53
Læu yï:
(1) : Cäng duûng cuía taìi khoaín naìy cho pheïp doanh nghiãûp coï thãø xaïc âënh kãút quaí
chung cho caïc hoaût âäüng hoàûc xaïc âënh riãng kãút quaí cuía tæìng hoaût âäüng bao
gäöm: hoaût âäüng chênh cuía doanh nghiãûp( hoaût âäüng saín xuáút kinh doanh +
hoaût âäüng taìi chênh) vaì caïc hoaût âäüng khaïc.
(2) : Doanh nghiãûp âaût kãút quaí laîi khi
Täøng thu nháûp hoàûc doanh thu ( thuáön) > Täøng chi phê,
tæïc laì Cäüng phaït sinh Nåü < Cäüng phaït sinh Coï.
(3) : Doanh nghiãûp âaût kãút quaí läù khi
Täøng thu nháûp hoàûc doanh thu ( thuáön) < Täøng chi phê,
tæïc laì Cäüng phaït sinh Nåü > Cäüng phaït sinh Coï.
(4) : Doanh thu thuáön baïn haìng &cung cáúp d.vuû seî âæåüc trçnh baìy åí chæång 6
3.4 PHÆÅNG PHAÏP GHI KEÏP VAÌO TAÌI KHOAÍN KÃÚ TOAÏN
3.4.1 Caïc quan hãû âäúi æïng kãú toaïn
3.4.1.1 Khaïi niãûm quan hãû âäúi æïng
Quan hãû âäúi æïng kãú toaïn laì khaïi niãûm duìng âãø biãøu thë mäúi quan hãû hai màût giæîa
taìi saín vaì nguäön väún hoàûc giæîa tçnh hçnh tàng vaì tçnh hçnh giaím cuía caïc âäúi tæåüng kãú
toaïn cuû thãø trong mäùi nghiãûp vuû kinh tãú phaït sinh.
- Chi phê taìi chênh
TK Xaïc âënh kãút quaí kinh doanh (911)
N
åü Coï
- Giaï väún haìng baïn trong kyì - Doanh thu thuáön baïn haìng &cung cáúp d.vuû
- Doanh thu hoaût âäüng taìi chênh
- Chi phê khaïc -Thu nháûp khaïc
- Cäüng phaït sinh Nåü
-Kãút chuyãøn läù (3) - Kãút chuyãøn laîi (2)
-Cäüng phaït sinh Coï
- Chi phê baïn haìng
- Chi phê quaín lyï doanh nghiãûp
Click to buy NOW!
P
D
F
-
X
C
h
a
n
g
e
V
i
e
w
e
r
w
w
w
.
d
o
c
u
-
t
r
a
c
k
.
c
o
m
Click to buy NOW!
P
D
F
-
X
C
h
a
n
g
e
V
i
e
w
e
r
w
w
w
.
d
o
c
u
-
t
r
a
c
k
.
c
o
m
Giáo trình hướng dẫn phân tích phương pháp
ghi kép vào tài khoản kế toán kinh tế phát sinh
54
Vê duû: Coï caïc nghiãûp vuû kinh tãú, taìi chênh sau:
1/ Chuyãøn tiãön gæíi ngán haìng thanh toaïn tiãön mua xe taíi : 20.000.000 âäöng (1)
2/ Mua xi màng thanh toaïn bàòng khoaín vay ngàõn haûn : 30.000.000 âäöng (2)
Phán têch caïc nghiãûp vuû kinh tãú, taìi chênh trãn:
Nghiãûp vuû säú (1) biãøu thë mäúi quan hãû giæîa hai màût tàng - giaím cuía hai âäúi tæåüng âãöu
laì taìi saín:
TS " Tiãön gæíi ngán haìng" giaím xuäúngÙ TS “ Giaï trë taìi saín cäú âënh" tàng lãn
Nghiãûp vuû säú (2) biãøu thë mäúi quan hãû cuìng tàng lãn cuía hai âäúi tæåüng taìi saín - nguäön
väún :
TS " Nguyãn váût liãûu - xi màng" tàng lãn Ù NV " vay ngàõn haûn" cuîng tàng lãn.
