BỘ NN PTNT
TRƯỜNG CAO ĐẲNG ĐIỆN NI
GIÁO TRÌNH
TRÌNH ĐỘ CAO ĐẲNG
Nội năm 2022
ĐẠO ĐỨC KINH DOANH VÀ VĂN HÓA
DOANH NGHIP
1
Chương 1: Tng quan v đo đc kinh doanh
1. Khi nim đo đc kinh doanh
1.1. Khi nim đo đc
Đo đc l tp hp cc nguyên tc, quy tc, chun mc x hi nhm điu chnh, đnh gi
hnh vi ca con ngưi đi vi bn thân v trong quan h vi ngưi khc, vi x hi.
T g đ khoa hc, “Đo đc l mt b môn khoa hc nghiên cu v bn cht t nhiên ca
ci đng ci sai v phân bit khi la chn gia ci đng ci sai, trit l v ci đng ci
sai, quy tc hay chun mc chi phi hnh vi ca cc thnh viên cng mt ngh nghip (t
đin Đin t Amrican Heritage Dictionary)
Đo dc quy đnh thi đ, ngha v, trch nhim ca mi ngưi đi vi bn thân cng như
đi vi ngưi khc v x hi. V th đo dc luôn l khuôn mu, tiêu chun đ xây dng li
sng l ng mi ngưi.
Nhng chun mc đo đc gm: Đ ng, khoan dung, chnh trc khiêm tn, dng cm,
trung thc, tn, thin, tn bo, tham lam, kiêu ngo, hn nht, phn bi, bt tn, c.
1.2. Khi nim đo đc kinh doanh
Đo đc kinh doanh l mt tp hp cc nguyên tc, chun mc c tc dng điu chnh, đnh
gi, hưng dn v kim sot hnh vi ca cc ch th kinh doanh.
Đo đc kinh doanh chnh l mt dng đo đc ngh nghip đưc vn dng vo trong hot
đng kinh doanh. Cc nguyên tc v chun mc ca đo đc kinh doanh.
- Tnh trung thc: Không dng cc th đon gian di, xo tr đ kim li. Gi li ha, gi
ch tn trong kinh doanh. Nht qun trong ni v lm. Trung thc trong chp hnh lut php
ca nh c, không lm ăn phi php như trn thu, lu thu, không sn xut v kinh doanh
cc mt hng quc cm, thc hin nhng dch v c hi cho thun phong m tc. Trung thc
trong giao tip vi bn hng (giao dch, đm phn, k kt) v ngưi tiêu dng: không lm
hng gi, khuyn mi gi, qung co sai s tht, s dng tri php nhng nhn hiu ni ting,
vi phm bn quyn, ph gi theo li ăn cưp. Trung thc ngay vi bn thân, không hi l
tham ô, tht kt chim công v ”.
- Tôn trng con ngưi: Đi vi nhng ngưi công s v i quyn, tôn trng thm gi,
quyn li chnh đng, tôn trng hnh phc, tôn trng tim năng pht trin ca nhân viên, quan
tâm đng mc, tôn trng quyn t do v cc quyn hn hp php khc. Đi vi khch hng:
Tôn trong nhu cu, s thch v tâm l khch hng. Đi vi đi th cnh tranh, n trng li
ch ca đi th.
2
- Gn li ch ca doanh nghip vi li ch ca khch hng v x hi, coi trng hiu qu gn
vi trch nhim x hi.
