Tµi chÝnh trong doanh nghiÖp x©y dùng.
Gi¸o viªn: NguyÔn ThÞ Thu Thñy. -1-
Giaïo trçnh
TAÌI CHÊNH TRONG DOANH
NGHIÃÛP XÁY DÆÛNG
Biãn soaûn: Th.s Nguyãùn Thë Thu Thuyí
Tµi chÝnh trong doanh nghiÖp x©y dùng.
Gi¸o viªn: NguyÔn ThÞ Thu Thñy. -2-
TµI CHÝNH TRONG DOANH NghiÖp X¢Y DùNG.
Muûc âêch yãu cáöu:
Quaín trë taìi chênh laì mäüt trong nhæîng váún âãö cäút yãúu maì caïc doanh
nghiãûp seî sæí duûng khi hoaût âäüng kinh doanh trong mäüt nãön kinh tãú thë
træåìng phaït triãøn âãø âaût âæåüc hiãûu quaí cao vaì an toaìn vãö màût taìi chênh. Vç
váûy nhæîng kiãún thæïc måïi vãö taìi chênh vaì quaín lyï taìi chênh doanh nghiãûp
trong nãön kinh tãú thë træåìng laì mäüt näüi dung khäng thãø thiãúu trong
chæång trçnh âaìo taûo sinh viãn åí caïc ngaình kinh tãú cuía caïc træåìng âaûi hoüc
vaì cuîng laì yãu cáöu bæïc thiãút âäúi våïi caïc nhaì quaín lyï doanh nghiãûp hiãûn
nay.
Âäúi våïi nhæîng kyî sæ kinh tãú xáy dæûng, bãn caûnh kiãún thæïc cuía caïc män
khoa hoüc kinh tãú nghiãûp vuû khaïc cáön âæåüc trang bë thãm nhæîng kiãún thæïc
vãö taìi chênh hoüc vaì taìi chênh doanh nghiãûp âãø coï thãø laìm täút caïc cäng
viãûc sau khi ra træåìng nhæ láûp, phán têch âaïnh giaï vãö màût taìi chênh caïc dæû
aïn âáöu tæ, so saïnh læûa choün caïc phæång aïn kinh tãú - kyî thuáût trong xáy
dæûng...
Tµi chÝnh trong doanh nghiÖp x©y dùng.
Gi¸o viªn: NguyÔn ThÞ Thu Thñy. -3-
Chæång I. RA ÂÅÌI VAÌ PHAÏT TRIÃØN CUÍA TAÌI CHÊNH
BAÍN CHÁÚT VAÌ CHÆÏC NÀNG CUÍA TAÌI CHÊNH.
I. Sæû ra âåìi vaì phaït triãøn cuía taìi chênh.
Taìi chênh ra âåìi vaì phaït triãøn gàõn liãön våïi sæû ra âåìi vaì phaït triãøn cuía nhaì næåïc vaì nãön saín
xuáút haìng hoaï .
- Khi nhaì næåïc ra âåìi, âãø duy trç hoaût âäüng cuía mçnh, nhaì næåïc âaî duìng quyãön læûc chênh
trë âãø quy âënh sæû âoïng goïp cuía caíi cuía caïc täø chæïc, âån vë kinh tãú vaì cuía caï nhán cho nhaì
næåïc. Tæì âoï laìm naíy sinh trong xaî häüi nhæîng quan hãû kinh tãú. Nhæîng quan hãû naìy luïc âáöu
âæåüc biãøu hiãûn dæåïi hçnh thaïi hiãûn váût. Âoï chênh laì hçnh thaïi så khai ban âáöu cuía taìi chênh.
- Sæû ra âåìi cuía nãön saín xuáút haìng hoaï vaì sæû phaït triãøn cuía caïc hçnh thaïi giaï trë dáùn tåïi sæû
xuáút hiãûn cuía tiãön tãû. Nhaì næåïc huy âäüng sæû âoïng goïp cuía caíi váût cháút cáön thiãút âãø thæûc
hiãûn nhiãûm vuû vaì caïc chæïc nàng cuía nhaì næåïc khäng chè bàòng hiãûn váût maì coìn bàòng tiãön.