Trong quïa trçnh hoaût âäüng cuía caïc âån vë coï ráút nhiãöu quan hãû âäúi æïng kãú toaïn
khaïc nhau, biãøu hiãûn dæåïi nhiãöu hçnh thaïi khaïc nhau, tuy nhiãn sau khi phán têch kyî thç
thæûc cháút chuïng âãöu thuäüc mäüt trong bäún loaûi cå baín, seî âãö cáûp åí pháön dæåïi âáy.
3.4.1.2 Caïc loaûi quan hãû âäúi æïng kãú toaïn
a. Loaûi 1: Giaï trë taìi saín naìy tàng lãn âäöng thåìi giaï trë taìi saín khaïc giaím xuäúng våïi
cuìng mäüt læåüng giaï trë
Loaûi quan hãû âäúi æïng naìy thãø hiãûn xu hæåïng chuyãøn hoaï taìi saín cuía âån vë tæì
daûng naìy sang daûng khaïc, song âiãöu âoï chè laìm cho taìi saín cuía âån vë thay âäøi kãút cáúu,
coìn täøng giaï trë taìi saín vaì nguäön väún thç váùn khäng thay âäøi.
Vê duû minh hoüa
Taûi Xê nghiãûp xáy làõp coï caïc nghiãûp vuû kinh tãú, taìi chênh phaït sinh nhæ sau:
Mua maïy träün bã täng thuí cäng, thanh toaïn bàòng tiãön màût: 3.000.000 VND
( cäng cuû lao âäüng)
Trong nghiãûp vuû kinh tãú naìy, cäng cuû lao âäüng cuía doanh nghiãûp tàng lãn
3.000.000 VND Ù tiãön màût giaím 3.000.000 VND, => laìm cho kãút cáúu taìi saín cuía âån
vë thay âäøi nhæng täøng giaï trë taìi saín váùn khäng âäøi båíi vç tiãön màût âaî chuyãøn hoaï
thaình cäng cuû lao âäüng.
b. Loaûi 2: Nguäön väún naìy tàng lãn âäöng thåìi nguäön väún khaïc giaím xuäúng cuìng mäüt
læåüng giaï trë.
Loaûi quan hãû âäúi æïng naìy thãø hiãûn xu hæåïng chuyãøn hoaïï nguäön väún cuía âån vë
tæì loaûi naìy sang loaûi khaïc, nhæng âiãöu âoï chè laìm cho nguäön väún cuía âån vë thay âäøi
kãút cáúu chæï khäng laìm thay âäøi täøng nguäön väún vaì giaï trë taìi saín .
Vê du minh hoüa û: Vay ngàõn haûn traí nåü cho ngæåìi baïn váût liãûu xáy dæûng :
15.000.000 VND
ÅÍ nghiãûp vuû kinh tãú naìy, nguäön väún " Vay ngàõn haûn" tàng lãn 15.000.000VND,
Ù nguäön väún " Phaíi traí cho ngæåìi baïn" giaím xuäúng 15.000.000 VND, => kãút cáúu
nguäön väún cuía âån vë thay âäøi nhæng täøng nguäön väún vaì giaï trë taìi saín váùn khäng âäøi
Click to buy NOW!
P
D
F
-
X
C
h
a
n
g
e
V
i
e
w
e
r
w
w
w
.
d
o
c
u
-
t
r
a
c
k
.
c
o
m
Click to buy NOW!
P
D
F
-
X
C
h
a
n
g
e
V
i
e
w
e
r
w
w
w
.
d
o
c
u
-
t
r
a
c
k
.
c
o
m
55
båíi vç sau khi kãút thuïc, nghiãûp vuû chè laìm chuyãøn hoaï nguäön väún phaíi traí cho ngæåìi
baïn thaình nguäön väún vay ngàõn haûn.
c. Loaûi 3: Taìi saín tàng vaì nguäön väún cuìng tàng lãn våïi cuìng mäüt læåüng giaï trë
Loaûi quan hãû âäúi æïng naìy væìa laìm thay âäøi cå cáúu væìa laìm tàng giaï trë cuía taìi
saín vaì nguäön väún, do váûy seî laìm cho täøng giaï trë cuía taìi saín vaì täøng nguäön väún tàng
lãn cuìng mäüt læåüng giaï trë.
Vê duû : Mua mäüt maïy âáöm âáút trë giaï 100.000.000VND, chæa traí tiãön cho ngæåìi
baïn.
