực hiện khẩu phần ăn hợp lý; tổ chức chăm sóc, nuôi
dưỡng, theo dõi tăng trọng; và quản lý đàn dê nhằm đạt được trọng lượng xuất chuồng
và hiệu quả kinh tế tối ưu.
Học xong Mô-đun này, người học có khả năng thực hiện đúng các quy trình kỹ
thut chăm sóc và nuôi dưỡng dê thịt; theo dõi, đánh giá tăng trọng và điều chỉnh khẩu
phần phù hợp với từng giai đoạn phát triển của dê; đồng thời nâng cao hiệu quả chăn
nuôi, góp phần cung cấp sản phẩm thịt dê đạt chất lượng và đáp ứng yêu cầu của thị
trường.

264
Bài 1: XÁC ĐỊNH ĐẶC ĐIỂM, ĐỐI TƯỢNG, THỜI GIAN NUÔI VÀ TRỌNG
LƯỢNG XUT CHUỒNG DÊ THỊT
Mã bài: MĐ 06-01
Mục tiêu:
Sau khi học xong, người học có khả năng:
- Kiến thức:
Trình bày được các giai đoạn sinh trưởng của dê thịt và các yếu tố chính ảnh hưởng
đến tốc độ sinh trưởng.
Phân biệt được các đối tượng (nguồn) dê khác nhau có thể đưa vào quy trình nuôi
thịt (dê con, dê loại thải).
Nêu được các mục tiêu chăn nuôi dê thịt (thời gian nuôi trung bình và trọng lượng
xuất chuồng) cần đạt được.
- Kỹ năng:
Phân biệt được các nguồn dê (dê con sau cai sữa, dê loại thải) có thể đưa vào nuôi
thịt dựa trên đặc điểm.
Xác định được mục tiêu về thời gian nuôi và trọng lượng xuất chuồng phù hợp với
từng nhóm đối tượng và giống dê.
- Năng lực tự chủ và trách nhiệm:
Có ý thức về tầm quan trọng của việc xác định đúng mục tiêu (thời gian, trọng
lượng) và lựa chọn đối tượng nuôi phù hợp.
Nhn thức được đây là cơ sở để lp kế hoạch chăm sóc và vỗ béo một cách hiệu
quả và có lợi nhun.
A. LÝ THUYẾT
1.1 Xác định đặc điểm sinh trưởng của dê nuôi thịt
Sinh trưởng của dê thịt được chia thành nhiều giai đoạn, mỗi giai đoạn có đặc điểm
sinh lý – dinh dưỡng – tốc độ tăng trọng khác nhau. Người nuôi cần nắm rõ để chăm sóc
phù hợp và đạt năng suất tối ưu.
1.1.1. Các giai đoạn sinh trưởng của dê thịt
Quá trình sinh trưởng của dê thịt thương phẩm có thể được chia thành các giai
đoạn chính như sau:
* Giai đoạn sơ sinh đến cai sữa (0 - 3 tháng tuổi):
Đây là giai đoạn dê con phụ thuộc hoàn toàn hoặc phần lớn vào sữa mẹ.
Việc chăm sóc dê mẹ và đảm bảo dê con được bú đủ sữa đầu (trong 1 giờ đầu sau
sinh) là rất quan trọng để tăng cường sức đề kháng.
Giai đoạn này cần chú ý giữ ấm cho dê con và vệ sinh chuồng trại sạch sẽ để tránh
các bệnh đường hô hấp và tiêu hóa.
Tỷ lệ sống của dê con trong giai đoạn này là yếu tố quan trọng quyết định hiệu quả
chăn nuôi.
* Giai đoạn dê choai (sau cai sữa đến khoảng 6 tháng tuổi):
Dê bắt đầu chuyển sang ăn thức ăn thô xanh và thức ăn tinh.

265
Cần tp cho dê ăn cỏ non, lá cây dễ tiêu hóa và bổ sung thức ăn tinh với lượng phù
hợp để thúc đẩy sự phát triển của hệ vi sinh vt dạ cỏ.
Giai đoạn này cần đảm bảo nguồn thức ăn đa dạng và đầy đủ dinh dưỡng để dê đạt
tốc độ tăng trưởng tốt.
* Giai đoạn dê thịt vỗ béo (khoảng 6 tháng tuổi đến xuất bán):
Đây là giai đoạn tp trung vào việc tăng trọng lượng và chất lượng thịt dê trước
khi xuất bán.
Chế độ dinh dưỡng trong giai đoạn này thường được điều chỉnh với tỷ lệ thức ăn
tinh cao hơn (khoảng 3 phần thô xanh và 7 phần thức ăn tinh) để đạt mức tăng trọng tối
đa.
Thời gian vỗ béo thường kéo dài khoảng 3-4 tháng, dê có thể tăng từ 15-20 kg lên
35-40kg/con hoặc cao hơn tùy giống.
Quản lý tốt công tác thú y và tuân thủ quy trình chăm sóc là yếu tố then chốt để
đạt hiệu quả kinh tế cao.
1.1.2. Các yếu tố chính ảnh hưởng đến tốc độ sinh trưởng
Tốc độ sinh trưởng của dê chịu ảnh hưởng bởi sự tương tác của nhiều yếu tố chính,
có thể được phân thành hai nhóm lớn là yếu tố di truyền (bên trong) và yếu tố môi trường
(bên ngoài).
* Yếu tố di truyền (bên trong)
Yếu tố di truyền quy định tiềm năng sinh trưởng tối đa của dê.
- Giống dê: Các giống dê khác nhau có tốc độ sinh trưởng và trọng lượng trưởng
thành rất khác nhau. Ví dụ, dê lai ba giống (Boer x Bách Thảo x Cỏ) có tốc độ tăng trọng
cao hơn đáng kể so với dê Cỏ thuần chủng.
- Giới tính: Dê đực thường có khối lượng và tốc độ sinh trưởng cao hơn dê cái ở
cùng độ tuổi.
- Yếu tố cá thể và dòng giống: Trong cùng một giống, các cá thể khác nhau vẫn có
sự khác biệt về khả năng sinh trưởng do sự khác biệt về gen.
* Yếu tố môi trường (bên ngoài)
Các yếu tố môi trường ảnh hưởng trực tiếp đến việc dê có thể phát huy tối đa tiềm
năng di truyền của chúng hay không.
- Dinh dưỡng và thức ăn: Đây là yếu tố ảnh hưởng mạnh nhất đến tốc độ sinh
trưởng của dê.
- Protein: Cung cấp đủ protein là rất quan trọng cho sự phát triển cơ bắp và tăng
trọng hàng ngày. Nhu cầu protein khác nhau tùy theo giai đoạn phát triển (sinh trưởng,
mang thai, cho sữa).
- Năng lượng, vitamin và khoáng chất: Thiếu hụt các chất dinh dưỡng này, ví dụ
thiếu vitamin D có thể gây bệnh còi xương, sẽ làm chm quá trình sinh trưởng.
- Chất lượng thức ăn: Thức ăn phải đảm bảo chất lượng tốt, không bị nấm mốc để
dê tiêu hóa tốt và hấp thụ tối đa dinh dưỡng.
- Chăm sóc và quản lý:

