BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC XÂY DỰNG HÀ NỘI
Hoàng Ngọc Hà
NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM LAN TRUYỀN KIM LOẠI
NẶNG TỪ BÃI CHÔN LẤP CHẤT THẢI RẮN HỢP VỆ
SINH TẠI KIÊU K, GIA LÂM, HÀ NỘI
Chuyên ngành: Công nghệ môi trường - Chất thải rắn
Mã số: 9520320-1
TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SỸ
Hà Nội – Năm 2022
Luận án được hoàn thành tại Trường Đại học Xây dựng Hà Nội
Người hướng dẫn khoa học 1: GS.TS. Nguyễn Thị Kim Thái
Người hướng dẫn khoa học 2: PGS. TS. Nguyễn Văn Hoàng
Phản biện 1 : PGS.TS. Nghiêm Vân Khanh
Phản biện 2 : PGS.TS. Nguyễn Mạnh Khải
Phản biện 3 : PGS.TS. Nguyễn Thị Ánh Tuyết
Luận án sẽ được bảo vệ trước Hội đồng chấm luận án cấp Trường
Họp tại Trường Đại học Xây Dựng Hà nội
Vào hồi giờ ngày tháng năm
Có thể tìm hiểu luận án tại
- Thư viện Trường Đại học Xây dựng Hà nội
- Thư viện Quốc Gia
1
MỞ ĐẦU
I. Lý do lựa chọn đề tài
Nghiên cứu ảnh hưởng của nước rrác từ bãi chôn lấp đến môi trường đất khu
vực bãi chôn lấp hợp vệ sinh còn ít được quan tâm và hầu như chưa được thực hiện.
Chính vì vậy, trong khuôn khổ nghiên cứu của đề tài, tác giả đề cập vấn đề liên quan
đến sự lan truyền của chất ô nhiễm từ bãi chôn lấp chất thải hợp vệ sinh, các yếu tố
ảnh ởng đến quá trình lan truyền phát sinh từ hoạt động chôn lấp chất thải rắn và
sử dụng các mô hình toán để dự báo mức độ lan truyền của chất ô nhiễm từ bãi chôn
lấp tới môi trường đất. Đề tài tiến hành lựa chọn nghiên cứu đặc điểm lan truyền kim
loại nặng từ bãi chôn lấp chất thải rắn tại Kiêu Kỵ, Gia Lâm, nội cần thiết nhm
nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình lan truyền chất ô nhiễm ca bãi chôn
lấp để đánh giá và dự báo mức độ ảnh hưởng ô nhiễm từ bãi chôn lấp làm cơ sở cho
việc đề xuất các giải pháp khắc phục, phòng ngừa ô nhiễm, đồng thời tạo thành
sở dữ liệu cho công tác quản lý chất thải rắn nói riêng cũng như quản lý môi trường
nói chung.
II. Mục đích và nội dung nghiên cứu
Nghiên cứu đánh giá được đặc điểm ô nhiễm - nguồn ô nhiễm xuất phát từ
nước rỉ rác của bãi chôn lấp chất thải rắn hợp vệ sinh nhằm thấy rõ sự ảnh hưởng đến
quá trình lan truyền chất ô nhiễm trong môi trường đất bãi chôn lấp.
Đánh giá và dự báo được mức độ lan truyền ô nhiễm kim loại nặng bằng phương
pháp định lượng để xây dựng dữ liệu phục vụ công tác quản lý môi trường liên quan
đến bãi chôn lấp.
Để đạt được các mục đích u trên luận án thực hiện nghiên cứu các nội dung
sau:
1) Nghiên cứu yếu tố nh hưởng đến việc hình thành lượng tính chất của nước rỉ
rác, khảo t sự biến thiên nồng độ chất ô nhiễm trong nước rỉ rác và các yếu tố
ảnh hưởng đến quá trình này;
2) Xây dựng hình tính toán ớc rrác phợp với đối ợng và điều kiện khu
vực nghiên cứu;
2
3) Nghiên cứu lý thuyết về lan truyền chất ô nhiễm bằng mô hình toán học. Áp dụng
phương pháp số để giải phương trình đã thiết lập nhằm dự báo nồng độ kim loại
nặng trong nước rỉ rác lan truyền trong đất bãi chôn lấp;
4) Nghiên cứu các nguy ô nhiễm i trường đất phát sinh từ bãi chôn lấp chất
thải rắn hợp vsinh và đánh giá mức độ ô nhiễm kim loại nặng môi trường đất bãi
chôn lấp.
III. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu: Ô nhiễm kim loại nặng trong môi trường đất bãi chôn lấp
chất thải rắn hợp vệ sinh - ô chôn lấp đã đóng tại Kiêu Kỵ, Huyện Gia lâm, Hà Nội.
Phạm vi nghiên cứu: Bãi chôn lấp chất thải rắn hợp vệ sinh.
IV. Cơ sở khoa học
Để thực hiện nghiên cứu, đề tài khảo sát và đánh giá thực tế i chôn lấp Kiêu Kỵ
tại huyện Gia Lâm, thành phố Hà Nội. Nghiên cứu ảnh hưởng phát sinh từ bãi chôn
lấp đến môi trường đất một cách cụ thể bao gồm định lượng các quá trình liên quan,
sự hình thành các chất ô nhiễm trong nước rỉ rác theo thời gian ới ảnh hưởng của
các yếu tố môi trường bãi chôn lấp. Trên cơ sở toán học, bằng phương pháp phần tử
hữu hạn đtài xây dựng các hình phỏng định lượng các thành phần lan
truyền trong chế lan truyền đối với nguy ô nhiễm môi trường đất theo không
gian và thời gian tại khu vực nghiên cứu.
V. Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp tổng hợp, kế thừa và nghiên cứu lý thuyết
- Phương pháp nghiên cứu thực nghiệm
- Phương pháp mô hình hóa và mô phỏng, sdụng phương pháp phần tử hữu hạn
để tính toán lan truyền chất ô nhiễm.
VI. Những đóng góp mới của luận án
- Luận án đã tổng hợp đề xuất phương pháp tính toán nước rỉ rác phát sinh p
hợp điều kiện khí hậu khu vực qui trình vận hành chôn lấp chất thải rắn hợp vệ
sinh.
- Đánh giá dbáo được mức độ ô nhiễm kim loại nặng trong môi trường đất từ
khu vực ô chôn lấp đã đóng của bãi chôn lấp hợp vệ sinh với mô hình mô phỏng 3D.
3
Bằng việc sử dụng các khái niệm về trường vectơ gradient C (x, y, z, t), và các phép
toán gradient liên quan (∇⋅), khai thác thuật toán, sử dụng phần mềm
MATLAB để tính toán, dự báo được khả năng lan truyền nồng độ chất ô nhiễm theo
thời gian và trong không gian lòng đất.
VII. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của luận án
Ý nghĩa khoa học:
Luận án đã đề xuất phương pháp tính nước rỉ rác phát sinh phù hợp với điều kiện
Việt Nam, tính toán chi tiết nước rỉ rác phát sinh trong thời gian vận hành và khi sau
khi đóng ô chôn lấp.
Luận án đã tính toán được nguy lan truyền ô nhiễm As bằng hình phỏng
toán học 1D 3D. Xây dựng phỏng phạm vi lan truyền của kim loại nặng từ
bãi chôn lấp chất thải rắn trong môi trường đất theo không gian 3D.
Ý nghĩa thực tiễn:
Các kết quả nghiên cứu của luận án nguồn i liệu tham khảo giúp các n
nghiên cứu, nhà quản có những định hướng, giải pháp trong việc quản các BCL
đã đóng cũng như góp phần trong việc đxuất phương án thiết kế y dựng bãi chôn
lấp phù hợp với điều kiện thực tế của Việt Nam.
Xác định vành đai an toàn của bãi chôn lấp theo thời gian, cung cấp thông tin cần
thiết cho việc giảm thiểu lan truyền ô nhiễm xảy ra phát sinh từ BCL cũng như cải
tạo và phục hồi các bãi chôn lấp chất thải rắn ở Việt Nam.
1. Chương 1. TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
1.1. Các khái niệm liên quan
- Khái niệm về chất thải rắn
Theo Nghị định 38/2015/NĐ-CP ngày 24 tháng 4 năm 2015 của Chính phủ vquản
chất thải phế liệu (Điều 3) các tngữ được hiểu nsau: Chất thải rắn là chất
thải ở thrắn hoặc sệt (còn gọin thải) được thải ra từ sản xuất, kinh doanh, dịch
vụ, sinh hoạt hoặc các hoạt động khác.
- Khái niệm về bãi chôn lấp