Khi nghiãûp vuû kinh tãú naìy phaït sinh, taìi saín cäú âënh tàng lãn 100.000.000VND,
Ù nguäön väún " Phaíi traí cho ngæåìi baïn" cuîng tàng lãn 100.000.000 VND, dáùn âãún giaï
trë vaì kãút cáúu taìi saín cuîng nhæ nguäön väún cuía âån vë thay âäøi theo chiãöu hæåïng tàng
lãn do váûy täøng taìi saín vaì nguäön väún cuía âån vë seî tàng lãn våïi cuìng mäüt læåüng giaï trë
laì 100.000.000 VND
d. Loaûi 4: Taìi saín giaím vaì nguäön väún cuîng giaím våïi cuìng mäüt læåüng giaï trë
Loaûi quan hãû âäúi æïng naìy væìa laìm thay âäøi cå cáúu væìa laìm giaím giaï trë cuía taìi
saín vaì nguäön väún, do váûy seî laìm cho täøng giaï trë cuía taìi saín vaì nguäön väún giaím xuäúng
cuìng mäüt læåüng giaï trë.
Vê duû : Chi tiãön màût thanh toaïn læång cho cäng nhán viãn 55.000.000VND
Trong nghiãûp vuû kinh tãú naìy, tiãön màût cuía âån vë giaím xuäúng 55.000.000VND,
Ù nguäön väún " Phaíi traí cho cäng nhán viãn " cuîng giaím xuäúng 55.000.000 VND, laìm
cho giaï trë vaì kãút cáúu cuía taìi saín cuîng nhæ nguäön väún trong âån vë thay âäøi theo chiãöu
hæåïng giaím xuäúng, do váûy täøng taìi saín vaì nguäön väún cuía âån vë seî giaím xuäúng
55.000.000VND.
Caïc quan hãû âäúi æïng trãn coï thãø âæåüc biãøu diãùn dæåïi daûng så âäö nhæ sau:
TAÌI SAÍN
tàng
TAÌI SAÍN
giaím
NGUÄÖN VÄÚN
giaím
NGUÄÖN VÄÚN
tàng
Loa
û
i 1
Loa
û
i 2
Loa
û
i 3 Loa
û
i 4
Click to buy NOW!
P
D
F
-
X
C
h
a
n
g
e
V
i
e
w
e
r
w
w
w
.
d
o
c
u
-
t
r
a
c
k
.
c
o
m
Click to buy NOW!
P
D
F
-
X
C
h
a
n
g
e
V
i
e
w
e
r
w
w
w
.
d
o
c
u
-
t
r
a
c
k
.
c
o
m
56
3.4.2 Ghi keïp vaìo taìi khoaín
Ghi keïp vaìo taìi khoaín laì viãûc phaín aïnh nghiãûp vuû kinh tãú, taìi chênh phaït sinh
vaìo caïc taìi khoaín liãn quan ( êt nháút phaíi coï hai taìi khoaín) theo âuïng quan hãû âäúi æïng
kãú toaïn.Thæûc cháút ghi keïp laì ghi vaìo bãn NåÜ cuía taìi khoaín naìy âäöng thåìi ghi vaìo bãn
Coï cuía taìi khoaín khaïc våïi cuìng mäüt säú tiãön tæång æïng.
Âãø thæûc hiãûn viãûc ghi keïp vaìo taìi khoaín kãú toaïn, kãú toaïn viãn phaíi tiãún haình xaïc
âënh ghi Nåü vaìo taìi khoaín naìo vaì ghi Coï vaìo taìi khoaín naìo, våïi säú tiãön bao nhiãu (?).
Thæûc hiãûn cäng viãûc naìy goüi laì "Âënh khoaín”.
Trong thæûc tãú khi mäüt nghiãûp vuû kinh tãú phaït sinh coï thãø liãn quan tæì hai âãún ba
âäúi tæåüng tråí lãn. Nãúu mäüt âënh khoaín liãn quan âãún hai âäúi tæåüng thç goüi laì âënh
khoaín âån, nãúu mäüt âënh khoaín liãn quan tæì ba âäúi tæåüng tråí lãn goüi laì âënh khoaín
phæïc.
Nhæng cho duì laì âënh khoaín âån hay âënh khoaín phæïc thç âäúi våïi mäùi âënh
khoaín kãú toaïn váùn phaíi thæûc hiãûn mäüt láön ghi cheïp vaìo säø kãú toaïn (taìi khoaín), viãûc ghi
cheïp mäüt âënh khoaín vaìo taìi khoaín kãú toaïn hay säø saïch kãú toaïn âæåüc goüi laì thæûc hiãûn
mäüt " Buït toaïn".
