1
BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ MÔI TRƯỜNG
TRƯỜNG CAO ĐẲNG NÔNG NGHIỆP NAM BỘ
GIÁO TRÌNH MÔ-ĐUN
MÔ-ĐUN CHUẨN BỊ CHUỒNG TRẠI NUÔI DÊ
MÃ SỐ: MĐ 01
NGHỀ: NUÔI VÀ PHÒNG TRỊ BỆNH CHO DÊ
TRNH ĐỘ: SƠ CP – BẬC 3
Đồng Tháp, năm 2025
2
GIÁO TRÌNH MÔ-ĐUN 01
LỜI GIỚI THIỆU
Mô-đun “Chuẩn bị chuồng trại cho dê” là mô đun chuyên môn quan trọng trong
chương trình đào tạo nghề Nuôi và Phòng trị bệnh cho dê, được bố trí học trước tiên.
Mô-đun là bước nền tảng nhằm giúp người học hiểu và thực hành đúng các yêu cầu kỹ
thut về xây dựng, bố trí và vệ sinh chuồng trại – yếu tố quyết định đến sức khỏe, năng
suất và hiệu quả chăn nuôi dê.
Trong điều kiện chăn nuôi hiện đại, chuồng trại không chỉ là nơi cư trú của vt
nuôi mà còn đóng vai trò kiểm soát môi trường, hạn chế mầm bệnh, đảm bảo phúc lợi
động vt và đáp ứng yêu cầu an toàn sinh học. Mô-đun này cung cấp cho học viên kiến
thức về các phương thức nuôi, cách xác định vị trí, kiểu chuồng, cấu trúc và các thiết bị
- dụng cụ cần thiết trong chăn nuôi dê. Đồng thời, học viên được rèn luyện kỹ năng thực
hành như xây dựng chuồng, bố trí mặt bằng, vệ sinh – tiêu độc – khử trùng chuồng trại
đúng quy trình.
Thông qua 30 giờ học với tỉ lệ thực hành cao 24 giờ, lý thuyết 4 giờ, kiểm tra 2
giờ, mô-đun giúp người học hình thành năng lực nghề một cách vững chắc, biết vn
dụng kiến thức vào thực tế, chủ động tuân thủ kỹ thut và góp phần xây dựng môi trường
chăn nuôi an toàn, hiệu quả và bền vững.
Mặc dù đã có nhiều cố gắng, song quá trình biên soạn không thể tránh khỏi thiếu
sót. Chúng tôi rất mong nhn được những ý kiến đóng góp quý báu từ các nhà khoa học,
các nhà quản lý, đồng nghiệp và người học để giáo trình ngày càng hoàn thiện hơn.
Xin chân thành cảm ơn!
Tham gia biên soạn:
1. Ts. Trần Văn Lên, Chủ biên
2.ThS. Phạm Chúc Trinh Bạch, Thành viên
3. ThS. Trần Thị Bảo Trân, Thành Viên
3
GIÁO TRÌNH MÔ-ĐUN CHUẨN BỊ CHUỒNG TRẠI CHO DÊ
Tên mô-đun: Chuẩn bị chuồng trại cho dê.
Mã mô-đun: MĐ 01
I. VỊ TRÍ, TÍNH CHT MÔ-ĐUN
- Vị trí: Chuẩn bị chuồng trại cho dê là mô-đun chuyên môn nghề trong chương trình
dạy nghề trình độ sơ cấp của nghề Nuôi và phòng trị bệnh cho dê, mô-đun này được học
trước tiên của nghề Nuôi và Phòng trị bệnh cho dê.
- Tính chất: Mô đun cũng có thể giảng dạy độc lp theo yêu cầu của học viên.
II. MỤC TIEU CỦA MÔ-ĐUN:
- Về kiến thức:
+ Trình bày được các phương thức nuôi dê và các yêu cầu kỹ thut khi chọn vị trí,
xác định kiểu chuồng (chuồng sàn, chuồng nền...).
+ Mô tả được các bộ phn của chuồng nuôi, các dụng cụ chăn nuôi cần thiết
+ Trình bày được quy trình và các yêu cầu của việc vệ sinh cơ học, tiêu độc khử
trùng chuồng trại và dụng cụ chăn nuôi.
