Tµi chÝnh trong doanh nghiÖp x©y dùng.
Gi¸o viªn: NguyÔn ThÞ Thu Thñy. -8-
Tæì âoï coï thãø hiãøu cå chãú quaín lyï taìi chênh laì täøng thãø caïc phæång phaïp taïc âäüng cuía
taìi chênh maì dæûa vaìo âoï caïc hoaût âäüng taìi chênh âæåüc thæûc hiãûn träi chaíy theo nhæîng muûc
tiãu âaî âënh.
2. Caïc phæång phaïp taïc âäüng cuía taìi chênh.
- Kãú hoaûch hoaï taìi chênh.
- Caïc âoìn báøy taìi chênh.
- Täø chæïc quaín lyï taìi chênh.
+ Kãú hoaûch hoaï taìi chênh xaïc âënh muûc tiãu cå baín vaì phæång hæåïng nhiãûm vuû chiãún
læåüc. Kãú hoaûch hoaï taìi chênh laì kãú hoaûch hoaï quaï trçnh phán phäúi täøng saín pháøm quäúc dán
dæåïi hçnh thæïc giaï trë, kãú hoaûch naìy âæåüc xáy dæûng trãn cå såí cán âäúi giæîa khaí nàng vaì nhu
cáöu cuía hoaût âäüng taìi chênh.
+ Caïc âoìn báøy taìi chênh taûo ra âäüng læûc vaì sæïc maûnh trong quaín lyï:
• Thuãú laì cäng cuû quaín lyï taìi chênh vé mä cuía Nhaì næåïc nhàòm âënh hæåïng,
kêch thêch saín xuáút, tiãu duìng vaì âiãöu hoaì thu nháûp.
• Låüi nhuáûn vaì doanh låüi laì chè tiãu phaín aïnh kãút quaí saín xuáút kinh doanh
cuäúi cuìng cuía doanh nghiãûp.
+ Täø chæïc quaín lyï taìi chênh: laì viãûc sàõp xãúp vaì täø chæïc bäü maïy quaín lyï våïi hãû thäúng
vàn baín luáût vaì dæåïi luáût âãø thæûc hiãûn caïc kãú hoaûch vaì chè tiãu taìi chênh.
• Cå cáúu täø chæïc vaì bäü maïy quaín lyï taìi chênh bao gäöm caïc cå quan coï chæïc
nàng quaín lyï taìi chênh âæåüc täø chæïc phuì håüp våïi bäü maïy quaín lyï kinh tãú vaì
quaín lyï Nhaì næåïc âaím baío âiãöu haình thäúng nháút hoaût âäüng cuía hãû thäúng
taìi chênh.
• Caïc vàn baín quaín lyï taìi chênh (luáût taìi chênh) bao gäöm chênh saïch baío vãû
taìi chênh nhæ chênh saïch thuãú, dæû aïn thu chi ngán saïch. Vàn baín dæåïi luáût
laì caïc chênh saïch, chãú âäü quaín lyï taìi chênh âæåüc Quäúc häüi phã chuáøn, Thuí
tæåïng chênh phuí vaì Bäü Taìi chênh ban haình.
Chæång II. HÃÛ THÄÚNG TAÌI CHÊNH.
I. Khaïi niãûm vãö hãû thäúng taìi chênh vaì nhiãûm vuû cuía caïc bäü pháûn cáúu thaình hãû thäúng
taìi chênh.
1. Khaïi niãûm vãö hãû thäúng taìi chênh.
Hãû thäúng taìi chênh laì täøng thãø caïc luäöng váûn âäüng cuía caïc nguäön taìi chênh trong caïc
lénh væûc hoaût âäüng khaïc nhau cuía nãön kinh tãú quäúc dán, coï quan hãû hæîu cå våïi nhau vãö viãûc
Tµi chÝnh trong doanh nghiÖp x©y dùng.
Gi¸o viªn: NguyÔn ThÞ Thu Thñy. -9-
hçnh thaình vaì sæí duûng caïc quyî tiãön tãû cuía caïc chuí thãø kinh tãú - xaî häüi hoaût âäüng trong laìm
viãûc âoï.
Nhæ váûy hãû thäúng taìi chênh cuía mäüt quäúc gia laì mäüt thãø thäúng nháút do nhiãöu bäü pháûn
(kháu) taìi chênh håüp thaình æïng våïi mäùi mäüt lénh væûc hoaût âäüng seî coï mäüt kháu taìi chênh
phuûc vuû.
* Caïc âàûc træng cuía mäüt kháu taìi chênh.