2. Vai tr ca đo đc kinh doanh
2.1. Đo đc kinh doanh gp phn điu chnh hnh vi ca cc ch th kinh doanh
Đo đc kinh doanh b sung v kt hp vi php lut điu chnh cc hnh vi kinh
doanh theo khuôn kh php lut v qu đo ca cc chun mc đo đc x hi. Không mt
php lut no d hon thin đn đâu chăng na cng không th l chun mc cho mi hnh
vi ca đo đc kinh doanh. N không th thay th vai tr ca đao đc kinh doanh trong vic
khuyn khch mi ngưi lm vic thin, tc đng vo lương m ca doanh nhân. Bi v,
phm vi nh hưng ca đo đc rng hơn php lut, n bao qut mi lnh vc ca th gii
tinh thn trong khi php lut ch điu chnh nhng hnh vi liên quan đn ch đ nh c,
ch đ x hiMt khc, php lut cng đy đ, cht ch v đưc thi hnh nghiêm chnh th
đo đc cng đưc đ cao, cng hn ch đưc s kim li phi php đng thi cng l hnh vi
đo đc: Tham nhng, buôn lu, trn thu, gian ln thương mi,khi b pht hin s b php
lut điu chnh, lc ny hin tưng kin tng buc ngưi ta cư x c đo đc
2.2. Đo đc kinh doanh gp phn vo cht lưng ca doanh nghip
Phn thưng cho mt công ty c quan tâm đn đo đc l đưc cc nhân viên, khch
hng v công lun công nhn l c đo đc. Phn thưng cho trch nhim đo đc v trch
nhim x hi trong cc quyt đnh kinh doanh bao gm hiu qu trong cc hot đng hng
ngy tăng cao, s tn tâm ca cc nhân viên, cht lưng sn phm đưc ci thin, đưa quyt
đnh đng đn hơn, s trung thnh ca khch hng, v li ch v kinh t ln hơn. Cc t chc
pht trin mt trưng trung thc v công bng gây dng đưc ngun lc đng qu c th m
rng canhs ca dn đn thnh công.
2.3. Đo đc kinh doanh gp phn vo s kt v tn tâm ca nhân viên
S tn tâm ca nhân viên xut pht t vic cc nhân viên tin rng tương lai ca h gn
lin vi tương lai ca doanh nghip v chnh v th h sn sng hy sinh c nhân v t chc
ca mnh. Doanh nghip cng quan tâm đn nhân viên bao nhiêu th cc nhân viên cng tn
tâm vi doanh nghip by nhiêu. Cc vn đ c nh hưng đn s pht trin ca môi trưng
đo đc cho nhân viên bao gm mt môi trưng lao đng an ton, th lao thch đng, v thc
hin đy đ cc trch nhim đưc ghi trong hp đng vi tt c cc nhân viên. Cc chương
trnh ci thin môi trưng đo đc vi tt c cc nhân viên. Cc hot đng t thin hoc tr
gip công cng không ch to ra suy ngh tch cc ca chnh nhân viên v bn thân h v đi
vi doanh nghip.
3
2.4. Đo đc kinh doanh gp phn lm hi lng khch hng
Cc nghiên cu v kinh nghim hin thi ca nhiu quc gia c thy mi quan h cht
ch gia hnh vi c đo đc v s hi lng ciu khch hng. Cc hnh vi đo đc c th
lm gim lng trung thnh ca khch hng v khch hng s chuyn sang mua hng ca cc
thương hiu khc, ngưc li, hnh vi đo đc c th lôi cun khch hng đn vi sn phm
ca công ty. Cc khch hng thch mua sn phm ca cc công ty c danh ting tt, quan tâm
đn khch hng v x hi. Khch hng ni rng h ưu tiên nhng thương hiu nolm điu
thin nu gi c v cht lưng cc thương hiu như nhau cc công ty c đo đc luôn đi x
vi khch hng công bng v liên tc ci tin cht lưng sn phm, cng như cung cp cho
khch hng cc thông tin d tip cn v d hiu, s c li th cnh cnh tt hơn v dnh đưc
nhiu li nhun hơn.
2.5. Đo đc kinh doanh gp phn to ra li nhun cho doanh nghip
Trch nhim công dân ca mt doanh nghip gn đây đưc đ cp nhiu c liên h
tch cc đn li đu tư, ti sn v mc tăng doanh thu. Trtch nhim công dân ca doanh
nghip l đng gp ca mi doanh nghip cho x hi bng hot đng kinh doanh chnh ca
mnh, đu x hi, cc chương mang tnh nhân văn v s cam kt ca doanh nghip vo
chnh sch công, l cch m doanh nghip đ qun l cc mi quan h kinh t, x hi, môi
trưng v l cch m doanh nghip cam kt vi cc bên liên đi c tc đng trên thnh công
di hn ca doanh nghip đ.