Qua viãûc phán têch caïc loaûi âënh khoaín, vaì caïc khaïi niãûm vãö buït toaïn hay ghi
keïp ta coï thãø ruït ra mäüt vaìi âiãøm cáön læu yï nhæ sau:
- Trong cuìng mäüt âënh khoaín kãú toaïn thç täøng säú tiãön ghi vaìo bãn Nåü cuía caïc taìi
khoaín luän luän bàòng våïi säú tiãön ghi vaìo bãn Coï cuía caïc taìi khoaín âäúi æïng.
- Viãûc ghi keïp vaìo taìi khoaín kãú toaïn dáùn âãún trong mäüt kyì kãú toaïn: täøng säú phaït
sinh bãn Nåü cuía táút caí caïc taìi khoaín bàòng täøng phaït sinh bãn Coï cuía táút caí caïc taìi
khoaín kãú toaïn måí ra trong âån vë kãú toaïn.
3.4.3 Kãú toaïn täøng håüp vaì kãú toaïn chi tiãút
3.4.3.1 Taìi khoaín täøng håüp vaì taìi khoaín phán têch
Taìi khoaín täøng håüp laì taìi khoaín âæåüc sæí duûng âãø phaín aïnh caïc âäúi tæåüng kãú
toaïn theo tæìng loaûi nháút âënh nhàòm cung cáúp nhæîng thäng tin coï tênh cháút täøng håüp vãö
âäúi tæåüng âoï, chàóng haûn: taìi khoaín Tiãön gæíi ngán haìng (112) laì mäüt taìi khoaín täøng håüp
båíi vç noï cung cáúp cho nhaì quaín lyï caïc thäng tin täøng håüp vãö tçnh hçnh säú dæ vaì säú
phaït sinh cuía tiãön gæíi ngán haìng noïi chung chæï chæa cung cáúp âæåüc thäng tin vãö tæìng
loaûi tiãön gæíi ngán haìng cuû thãø.
Taìi khoaín phán têch laì taìi khoaín cáúp 2 tråí âi, âæåüc sæí duûng âãø phaín aïnh mäüt
caïch chi tiãút vãö caïc âäúi tæåüng kãú toaïn âaî phaín aïnh trong caïc taìi khoaín täøng håüp.
Vê duû: Taìi khoaín täøng håüp " Tiãön màût" coï caïc taìi khoaín phán têch laì taìi khoaín
" Tiãön màût bàòng VND", " Tiãön màût bàòng ngoaûi tãû", " Tiãön màût bàòng vaìng, baûc âaï quyï".
Nhæ âaî phán tiïch åí pháön âáöu cuía chæång naìy, taìi khoaín täøng håüp vaì caïc taìi
khoaín phán têch cuía noï coï mäúi quan hãû hãút sæïc chàût cheî våïi nhau, sau âáy xin âæåüc
nháún maûnh laûi caïc âiãøm näøi báût trong mäúi quan hãû âoï:
Click to buy NOW!
P
D
F
-
X
C
h
a
n
g
e
V
i
e
w
e
r
w
w
w
.
d
o
c
u
-
t
r
a
c
k
.
c
o
m
Click to buy NOW!
P
D
F
-
X
C
h
a
n
g
e
V
i
e
w
e
r
w
w
w
.
d
o
c
u
-
t
r
a
c
k
.
c
o
m
57
* Mäùi taìi khoaín täøng håüp vaì caïc taìi khoaín phán têch cuía noï âãöu cuìng phaín aïnh
mäüt âäúi tæåüng haûch toaïn kãú toaïn nhæng åí mæïc âäü khaïc nhau.
* Caïc taìi khoaín phán têch phaín aïnh cuìng näüi dung våïi taìi khoaín täøng håüp vãö
cuìng mäüt âäúi tæåüng kãú toaïn nãn chuïng coï cuìng kãút cáúu våïi nhau.
* Trong cuìng mäüt âäúi tæåüng haûch toaïn kãú toaïn thç taìi khoaín täøng håüp coï chæïc
nàng cung cáúp thäng tin täøng håüp vãö âäúi tæåüng, coìn caïc taìi khoaín phán têch thç coï chæïc
nàng cung cáúp thäng tin coï tênh giaíi thêch, phán têch chi tiãút hån vãö âäúi tæåüng. Do váûy
säú dæ cuía taìi khoaín täøng håüp seî bàòng täøng säú dæ cuía caïc taìi khoaín phán têch tæång æïng.