1) Âæåüc goüi laì mäüt kháu taìi chênh nãúu åí âoï coï caïc quyî tiãön tãû âàûc thuì âæåüc taûo
láûp vaì âæåüc sæí duûng mäüt caïch âäüc láûp.
2) Âæåüc xaïc âënh laì mäüt kháu taìi chênh nãúu åí âoï caïc hoaût âäüng taìi chênh phuûc vuû
cho mäüt chuí thãø phán phäúi cuû thãø, xaïc âënh. Nhæ váûy æïng våïi mäùi lénh væûc
hoaût âäüng kinh tãú - xaî häüi seî coï mäüt kháu taìi chênh phuûc vuû.
3) Âæåüc xaïc âënh laì mäüt kháu taìi chênh nãúu åí âoï caïc hoaût âäüng taìi chênh coï cuìng
tênh cháút, âàûc âiãøm vai troì, coï tênh âäöng nháút vãö hçnh thæïc caïc mäúi quan hãû taìi
chênh, tênh thäúng nháút vãö muûc âêch sæí duûng caïc quyî tiãön tãû âæåüc taûo láûp.
Vê duû: - Coï nhiãöu hçnh thæïc huy âäüng väún nhæng tênh cháút chung cuía sæû váûn
âäüng caïc nguäön taìi chênh åí âáy laì coï hoaìn traí gäúc, traí laîi, theo thåìi haûn xaïc âënh vaì coï âiãöu
kiãûn khaïc keìm theo (taìi saín thãú cháúp...). Hoaût âäüng taìi chênh åí hçnh thæïc naìy âæåüc xãúp
chung vaìo mäüt kháu laì taìi chênh tên duûng.
- Coï nhiãöu loaûi hçnh doanh nghiãûp, tênh cháút chung cuía caïc quyî tiãön tãû åí
âáy phaíi gàõn liãön våïi caïc hoaût âäüng saín xuáút âãø âaût âæåüc muûc âêch cuía hoaût âäüng saín xuáút
kinh doanh cuû thãø åí mäüt doanh nghiãûp cuû thãø. Nhæîng hoaût âäüng taìi chênh åí âáy âæåüc xãúp
vaìo mäüt kháu taìi chênh laì taìi chênh doanh nghiãûp.
Tµi chÝnh trong doanh nghiÖp x©y dùng.
Gi¸o viªn: NguyÔn ThÞ Thu Thñy. -10-
2.Täøn g quan vãö hãû thäúng taìi chênh næåïc ta.
a. Caïc kháu taìi chênh.
Dæûa vaìo caïc âàûc træng âaî nãu, trong nãön kinh tãú thë træåìng hiãûn nay åí næåïc ta gäöm
caïc kháu taìi chênh sau âáy:
1) Taìi chênh Nhaì næåïc.
2) Taìi chênh doanh nghiãûp.
3) Baío hiãøm.
4) Tên duûng.
5) Taìi chênh caïc täø chæïc xaî häüi vaì taìi chênh caïc häü gia âçnh.
ÅÍ mäùi quäúc gia, tuyì thuäüc vaìo âiãöu kiãûn (mæïc âäü phaït triãøn vaì cå chãú) cuía nãön kinh tãú
trong tæìng giai âoaûn phaït triãøn maì mäúi quan hãû giæîa caïc kháu taìi chênh coï thãø thæûc hiãûn
theo âiãöu phäúi chung laì ngán saïch Nhaì næåïc (taìi chênh Nhaì næåïc) hay âæåüc thãø hiãûn træûc
tiãúp thäng qua thë træåìng taìi chênh.
Chuí tëch Häüi âäöng quaín
trë
Täøng giaïm âäúc
Giaïm âäúc
saín xuáút
Giaïm âäúc taìi
chênh
Giaïm âäúc
nhán sæû
Giaïm âäúc
Marketing
Kãú toaïn træåíng Chuyãn viãn
kiãøm toaïn
Chuyãn viãn
Ngán quyî
S
å âäö täø chæïc vãö màût taìi chênh cuía mäüt doanh nghiãûp âiãøn hçnh
Tµi chÝnh trong doanh nghiÖp x©y dùng.
Gi¸o viªn: NguyÔn ThÞ Thu Thñy. -11-
Taìi chênh
doanh
n
g
hiã
ûp
Tên duûng
Ngán saïch Nhaì
næåïc (taìi chênh
Nhaì næåïc)
Baío hiãøm
Taìi chênh caïc
t
äø chæïc xaî häüi
vaì taìi chênh
häü gia âçnh
M
ä hçnh 1. Thãø hiãûn hãû thäúng taìi chênh Nhaì næåïc maì vai troì chuí âaûo laì
ngán saïch Nhaì næåïc (Hiãûn âang thæûc hiãûn).