Sæû xuáút hiãûn cuía tiãön tãû âaî laìm nãn cuäüc caïch maûng trong cäng nghãû phán phäúi, tæì phán
phäúi bàòng hiãûn váût (phi taìi chênh) sang phán phäúi bàòng giaï trë (phán phäúi taìi chênh).
- Cuìng våïi sæû phaït triãøn cuía Nhaì næåïc vaì nãön saín xuáút haìng hoaï, taìi chênh cuîng phaït
triãøn theo quaï trçnh tæì tháúp âãún cao, tæì quan hãû phán phäúi hiãûn váût tåïi quan hãû phán phäúi
giaï trë. Nhæng taìi chênh chè tråí thaình män khoa hoüc vaì coï tiãön âãö phaït triãøn maûnh meî khi
caïc quan hãû phán phäúi bàòng giaï trë tråí thaình phäø biãún.
Nhæ váûy coï thãø coi saín xuáút haìng hoaï - tiãön tãû vaì Nhaì næåïc laì nhæîng tiãön âãö phaït sinh vaì
phaït triãøn cuía taìi chênh.
II. Baín cháút cuía taìi chênh.
1. Nhæîng quan hãû kinh tãú trong phán phäúi.
Khi phán phäúi saín pháøm xaî häüi, hçnh thaình nhæîng quan hãû kinh tãú giæîa ngæåìi våïi ngæåìi,
giæîa caïc doanh nghiãûp våïi nhau, giæîa caïc doanh nghiãûp, caïc täø chæïc kinh tãú, caïc cäng dán
våïi nhaì næåïc. Taìi chênh laì nhæîng quan hãû kinh tãú trong phán phäúi saín pháøm quäúc dán.
Nhæng khäng phaíi moüi quan hãû trong nãön kinh tãú - xaî häüi âãöu thuäüc phaûm vi cuía taìi chênh.
Taìi chênh chè bao gäöm nhæîng quan hãû kinh tãú trong phán phäúi gàõn liãön våïi quaï trçnh hçnh
thaình vaì sæí duûng caïc quyî tiãön tãû.
* Quyî tiãön tãû: laì mäüt læåüng nháút âënh cuía nguäön læûc taìi chênh âæåüc daình cho mäüt muûc
âêch nháút âënh.
Vê duû:
- Ngán saïch nhaì næåïc laì quyî tiãön tãû âàûc biãût cuía Nhaì næåïc âãø phuûc vuû cho viãûc
thæûc hiãûn caïc chæïc nàng Nhaì næåïc.
Tµi chÝnh trong doanh nghiÖp x©y dùng.
Gi¸o viªn: NguyÔn ThÞ Thu Thñy. -4-
- Väún âiãöu lãû cuía doanh nghiãûp laì mäüt loaûi quyî tiãön tãû âàûc biãût cuía caïc doanh nghiãûp
âãø phuûc vuû hoaût âäüng saín xuáút kinh doanh.
- Quyî kháúu hao taìi saín cäú âënh trong caïc doanh nghiãûp âãø taïi saín xuáút giaín âån taìi
saín cäú âënh trong caïc doanh nghiãûp.
- Quyî baío hiãøm xaî häüi âãø tråü cáúp cho viãûc máút sæïc lao âäüng taûm thåìi hay vénh viãùn
cuía nhæîng ngæåìi lao âäüng.
- Ngán saïch gia âçnh: quyî tiãön tãû phuûc vuû muûc âêch tiãu duìng cuía mäùi gia âçnh.
2. Caïc âàûc træng cå baín cuía taìi chênh.
- Taìi chênh laì nhæîng quan hãû kinh tãú trong phán phäúi, phaín aïnh quan hãû vãö låüi êch kinh
tãú giæîa ngæåìi våïi ngæåìi trong quaï trçnh phán phäúi cuía caíi quäúc dán.