* Giæîa taìi khoaín täøng håüp vaì caïc taìi khoaín phán têch cuía noï seî khäng coï quan
hãû âäúi æïng kãú toaïn kãú toaïn. Nhæng giæîa caïc taìi khoaín phán têch cuía mäüt taìi khoaín täøng
håüp váùn coï quan hãû âäúi æïng kãú toaïn.
3.4.3.2 Kãú toaïn täøng håüp vaì kãú toaïn chi tiãút
Theo quy âënh cuía Luáût Kãú toaïn, näüi dung kãú toaïn täøng håüp vaì kãú toaïn chi tiãút
âæåüc hiãøu nhæ sau:
+ Kãú toaïn täøng håüp phaíi thu tháûp, xæí lyï, ghi cheïp vaì cung cáúp thäng tin täøng
quaït vãö hoaût âäüng kinh tãú, taìi chênh cuía âån vë.
Kãú toaïn täøng håüp sæí duûng âån vë tiãön tãû âãø phaín aïnh tçnh hçnh taìi saín, nguäön
hçnh thaình taìi saín, tçnh hçnh vaì kãút quaí hoaût âäüng kinh tãú, taìi chênh cuía âån vë kãú toaïn.
Váûy kãú toaïn täøng håüp laì viãûc thæûc hiãûn ghi keïp vaìo taìi khoaín kãú toaïn täøng håüp
hoàûc phán têch trong âoï chuí yãúu laì taìi khoaín täøng håüp.
Noïi theo caïch khaïc, kãú toaïn täøng håüp chênh laì thæûc hiãûn caïc buït toaïn trãn cå såí
caïc âënh khoaín âaî xaïc âënh cuía caïc nghiãûp vuû kinh tãú.
Mäùi láön thæûc hiãûn mäüt buït toaïn kãú toaïn täøng håüp, kãú toaïn phaíi thæûc hiãûn mäüt láön
ghi keïp tæïc laì ghi Nåü vaìo taìi khoaín naìy âäöng thåìi ghi Coï vaìo taìi khoaín khaïc.
Trong khi thæûc hiãûn kãú toaïn täøng håüp kãú toaïn háöu nhæ chè quan tám âãún thæåïc
âo giaï trë hay coìn goüi laì thæåïc âo tiãön tãû.
+ Kãú toaïn chi tiãút phaíi thu tháûp, xæí lyï, ghi cheïp vaì cung cáúp thäng tin chi tiãút
bàòng âån vë tiãön tãû, âån vë hiãûn váût vaì âån vë thåìi gian lao âäüng theo tæìng âäúi tæåüng kãú
toaïn cuû thãø trong âån vë kãú toaïn.
Kãú toaïn chi tiãút minh hoüa cho kãú toaïn täøng håüp. Säú liãûu kãú toaïn chi tiãút phaíi
khåïp âuïng våïi säú liãûu kãú toaïn täøng håüp trong mäüt kyì kãú toaïn.
Váûy kãú toaïn chi tiãút laì viãûc kãú toaïn coï tênh cháút âån leí trãn tæìng âäúi tæåüng haûch
toaïn kãú toaïn.
Thæåìng kãú toaïn chi tiãút âæåüc thæûc hiãûn trãn caïc taìi khoaín phán têch tæïc laì ghi
cheïp vaì theo doîi trãn caïc loaûi säø chi tiãút.
Trong khi thæûc hiãûn kãú toaïn chi tiãút, kãú toaïn háöu nhæ khäng quan tám âãún quan
hãû âäúi æïng kãú toaïn maì chuí yãúu laì quan tám âãún sæû biãún âäüng tàng giaím cuía âäúi tæåüng
âang âæåüc ghi cheïp theo doîi caí vãö màût hiãûn váût láùn giaï trë.
Click to buy NOW!
P
D
F
-
X
C
h
a
n
g
e
V
i
e
w
e
r
w
w
w
.
d
o
c
u
-
t
r
a
c
k
.
c
o
m
Click to buy NOW!
P
D
F
-
X
C
h
a
n
g
e
V
i
e
w
e
r
w
w
w
.
d
o
c
u
-
t
r
a
c
k
.
c
o
m