BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ TÀI CHÍNH
HỌC VIỆN TÀI CHÍNH
NGÔ THỊ THÙY QUYÊN
KẾ TOÁN CHI PHÍ VÀ TÍNH GIÁ THÀNH DỊCH VỤ
ĐÀO TẠO ĐẠI HỌC TẠI CÁC CƠ SỞ ĐÀO TẠO
TRỰC THUỘC BỘ TÀI CHÍNH
Chuyên ngành : Kế toán
Mã số : 9.34.03.01
TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ
HÀ NỘI - 2020
Công trình được hoàn thành
tại Học viện Tài chính
Người hướng dẫn khoa học: 1. TS. Trần Văn Dung
2. TS. Nguyễn Thị Hương
Phản biện 1: ........................................................
.......................................................
Phản biện 2: ........................................................
.......................................................
Phản biện 3: ........................................................
.......................................................
Luận án sẽ được bảo vệ tại Hội đồng chấm luận án
cấp Học viện, họp tại Học viện Tài chính
Vào hồi...... giờ..... ngày....... tháng..... năm 20.....
Có thể tìm hiểu luận án tại Thư viện Quốc gia
và Thư viện Học viện Tài chính
1
MỞ ĐẦU
1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
Bối cảnh mở cửa và hội nhập trên mọi mặt của nền kinh tế - xã hội đã mang
tới những khó khăn, thách thức không hề nhỏ với đào tạo đại học (ĐTĐH) bởi
những tồn tại vốn có như: chưa chấp nhận thực tế ĐTĐH là một loại hình dịch vụ,
chưa làm rõ trách nhiệm chia sẻ CPĐT giữa các bên liên quan (nhà nước, người
học và toàn xã hội), chế độ chính sách về tài chính, kế toán chưa đáp ứng yêu cầu
quản trị đại học theo hướng tự chủ.
Việc tính giá thành dịch vụ sự nghiệp công nói chung, dịch vụ ĐTĐH nói
riêng đã trở thành yêu cầu bức thiết đối với mỗi CSĐT đại học bởi những lý do
dưới đây:
Về mặt lý luận: Tính giá thành là một nội dung có tính xuất phát điểm cho
nhiều công việc khác trong kế toán quản trị, vì nó có mối quan hệ mật thiết với
nhiều chức năng quản trị, như hoạch định, tổ chức, kiểm soát và ra quyết định.
Về mặt pháp lý và thực tiễn. Dấu mốc cơ bản đánh dấu yêu cầu bước ngoặt
cho quá trình tự chịu trách nhiệm về hoạt động, tự xác định giá dịch vụ của các
đơn vị sự nghiệp công nói chung, các CSĐT đại học nói riêng là nghị định
16/2015/NĐ-CP bằng cách đưa ra lộ trình tính đủ chi phí vào năm 2020. Tuy
nhiên, đến nay, khi đã chạm tới cột mốc cuối lộ trình nhưng hầu như chưa có một
CSĐT đại học nào hoàn thành nhiệm vụ tính giá.
Đến thời điểm hiện tại, việc tính giá dịch vụ ĐTĐH đã không còn chỉ là yêu
cầu mang tính pháp lý phải thực hiện vì đã đến hạn chót mà còn là yêu cầu nội
sinh từ chính bản thân các CSĐT đại học, bởi áp lực tự chủ ngày càng cao, muốn
tự đứng trên đôi chân của mình, tiên quyết cần nâng cao chất lượng dịch vụ, nâng
cao kết quả hoạt động; và đương nhiên muốn xác định kết quả hoạt động thì một
trong những yêu cầu cơ bản là cần xác định chi phí và tính giá thành dịch vụ do
chính mình cung cấp.
Điều này càng trở nên cấp thiết với các CSĐT ĐHCL trực thuộc Bộ Tài
chính, bởi đặc thù chuyên cung cấp dịch vụ đào tạo có khả năng xã hội hóa cao
hơn so với các khối ngành đào tạo khác như kỹ thuật hay y dược; các CSĐT
ĐHCL trực thuộc Bộ Tài chính đang phải đối mặt với áp lực cạnh tranh (cả trong
và ngoài nước) ngày càng lớn.
Theo hiểu biết của tác giả, thì đến nay chưa có công trình nghiên cứu
chuyên sâu nào về kế toán chi phí và tính giá dịch vụ công trong điều kiện thực
2
hiện tự chủ tài chính, mà đặc biệt là kế toán chi phí và tính giá thành dịch vụ
ĐTĐH tại các CSĐT trực thuộc Bộ Tài chính.
Do vậy, xuất phát từ những đòi hỏi cả về lý luận và thực tiễn như trên, với
mong muốn đóng góp một phần nhỏ bé vào nỗ lực nâng cao chất lượng dịch vụ
đào tạo nói chung, hoàn thiện công tác quản lý tài chính kế toán nói riêng của các
CSĐT ĐHCL trực thuộc Bộ Tài chính, tác giả lựa chọn đề tài: “Kế toán chi phí và
tính giá thành dịch vụ đào tạo đại học tại các CSĐT trực thuộc Bộ Tài chính”
làm đề tài nghiên cứu luận án tiến sỹ của mình.
2. TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN
ĐẾN LUẬN ÁN
Thông qua đánh giá tổng quan các công trình nghiên cứu đã công bố có liên
quan đến đề tài, bên cạnh những giá trị/kết quả nghiên cứu được nghiên cứu sinh
kế thừa, vẫn còn những vấn đề liên quan đến đề tài luận án chưa được đề cập đến
hoặc giải quyết, đó là:
Thứ nhất, việc vận dụng các nội dung KTQT vào các CSĐT ĐHCL không
toàn diện.
Thứ hai, các nghiên cứu được công bố về xác định CPĐT tại CSĐT đại học
phần lớn mới chỉ tập trung nghiên cứu những vấn đề cơ bản về CPĐT đại học nói
chung, chưa nghiên cứu chuyên sâu, bài bản về kế toán chi phí, giá thành DVĐT
ĐHCL khối kinh tế tại các CSĐT trực thuộc Bộ Tài chính.
Thứ ba, hầu hết các nghiên cứu đã được công bố về quản lý tài chính là các
công trình nghiên cứu bàn về vấn đề quản lý tài chính đối với các trường ĐHCL
nhìn từ phía những quy định của Nhà nước đối với hoạt động tài chính trong các
trường ĐHCL, hoặc nghiên cứu quản lý tài chính với chủ thể quản lý là các trường
ĐHCL. Trong đó, các công trình nghiên cứu về quản lý tài chính của Nhà nước
đối với các trường ĐHCL đều khẳng định việc mở rộng quyền tự chủ, tự chịu
trách nhiệm đối với các trường ĐHCL đã có tác dụng tích cực đến công tác quản
lý tài chính trong các trường ĐHCL ở Việt Nam.
Như vậy, các nghiên cứu hiện tại chưa có công trình nào đi sâu vào nghiên
cứu một cách hệ thống việc kế toán chi phí, tính giá thành dịch vụ đào tạo trong
các cơ sở đào tạo đại học công lập khối kinh tế trực thuộc Bộ Tài chính.
Chính vì vậy, việc lựa chọn đề tài nghiên cứu “Kế toán chi phí và tính giá
thành dịch vụ đào tạo đại học tại các cơ sở đào tạo trực thuộc Bộ Tài chính” là
có ý nghĩa cả về lý luận và thực tiễn, không trùng lặp với các đề tài nghiên cứu
trước đây.
3
Điểm khác biệt so với các nghiên cứu trước
So với những nghiên cứu trước, đóng góp mới của luận án gồm:
(1) Tiếp tục nghiên cứu và bổ sung thêm những vấn đề lý luận và thực tiễn
về chi phí và giá thành dịch vụ, dịch vụ công và dịch vụ đào tạo đại học công lập
khối kinh tế.
(2) Nghiên cứu làm rõ thực trạng kế toán chi phí và tính giá thành dịch vụ
ĐTĐH tại bốn (04) CSĐT ĐHCL khối kinh tế trực thuộc Bộ Tài chính.
(3) Nghiên cứu đề xuất các giải pháp hoàn thiện kế toán chi phí và tính giá
thành dịch vụ ĐTĐH cho bốn (04) CSĐT ĐHCL trực thuộc Bộ Tài chính trong
tiến trình tự chủ.
3. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
Thứ nhất: Hệ thống hóa toàn bộ lý luận về chi phí, giá dịch vụ; về dịch vụ
công, dịch vụ công trong ĐTĐH và kế toán chi phí, giá thành dịch vụ ĐTĐH công
lập khối kinh tế. Xem xét nội dung, đưa ra cách thức phân loại, nhân tố ảnh hưởng
và phương pháp xác định chi phí, giá thành dịch vụ ĐTĐH công lập khối kinh tế.
Thứ hai: Trình bày thực trạng kế toán chi phí và tính giá thành dịch vụ
ĐTĐH tại các CSĐT trực thuộc Bộ Tài chính thời gian qua (giai đoạn 2018 -
2020). Từ đó chỉ ra những kết quả đạt được, hạn chế tồn tại và nguyên nhân của
hạn chế trong kế toán chi phí và tính giá thành dịch vụ ĐTĐH tại các CSĐT trực
thuộc Bộ Tài chính.
Thứ ba: Xuất phát từ cơ sở lý luận và phân tích thực trạng trên, luận án đưa
ra những phương hướng, giải pháp, kiến nghị và các điều kiện thực hiện các giải
pháp trong thực tiễn để hoàn thiện công tác kế toán chi phí và tính giá thành dịch
vụ ĐTĐH tại các CSĐT trực thuộc Bộ Tài chính.
4. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
4.1. Đối tượng nghiên cứu
Luận án tập trung nghiên cứu kế toán chi phí và tính giá thành dịch vụ
ĐTĐH tại bốn (04) CSĐT trực thuộc Bộ Tài chính.
4.2. Phạm vi nghiên cứu
Về nội dung nghiên cứu: Luận án tập trung đi sâu nghiên cứu về lý luận,
thực tiễn và giải pháp hoàn thiện kế toán chi phí và tính giá thành dịch vụ ĐTĐH
tại các CSĐT trực thuộc Bộ Tài chính.
Về không gian nghiên cứu: Luận án tiến hành phân tích thực trạng kế toán
chi phí và tính giá thành dịch vụ ĐTĐH tại bốn (04) CSĐT ĐHCL trực thuộc Bộ