- Viãûc taûo láûp vaì sæí duûng caïc quyî tiãön tãû laì phæång thæïc phán phäúi âàûc thuì, giuïp phán
biãût phaûm truì taìi chênh våïi caïc phaûm truì khaïc nhæ giaï caí, tiãön læång. Mäùi quyî tiãön tãû âãöu coï
muûc âêch sæí duûng xaïc âënh vaì nàòm trong traûng thaïi váûn âäüng. Sæû hçnh thaình vaì sæí duûng caïc
quyî tiãön tãû âãöu âæåüc thãø chãú hoaï båíi hãû thäúng caïc chãú âäü vaì Luáût taìi chênh.
- Taìi chênh laì män Khoa hoüc vãö sæû læûa choün trong âáöu tæ, sæû læûa choün giæîa nhu cáöu thë
træåìng, cuía xaî häüi, cuía con ngæåìi vaì khaí nàng cho pheïp âãø quyãút âënh saín xuáút caïi gç?,
bàòng caïch naìo?, baïn cho ai?, sao cho âaût hiãûu quaí kinh tãú cao nháút våïi chi phê êt nháút.
- Taìi chênh laì nhæîng quan hãû kinh tãú, quan hãû tiãön tãû nhæ taìi chênh thãø hiãûn sæû thäúng
nháút tæång âäúi giæîa hiãûn váût vaì giaï trë.
- Taìi chênh luän gàõn liãön våïi Nhaì næåïc, laì cäng cuû quan troüng âæåüc Nhaì næåïc sæí duûng
âãø quaín lyï vé mä vaì vi mä nãön kinh tãú, thæûc hiãûn caïc chæïc nàng vaì nhiãûm vuû cuía Nhaì næåïc.
3. Caïc mäúi quan hãû taìi chênh.
Càn cæï vaìo hoaût âäüng saín xuáút kinh doanh cuía doanh nghiãûp coï thãø coï caïc mäúi quan hãû
taìi chênh sau :
- Mäúi quan hãû taìi chênh giæîa caïc Doanh nghiãûp våïi ngán saïch Nhaì næåïc: Nhaì næåïc
cáúp phaït, häù tråü väún vaì goïp väún cäø pháön theo nhæîng nguyãn tàõc vaì phæång thæïc nháút âënh
âãø tiãún haình saín xuáút kinh doanh vaì phán chia låüi nhuáûn. Âäöng thåìi mäúi quan hãû taìi chênh
naìy cuîng phaín aïnh nhæîng quan hãû kinh tãú dæåïi hçnh thæïc giaï trë phaït sinh trong quaï trçnh
phán phäúi vaì phán phäúi laûi täøng saín pháøm xaî häüi vaì thu nháûp quäúc dán giæîa ngán saïch nhaì
næåïc våïi caïc doanh nghiãûp thãø hiãûn thäng qua caïc khoaín thuãú maì caïc doanh nghiãûp phaíi
näüp vaìo ngán saïch Nhaì næåïc theo luáût âënh.
- Mäúi quan hãû taìi chênh giæîa caïc doanh nghiãûp våïi thë træåìng taìi chênh
Caïc mäúi quan hãû naìy âæåüc thãø hiãûn thäng qua viãûc taìi tråü caïc nhu cáöu väún cuía
doanh nghiãûp. Thë træåìng tiãön tãû, thäng qua hãû thäúng ngán haìng, taìi tråü cho caïc nhu cáöu
väún ngàõn haûn cuía doanh nghiãûp bàòng caïc khoaín tiãön vay vaì ngæåüc laûi caïc doanh nghiãûp
phaíi hoaìn traí väún vay vaì tiãön laîi trong thåìi haûn nháút âënh.
Tµi chÝnh trong doanh nghiÖp x©y dùng.
Gi¸o viªn: NguyÔn ThÞ Thu Thñy. -5-
Våïi thë træåìng väún, thäng qua hãû thäúng caïc täø chæïc taìi chênh trung gian khaïc, caïc
doanh nghiãûp tçm kiãúm caïc nguäön taìi tråü khaïc âãø âaïp æïng väún daìi haûn bàòng caïch phaït haình
caïc chæïng khoaïn. Ngæåüc laûi caïc doanh nghiãûp cuîng phaíi hoaìn traí mäüt khoaín laîi cho caïc
chuí thãø tham gia âáöu tæ vaìo doanh nghiãûp bàòng mäüt khoaín tiãön cäú âënh hay phuû thuäüc vaìo
khaí nàng kinh doanh cuía doanh nghiãûp.