- Về kỹ năng:
+ Lựa chọn được kiểu chuồng và bố trí được mặt bằng chuồng trại, sân chơi phù
hợp với phương thức chăn nuôi và hướng sản xuất.
+ Thực hiện thành thạo các công đoạn vệ sinh, pha hóa chất và phun thuốc tiêu
độc, khử trùng chuồng trại, dụng cụ chăn nuôi theo đúng quy trình, đảm bảo yêu cầu
vệ sinh thú y.
- Về năng lực tự chủ và trách nhiệm:
+ Tuân thủ nghiêm ngặt các yêu cầu kỹ thut và an toàn lao động trong quá trình
xây dựng, bố trí chuồng trại và khi thực hành vệ sinh, khử trùng.
+ Có ý thức giữ gìn vệ sinh, chủ động thực hiện các biện pháp để đảm bảo môi
trường chăn nuôi an toàn sinh học.
Nội dung của mô-đun:
STT
Tên bài học
Thời gian đào tạo (giờ)
Tổng
số
Trong đó
Lý
thuyết
Thực
hành
Kiểm
tra*
1
Xây dựng chuồng nuôi
18
2
16
2
Vệ sinh chuồng trại và dụng cụ chuồng
nuôi dê
10
2
8
2
2
30
4
24
2
Ghi chú *: Thời gian kiểm tra được tính vào giờ thực hành.
4
BÀI 1: XÂY DỰNG CHUỒNG NUÔI
Mã bài: MĐ 01-01
Giới thiệu:
Bài này giới thiệu đến học viên những yếu tố cơ bản khi xây dựng chuồng nuôi
dê, Xây dựng được chuồng nuôi dê phù hợp hướng sản xuất và xác định được các dụng
cụ cần thiết trong chăn nuôi dê. Bài học được giảng dạy tích hợp bao gồm cả phần lý
thuyết và thực hành.
Mục tiêu:
- Trình bày được những yếu tố cơ bản khi xây dựng chuồng nuôi dê.
- Xây dựng được chuồng nuôi dê phù hợp hướng sản xuất.
- Xác định được các dụng cụ cần thiết trong chăn nuôi dê.
- Có khả năng làm việc độc lp hoặc làm việc nhóm trong việc xây dựng và bố
trí chuồng nuôi dê đúng kỹ thut.
Nội dung của bài
A. Lý thuyết
1.1. Các phương thức nuôi dê
1.1.1. Phương thức nuôi nhốt (thâm canh)
Phương thức này áp dụng với dê nuôi lấy sữa hoặc kiêm dụng sữa - thịt, chuyên
thịt, nhất là ở những vùng không có điều kiện chăn thả. Dê được nuôi nhốt trong chuồng
hoàn toàn và được đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng theo từng thời kỳ sản xuất. Chuồng trại
nuôi dê thâm canh được thiết kế phù hợp theo từng loại dê, được phân loại theo giai
đoạn cho sữa, tuổi, lính biệt.... do đó có nhiều thun lợi cho việc nuôi dưỡng, chăm sóc
và quản lý, nhất là đối với những dàn dê có số lượng lớn. Nguồn thức ăn nuôi dê thâm
canh bao gồm: Thức ăn hỗn hợp giàu dinh dưỡng, rỉ mt đường, tảng liếm bổ sung
khoáng và muối ăn. Thức ăn thô gồm lá cây, cỏ tự nhiên hoặc cỏ trồng như cỏ Voi, cỏ
Ghinê, cây họ đu (keo du, đu công), chè đại Colombia (Trichantera Ghigantea), rơm,
cỏ khô, mía cây, các phế phụ phẩm nông nghiệp và công nghiệp chế biến thực phẩm
khác...
*Ưu điểm:
- Dê ít bị cảm nhiễm giun sán do ít tiếp xúc với bãi chăn.
- Dê có khả năng sinh trưởng và tiết sữa cao hơn do chúng sử dụng hữu hiệu hơn nguồn
năng lượng thu nhn hàng ngày bởi ít vn động.
