TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÀ RỊA VŨNG TÀU
KẾ TOÁN
NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
CHỦ BIÊN:
ThS ĐỖ THỊ BÍCH HỒNG
GIÁO TRÌNH NỘI BỘ
TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÀ RỊA VŨNG TÀU
KẾ TOÁN
NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
CHỦ BIÊN:
ThS ĐỖ THỊ BÍCH HỒNG
GIÁO TRÌNH NỘI BỘ
3
LỜI NÓI ĐẦU
Kế toán ngân hàng thương mại là môn học chuyên ngành của sinh viên chuyên
ngành Kế toán - Tài chính - Ngân hàng và là môn học bổ trợ cho các sinh viên ngành Kế
toán, Quản trị tài chính có mong muốn làm việc tại các ngân hàng thương mại cổ phần.
Nhằm đáp ứng nhu cầu về giáo trình giảng dạy học tập và nghiên cứu của các sinh
viên Khoa Kinh Tế - Luật - Logistics BVU, tác giả đã biên soạn nên cuốn giáo trình “Kế
toán ngân hàng thương mại”.
Trong cuốn giáo trình này, tác giả đã hệ thống hóa những vấn đề cơ bản của chương
trình học môn Kế toán ngân hàng thương mại cho sinh viên. Nội dung của giáo trình cập
nhật những kiến thức mới liên quan đến Luật về các tổ chức tín dụng đã được ban hành và
sửa đổi cũng như các văn bản của ngân hàng Nhà nước về kế toán các Tổ chức tín dụng.
Giáo trình này được soạn thảo theo quy định của Ngân hàng Nhà nước về phương
pháp kế toán tại các Tổ chức tín dụng nói chung và tại các ngân hàng thương mại nói riêng,
rất phù hợp cho các bạn sinh viên chuyên ngành Kế toán - Tài chính - Ngân hàng.
Để viết nên giáo trình Kế toán ngân hàng thương mại này, tác giả đã tham khảo các
giáo trình về Kế toán ngân hàng thương mại của các trường đại học nổi tiếng khác trong
khối ngành kinh tế tài chính ngân hàng trong và ngoài nước.
Với mục đích cung cấp những kiến thức cơ bản về Kế toán ngân hàng, đáp ứng yêu
cầu của sinh viên trong lĩnh vực học tập, nghiên cứu. Tác giả đã biên soạn và cho ra cuốn
giáo trình nội bộ “Kế toán ngân hàng thương mại”.
Giáo trình được trình bày rỏ ràng, chi tiết, cụ thể các nghiệp vụ kinh tế phát sinh tại
các ngân hàng thương mại hiện nay. Do đó, giáo trình này rất thuận tiện cho người đọc tự
học hay quan tâm đến lĩnh vực kế toán ngân hàng thương mại.
Giáo trình trình bày các phần chính gồm phần lý thuyết, phương pháp hạch toán, ví
dụ minh họa, bài tập ứng dụng và hệ thống tài khoản kế toán được sử dụng tại ngân hàng
thương mại.
Hy vọng rằng giáo trình “Kế toán ngân hàng thương mại” là tài liệu hữu ích cho
các bạn sinh viên, người đọc quan tâm đến lĩnh vực kế toán ngân hàng.
Xin chân thành cảm ơn.
Tác giả giáo trình nội bộ
Thạc Sỹ Đỗ Thị Bích Hồng
4
MỤC LỤC
LỜI NÓI ĐẦU ................................................................................................................................ 3
MỤC LỤC ...................................................................................................................................... 4
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT ................................................................................................ 9
CHƯƠNG I. TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA KẾ TOÁN NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 11
1.1. CÁC VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ KẾ TOÁN NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI....................... 11
1.1.1. Đối tượng của kế toán ngân hàng ............................................................................... 11
1.1.1.1. Nguồn vốn NHTM .............................................................................................. 14
1.1.1.2. Sử dụng vốn NHTM ............................................................................................ 14
1.1.2. Mục tiêu của kế toán ngân hàng ................................................................................. 15
1.2. ĐẶC ĐIỂM KẾ TOÁN NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI ................................................. 15
1.3. CƠ CẤU TỔ CHỨC CỦA MỘT NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI................................... 16
1.4. CHỨNG TỪ KẾ TOÁN NGÂN HÀNG ........................................................................... 17
1.4.1. Phân loại chứng từ ...................................................................................................... 17
1.4.2. Kiểm soát chứng từ ..................................................................................................... 18
1.4.3. Tổ chức luân chuyển chứng từ ................................................................................... 18
1.5. HỆ THỐNG TÀI KHOẢN, BẢNG CÂN ĐỐI KẾ TOÁN, BẢNG CÂN ĐỐI TÀI
KHOẢN ........................................................................................................................................ 19
1.5.1. Hệ thống tài khoản ...................................................................................................... 19
1.5.2. Bảng cân đối tài khoản ............................................................................................... 22
1.5.3. Bảng cân đối kế toán .................................................................................................. 23
1.5.4. Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh ....................................................................... 25
1.5.5. Báo cáo lưu chuyển tiền tệ.......................................................................................... 26
1.5.6. Thuyết minh báo cáo tài chính ................................................................................... 27
THẢO LUẬN NHÓM CHƯƠNG I ............................................................................................. 28
CÂU HỎI ÔN TẬP CHƯƠNG I .................................................................................................. 28
BÀI TẬP ỨNG DỤNG TẠI LỚP CHƯƠNG I ............................................................................ 29
BÀI TẬP ỨNG DỤNG VỀ NHÀ CHƯƠNG I ............................................................................ 30