Thäng qua thë træåìng taìi chênh caïc doanh nghiãûp cuîng coï thãø âáöu tæ väún nhaìn räùi
taûm thåìi bàòng caïch kyï gæíi taûi hãû thäúng ngán haìng hay âáöu tæ vaìo chæïng khoaïn cuía doanh
nghiãûp khaïc.
- Mäúi quan hãû taìi chênh giæîa doanh nghiãûp våïi caïc thë træåìng khaïc (thë træåìng haìng
hoaï, dëch vuû, sæïc lao âäüng...)
Laì chuí thãø hoaût âäüng saín xuáút kinh doanh, caïc doanh nghiãûp phaíi sæí duûng väún âãø
mua sàõm caïc yãúu täú saín xuáút nhæ váût tæ, maïy moïc thiãút bë, traí cäng lao âäüng, chi traí caïc
dëch vuû ... Âäöng thåìi thäng qua thë træåìng, doanh nghiãûp xaïc âënh nhu cáöu saín pháøm vaì
dëch vuû maì doanh nghiãûp cung æïng âãø laìm cå såí hoaûch âënh ngán saïch âáöu tæ, kãú hoaûch saín
xuáút, tiãúp thë... nhàòm laìm cho saín pháøm, dëch vuû cuía doanh nghiãûp luän thoaí maîn yãu cáöu
cuía thë træåìng.
- Mäúi quan hãû taìi chênh trong näüi bäü doanh nghiãûp.
Âáy laì mäúi quan hãû taìi chênh khaï phæïc taûp, phaín aïnh quan hãû taìi chênh giæîa caïc
bäü pháûn saín xuáút kinh doanh, giæîa caïc bäü pháûn quaín lyï, giæîa caïc thaình viãn trong doanh
nghiãûp, giæîa quyãön såí hæîu väún vaì quyãön sæí duûng väún. Mäúi quan hãû taìi chênh naìy âæåüc thãø
hiãûn thäng qua caïc chênh saïch taìi chênh cuía doanh nghiãûp nhæ:
+ Chênh saïch vãö phán phäúi thu nháûp.
+ Chênh saïch vãö âáöu tæ vaì cå cáúu âáöu tæ.
+ Chênh saïch täø chæïc huy âäüng väún.
III. Chæïc nàng cuía taìi chênh.
1. Chæïc nàng phán phäúi.
* Khaïi niãûm: phán phäúi cuía taìi chênh laì sæû phán chia täøng saín pháøm quäúc dán theo
nhæîng tyí lãû vaì xu hæåïng nháút âënh cho tiãút kiãûm vaì tiãu duìng nhàòm têch tuû, táûp trung väún âãø
âáöu tæ phaït triãøn kinh tãú vaì thoaí maîn caïc nhu cáöu chung cuía Nhaì næåïc, cuía xaî häüi vaì caï
nhán.
* Âäúi tæåüng phán phäúi: laì cuía caíi xaî häüi dæåïi hçnh thæïc giaï trë, laì caïc nguäön taìi chênh, laì
tiãön tãû âang váûn âäüng mäüt caïch âäüc láûp våïi tæ caïch laì phæång tiãûn thanh toaïn vaì phæång
tiãûn cáút giæî trong quaï trçnh taûo láûp vaì sæí duûng caïc quyî tiãön tãû.
* Chuí thãø phán phäúi: Nhaì næåïc, doanh nghiãûp, caïc täø chæïc xaî häüi, häü gia âçnh hay caï
nhán. Viãûc phán phäúi caïc nguäön taìi chênh bë chi phäúi båíi quyãön såí hæîu hoàûc quyãön sæí duûng
caïc chuí thãø âäúi våïi caïc nguäön taìi chênh trong lénh væûc kinh tãú hoàûc båíi caïc quan hãû xaî häüi