2.6. Đo đc kinh doanh gp phn to vo s vng mnh ca nn kinh tquc gia
Mt câu hi quan trong v thưng đưc nêu ra l liu hnh đng đo đc trong kinh
doanh c tc đng đn kinh t ca mt quc gia hay không. Cc nh kinh t hc thưng đt
câu hi ti sao mt s nn kinh t th trưng mang li năng sut cao, công dân c mc sng
cao, trong khi đ cc nn kinh t khc li không như th. Cc th ch x hi, đc bit l cc
th ch thc đy tnh trung thc, l yu t cng quan trng đ pht trin s phn vinh v
kinh t ca mt x hi. Cc nưc pht trin ngy cng tr nên giu c hơn v c mt h thng
cc th ch, bao gm đo đc kinh doanh, đ khuyn khch năng sut. Trong khi đ, ti cc
c đang pht trin, hi pht trin kinh t v x hi b hn ch bi đc quyn, tham nhng,
hn ch tin b c nhân cng như phc li x hi.
Tm li, chng ta thy vai tr quan trng ca đo đc kinh doanh đi vi cc c nhân,
đi vi cc doanh nghip v đi vi x hi v s vng mnh ca nn kinh t quc gia ni
chung. Cc c đông mun đu tư vo cc doanh nghip c chương chương trnh đo đc hiu
qu, quan tâm đn x hi v c danh ting tt. Cc nhân viên thch lm vic trong mt công
4
ty đ h c th tin tưng đưc v đưc khch hng đnh gi cao v chnh liêm chnh trong
cc mi quan h kinh doanh. Môi trưng đo đc ca t chc vng mnh s đem li nim tin
cho khch hng v nhân viên, s tân tâm ca nhân viên v s hi lng ca khch hng, mang
li li nhun cho doanh nghip.
3. Cc kha cnh th hin đo đc kinh doanh
3.1 Đo đc kinh doanh trong qun tr ngun nhân lc
Đo đc trong qun l nguun nhân lc liên quan đn cc vn đ sau:
- Đo đc trong tuyn dng, b nhim, s dng lao đng:
Trong hot đng tuyn dng v b nhim nhân s s xut hin mt vn đ đo đc kh
nan gii, đ l tnh trng phân bit đi x v l vic không cho php ca mt ngưi no đ
đưc hưng nhng li ch nht đnh xut pht t đnh kin v phân bit. Biu hin phân
bit chng tc, gii tnh, tôn gio, đa phương, vng văn ha, tui tc
C nhng trưng hp c th, s phân bit đi x li l cn thit v không hon ton
sai. Chng hn như mt nh qun l không bao gi đ tôn gio tr thnh mt s đ phân
bit đi x khi tuyn chn nhân s. Tuy nhiên, trong trưng hp phi la chn nhân s cho
Nh th đo Tin lnh t h vic đ tôn gio l mt s đ la chn l hon ton hp l. Tương
t vy, mt nh qun l kiên quyt ch phng vn nhng ph n đ tuyn ngưi cho v tr
gim đc chương trnh gio dc ngưi M gc Phi l hp l.
Mt vn đ đo đc khc m cc nh qun l cn lưu trong tuyn dng, b nhim v
s dng ngưi lao đng đ l phi tôn trng quyn riêng c nhân ca h. Đ tuyn dng
c cht lưng, ngưi qun l phi thu thp thông tin v qu kh ca ngưi lao đng xem h
c tin n tin s không, v tnh trng sc khe xem c thch hp vi công vic không, v l
lch ti chnh xem c minh bch không… đ l chnh chnh đng ca công tc qun l. Song
s l phi đo đc nu ngưi qun l t thông tin thu thp đưc can thip qu sâu vo đi
ca ngưi lao đng, tit l bnh n/h y t, xut bn nhng vn đ riêng tư ca h v s
dng tên ca h v mc đch thương mi khc.
Mt vn đ đo đc m cc nh qun l không th xem nh trong tuyn dng, b nhim
v s dng ngưi lao đng đ l s dng lao đng, s dng cht xm ca cc chuyên gia
nhưng đi ng xng đng vi công sc đng gp ca h. Đây l mt hnh thc bc lt lao
đng đ gia tăng li nhuân tiêu cc. Li nhun ca mt công ty luôn c s tương quan vi
đng gp ca ngưi lao đng. Công ty mun gia tăng li nhun th nht đnh phi quan tâm
đn li ch ca ngưi lao đng trc tip lm nên ca ci vt cht. Quan h ch th s tt đp
nu ch quan tâm ti li ch công nhân, ngưc li công nhân luôn lao đng tch cc v tm