- Đòi hỏi diện tích đất đồng cỏ ít: ước tính 1/4 ha đồng cỏ có thể nuôi được 6 dê cái và
1 dê đực. Nhưng nếu trong điều kiện đồng cỏ được thâm canh cao, đất tốt và cây thức
ăn phong phú, 1/4 ha đồng cỏ có thể nuôi dược 15 dê cái và 1 dê đực.
- Khả năng thu nhn thức ăn của dê tốt hơn, chúng có thể ăn tất cả các loại thức ăn mà
ta cung cấp, dê được bổ sung thức ăn đủ theo nhu cầu hàng ngày. Người chăn nuôi quản
5
lý đàn gia súc chặt chẽ hơn vì việc kiểm tra theo dõi được thực hiện dễ dàng trong
chuồng nuôi.
* Nhược điểm:
- Việc xây dựng chuồng trại sẽ tốn kém vì phải sử dụng nhiều vt liệu xây dựng.
- Tốn nhiều công lao động hơn để nuôi dưỡng, quản lý đàn dê.
1.1.2. Phương thức chăn thả (quảng canh)
Phương thức này được áp dụng ở những nơi có đồi bãi rộng, rừng cây nhiều. Dê
được chăn thả hoàn toàn trên đồng cỏ khoảng 8 giờ/ngày, chúng tự tìm kiếm thức ăn và
chọn lọc các loại thức ăn mà chúng ưa thích, dê chỉ ở trong chuồng khi thời tiết xấu,
mưa bão. Dê có thể được nuôi nhốt chung một đàn trong cùng chuồng hoặc chia lô, phân
đàn theo từng nhóm. Phương thức này thường được áp dụng với chăn nuôi dê lai và dê
địa phương lấy thịt. Dê nuôi quảng canh sẽ cho năng suất thấp nhưng vốn đầu tư về
giống và thức ăn cũng sẽ thấp.
* Ưu điểm:
- Thức ăn trên đồng cỏ luôn xanh tươi vì vy dê thích ăn hơn, khi chăn thả thì dê được
vn động nhiều hơn.
- Không tốn nhiều công lao động như phương thức nuôi thâm canh.
- Chi phí xây dựng chuồng trại rẻ hơn vì thiết kế chuồng trại đơn giản, dễ làm và có thể
sử dụng các vt liệu rẻ tiền, sẵn có ở địa phương
* Nhược điểm:
- Việc quản lý đàn dê khó khăn, công tác giống không được tiến hành theo cá thể.
- Dê rất hay bị nhiễm nội, ngoại ký sinh trùng, nhất là khi dê được chăn thả trên các bãi
chăn không đảm bảo dịch tễ.
- Khi trời mưa bão kéo dài, dê sẽ bị đói nếu không có nguồn thức ăn bổ sung dự trữ.
- Năng suất chăn nuôi thấp, diện tích bãi chăn đòi hỏi phải rộng: diện tích 1/2 ha nuôi
được 6 dê cái và 1 dê đực.
- Dê dễ bị các loài vt khác tấn công khi chăn thả hoặc bị bắt. Nếu làm hàng rào bảo vệ
thì rất tốn kém do diện tích rộng.
1.1.3. Phương thức bán thâm canh
Đây là phương thức nuôi dê khá phổ biến và phù hợp trong điều kiện chăn nuôi
ở nước ta. Dê có thể được nuôi theo phương pháp xích buộc gần nhà hoặc nuôi nhốt kết
hợp với chăn thả. Ngoài nguồn thức ăn tự nhiên trên đồng dê tự kiếm được, chúng còn
được cho ăn thêm thức ăn vào ban đêm như thức ăn tinh hỗn hợp, thức ăn củ quả thức
ăn bổ sung khoáng, vitamin, muối, cỏ, lá các loại và phế phụ phẩm nông nghiệp khác.
Với phương thức này, người chăn nuôi có thể quản lý cá thể được đối với hướng nuôi
dê kiêm dụng sữa - thịt trong quy mô nhỏ.
1.1.4. Phương thức nuôi dê kết hợp trên mô hình SALT-2
Đây là phương thức kết hợp giữa trồng trọt và chăn nuôi trên đất dốc do Trung
tâm phát triển Nông thôn Midanao (Philippin) xây dựng, gọi tắt là mô hình SALT-2