CHƯƠNG II. KẾ TOÁN NGHIỆP VỤ HUY ĐỘNG VỐN ........................................................ 32
2.1. VAI TRÒ VÀ TẦM QUAN TRỌNG NGHIỆP VỤ HUY ĐỘNG VỐN ............................. 32
2.1.1. Vai trò nghiệp vụ huy động vốn ..................................................................................... 32
2.1.2. Tầm trọng trọng của nghiệp vụ huy động vốn ................................................................ 32
2.2. NGUỒN VỐN HUY ĐỘNG ................................................................................................. 34
2.2.1. Huy động vốn từ tài khoản tiền gửi thanh toán............................................................... 34
2.2.2. Huy động vốn từ tài khoản tiền gửi tiết kiệm ................................................................. 34
2.2.3. Huy động vốn từ phát hành giấy tờ có giá ...................................................................... 36
2.2.4. Huy động vốn từ vay ngân hàng Nhà Nước hoặc tổ chức tín dụng khác ....................... 37
2.3. PHƯƠNG PHÁP HẠCH TOÁN HUY ĐỘNG VỐN BẰNG VND ..................................... 37
5
2.3.1. Huy động vốn từ tài khoản tiền gửi thanh toán và tiền gửi có kỳ hạn ............................ 37
2.3.2. Huy động vốn từ tài khoản tiền gửi tiết kiệm ................................................................. 40
2.3.3. Huy động vốn từ phát hành giấy tờ có giá ...................................................................... 41
2.3.4. Huy động vốn từ vay các tổ chức tín dụng khác và Ngân hàng Nhà nước ..................... 49
2.3.5. Kế toán các nguồn vốn khác ........................................................................................... 51
THẢO LUẬN NHÓM CHƯƠNG II ............................................................................................ 52
CÂU HỎI ÔN TẬP CHƯƠNG II ................................................................................................. 52
BÀI TẬP ỨNG DỤNG TẠI LỚP CHƯƠNG II .......................................................................... 52
BÀI TẬP ỨNG DỤNG VỀ NHÀ CHƯƠNG II ........................................................................... 59
CHƯƠNG III. NGHIỆP VỤ TÍN DỤNG, CHO THUÊ TÀI CHÍNH ......................................... 63
3.1. Ý NGHĨA, NHIỆM VỤ VÀ NGUYÊN TẮC KẾ TOÁN CHO VAY .................................. 63
3.2. TỔ CHỨC KẾ TOÁN CHO VAY ........................................................................................ 64
3.2.1. Chứng từ cho vay ............................................................................................................ 64
3.2.2. Phương thức cho vay ...................................................................................................... 65
3.2.3. Phân loại các nhóm nợ .................................................................................................... 65
3.3. CHO VAY NGẮN HẠN THÔNG THƯỜNG ...................................................................... 65
3.3.1. Tài khoản sử dụng ........................................................................................................... 65
3.3.2. Phương pháp hạch toán ................................................................................................... 67
3.4. CHIẾT KHẤU GIẤY TỜ CÓ GIÁ ....................................................................................... 70
3.4.1. Tài khoản sử dụng ........................................................................................................... 71
3.4.2. Phương pháp hạch toán ................................................................................................... 72
3.5. CHO VAY TRẢ GÓP ........................................................................................................... 74
3.5.1. Tài khoản sử dụng ........................................................................................................... 74
3.5.2. Phương pháp hạch toán ................................................................................................... 76
3.6. CHO THUÊ TÀI CHÍNH ...................................................................................................... 78
3.6.1. Tài khoản sử dụng ........................................................................................................... 78
3.6.2. Phương pháp hạch toán ................................................................................................... 80
3.7. CHO VAY TRUNG HẠN, DÀI HẠN THEO DỰ ÁN ......................................................... 84
3.7.1. Tài khoản sử dụng ........................................................................................................... 84
3.7.2. Phương pháp hạch toán ................................................................................................... 84
3.8. CHO VAY TÀI TRỢ, ỦY THÁC ĐẦU TƯ ......................................................................... 84
3.8.1. Tài khoản sử dụng ........................................................................................................... 84
3.8.2. Phương pháp hạch toán ................................................................................................... 85
3.9. CHO VAY BẢO LÃNH ........................................................................................................ 86
3.9.1. Tài khoản sử dụng ........................................................................................................... 86
3.9.2. Phương pháp hạch toán ................................................................................................... 87
THẢO LUẬN NHÓM CHƯƠNG III ........................................................................................... 88
CÂU HỎI ÔN TẬP CHƯƠNG III ............................................................................................... 88