Taìi chênh
Nhaì næåïc
Thë træåìng
taìi chênh
Tên duûng
Taìi chênh
doanh nghiãûp
Baío hiãøm
Taìi chênh caïc täø
chæïc xaî häüi vaì gia
âçnh
Mä hçnh 2. Hãû thäúng taìi chênh Nhaì næåïc váûn haình trong âiãöu kiãûn kinh tãú
thë t æå
ì
hë æ hi hä
ú
i í th
ëtæå
ì
t
ì
ihêh
Tµi chÝnh trong doanh nghiÖp x©y dùng.
Gi¸o viªn: NguyÔn ThÞ Thu Thñy. -12-
Khaïc våïi mä hçnh 1: caïc kháu taìi chênh hoaût âäüng âäüc láûp våïi nhau. Ngán saïch Nhaì næåïc
âæåüc giæî nhæ laì mäüt kháu âäüc láûp giäúng caïc kháu taìi chênh khaïc.
b. Mäúi liãn hãû giæîa caïc kháu taìi chênh trong hãû thäúng taìi chênh Nhaì næåïc.
- Taìi chênh Nhaì næåïc (theo mä hçnh 1)
Laì mäüt kháu trong hãû thäúng taìi chênh våïi âàûc træng laì mäüt quyî tiãön tãû táûp trung
låïn nháút gàõn våïi viãûc taûo láûp vaì sæí duûng quyî tiãön tãû phuûc vuû cho viãûc thæûc hiãûn caïc chæïc
nàng cuía Nhaì næåïc trong quaín lyï âåìi säúng kinh tãú xaî häüi, chênh trë cuía quäúc gia trong tæìng
thåìi kyì phaït triãøn.
Taìi chênh Nhaì næåïc bao gäöm ngán saïch Nhaì næåïc vaì caïc quyî taìi chênh Nhaì næåïc
khaïc trong âoï ngán saïch Nhaì næåïc âoïng vai troì chuí âaûo.
- Taìi chênh doanh nghiãûp.
Laì kháu cå såí trong hãû thäúng taìi chênh quäúc gia. Hoaût âäüng cuía taìi chênh doanh
nghiãûp aính hæåíng låïn âãún hãû thäúng taìi chênh quäúc gia (laì nåi taûo ra nguäön thu vaì nåi sæí
duûng nguäön taìi chênh låïn nháút trong caí hãû thäúng taìi chênh). Taìi chênh doanh nghiãûp coï quan
hãû räüng raîi træûc tiãúp våïi caïc kháu taìi chênh khaïc nhau cuía hãû thäúng taìi chênh nhæ ngán saïch,
täø chæïc tên duûng, taìi chênh häü gia âçnh... Quan hãû giæîa taìi chênh doanh nghiãûp våïi caïc kháu
taìi chênh khaïc coï thãø thäng qua thë træåìng taìi chênh hoàûc coï thãø quan hãû træûc tiãúp våïi nhau.
- Baío hiãøm:
Laì mäüt kháu trong hãû thäúng taìi chênh næåïc ta. Baío hiãøm laì quyî tiãön tãû táûp trung
âæåüc hçnh thaình tæì sæû âoïng goïp cuía caïc täø chæïc vaì caï nhán tham gia baío hiãøm (âoïng phê
baío hiãøm). Quyî naìy âæåüc sæí duûng âãø bäöi thæåìng thiãût haûi täøn tháút cho hoü khi gàûp ruíi ro báút
ngåì.
Theo tênh cháút hoaût âäüng cuía baío hiãøm ngæåìi ta chia baío hiãøm thaình hai loaûi:
+ Baío hiãøm kinh doanh gäöm baío hiãøm taìi saín, baío hiãøm con ngæåìi vaì caïc nghiãûp
vuû baío hiãøm khaïc.
+ Baío hiãøm xaî häüi gäöm baío hiãøm xaî häüi vaì baío hiãøm y tãú.
- Tên duûng.
Laì mäüt kháu quan troüng trong hãû thäúng taìi chênh quäúc gia. Tên duûng laì quyî tiãön tãû
táûp trung hoaût âäüng theo nguyãn tàõc coï hoaìn traí våïi thåìi haûn xaïc âënh vaì coï laîi. Trong âiãöu
kiãûn nãön kinh tãú thë træåìng, tên duûng laì kháu taìi chênh trung gian âàûc biãût quan troüng cuía hãû
thäúng taìi chênh. Hoaût âäüng tên duûng åí næåïc ta bao gäöm:
+ Hãû thäúng ngán haìng thæång maûi.