K thu t nuôi heo r ng lai
Ngày nay nhu c u tiêu th s n ph m chăn nuôi c a nhân dân ngày càng cao, đ c bi t là các
loai th t đ c s n quý hi m. M t trong nh ng đ ng v t hoang dã đ c nhi u ng i Vi t Nam a ế ượ ườ ư
chu ng đó là l n r ng. Thu n hóa l n r ng, lai t o v i l n nhà đang đ c nhi u trang tr i ượ
các c s chăn nuôi c a n c ta nghiên c u và ng d ng. ơ ướ
Gi ng và đ c đi m gi ng:
Tên g i: Heo r ng lai là con lai gi a heo r ng đ c v i heo nái là heo đ a ph ng th rông c a ươ
ng i dân t c th ng nuôi (gi ng heo g n nh hoang dã) t o ra con lai v i u th lai caoườ ườ ư ư ế c a
c b và m : Có s c đ kháng m nh, kh năng ch u đ ng kham kh v i môi tr ng s ng t ườ
nhiên cao, ít d ch b nh, t l hao h t r t th p. . .
Vóc dáng: Heo r ng lai cân đ i, nhanh nh n, di chuy n linh ho t, h i g y, dài đòn, l ng th ng, ơ ư
b ng thon, chân dài và nh , c dài, đ u nh , mõm dài và nh n, tai nh v nh và thính, răng
nanh phát tri n m nh, da lông màu hung đen hay xám đen, m t g c chân lông có 3 ng n, iô.ng
d c theo s ng l ng và c dày, dài và c ng h n, ánh m t l m lét trông hoang dã… Tr ng l ng ư ơ ượ
lúc tr ng thành (con đ c th ng l n h n con cái), con đ c n ng 50 - 70 kg, con cái n ng 30-ưở ườ ơ
40kg…
T p tính sinh ho t và môi tr ng s ng: ườ
Heo r ng lai h i nhút nhát, thính giác, kh u giác t t, sinh ho t b y đàn và ch n l c t nhiên th ơ
hi n tính hoang dã... Thích s ng theo b y đàn nh vài ba con, heo đ c th ng thích s ng m t ườ
mình (tr khi heo cái đ ng d c).
Môi tr ng s ng thích h p là v n cây, tr ng c g n ao h ... Thích ho t đ ng v ban đêm, banườ ườ
ngày tìm n i yên tĩnh, kín đáo đ ng , ngh ...ơ
Giá tr và th tr ng: ườ Th t heo r ng lai màu h i nh t, không đ nh th t heo nhà, nh ng nhi u ơ ư ư
n c, ít m , da m ng và d n, th t dòn th m ngon r t đ c tr ng, hàm l ng Cholerteron th p, ơ ư ượ
ng i tiêu dùng r t a chu ng nên bán đ c giá cao...ườ ư ượ
Th y đ c giá tr c a heo r ng, nh ng năm g n đây, nhi u h gia đình các t nh nh Đ ng ượ ư
Nai, Bình D ng, Bình Ph c... đã t ch c thu n hoá heo r ng, t ch c lai t o, chăm sóc nuôiươ ướ
d ng heo r ng lai, t ch c liên doanh, liên k t tiêu th s n ph m v i các nhà hàng, khách s nưỡ ế
các thành ph l n mang l i hi u qu kinh t cao. ế
Ch n gi ng và ph i gi ng:
Ch n gi ng:
Ch n nh ng con đ u thanh, ng c sâu, mình n , ho t bát, l ng th ng, b ng to v a ph i, hông ư
r ng, lông m n, b n chân ch c kho , b ph n sinh d c phát tri n và ho t đ ng t t. N u có đi u ế
ki n nên ch n l c qua đ i tr c (dòng, gi ng b m , ông bà...), qua b n thân (ngo i hình, kh ướ
năng thích nghi, kh năng s n xu t...) và qua đ i sau.
Ghép đôi giao ph i:
T t nh t, nên cho heo r ng lai cái ph i gi ng v i heo r ng đ c ho c cho heo r ng lai cái ph i
gi ng v i heo r ng lai đ c đ t o ra con lai th ng ph m nuôi th t… ươ
Ph i gi ng và th i đi m ph i gi ng thích h p:
B qua 1-2 l n đ ng d c đ u tiên, vì c th ch a hoàn thi n, tr ng r ng ít, ơ ư ph i gi ng, đ u
thai hi u qu th p.
Chu kỳ lên đ ng d c c a heo là 21 ngày, th i gian đ ng d c kéo dài 3-5 ngày. Th i đi m ph i
gi ng thích h p vào cu i ngày th 2 ho c đ u ngày th 3 (tuỳ theo gi ng, tu i), cho nên c n
theo dõi bi u hi n c a heo lên gi ng. Khi âm h chuy n t màu h ng t i sang màu h ng tái, ươ
có n p nhăn và d ch nh n ti t ra nhi u, tai chĩa v phía tr c, có ph n x đ ng im (mê ì) là th iế ế ướ
đi m ph i gi ng thích h p nh t.
Khi heo nái có d u hi u đ ng d c ta cho heo đ c vào v n nuôi heo cái hay cho heo cái vào ườ
v n nuôi heo đ c. Heo đ c s ph i gi ng liên t c, b t k ngày đêm đ n khi nào heo cái khôngườ ế
ch u n a m i thôi. Có th cho ph i kép 2 l n vào lúc sáng s m và chi u mát (ho c ng c l i). ượ
Sau 21 ngày, heo cái không đ ng d c tr l i, có th heo cái đã có b u.
Chu ng tr i:
Chu ng tr i r t đ n gi n, tuy nhiên, ph i n m v ng m t s đ c đi m và t p tính c a heo r ng ơ
lai đ b trí chu ng tr i.
Nên ch n ch đ t cao và thoát n c đ b trí nuôi. Ch nuôi cũng nên có ngu n n c s ch. ướ ướ
Nó không nh ng cung c p đ n c cho heo u ng mà quan tr ng h n là nó s duy trì đ c h ướ ơ ượ
th c v t phong phú t i n i nuôi chúng và gi đ c đ m thích h p. ơ ượ
Chu ng tr i càng cách xa khu dân c và đ ng sá càng t t. B n năng hoang dã đã đ a chúng ư ườ ư
vào tình tr ng h t s c c nh giác và luôn ho ng h t b ch y khi nghe có ti ng đ ng. ế ế
Ta có th nuôi heo r ng lai theo ki u nh t trong chu ng ho c nuôi theo ki u th rông trong
nh ng khu v c có cây xanh, có rào che ch n xung quanh. Đi u quan tr ng là h th ng hàng
rào ph i h t s c ch c ch n. Ta có th vây l i B40 thành các v n nuôi t nhiên; có móng kiên ế ướ ườ
c (vì heo r ng lai hay đào hang), m i v n nuôi r ng 50-100m2 (tuỳ theo kh năng đ t đai) ườ
trong đó có chuông nuôi r ng 20- 30m2 nuôi kho ng 4- 5 heo cái tr ng thành, chúng s s ng ưở
và sinh s n tr c ti p trung khu v c này. Heo đ c gi ng nuôi riêng, m i con m t v n, m i v n ế ườ ườ
nuôi r ng 40- 50m2 trong đó có chu ng nuôi r ng 5-10m2 Chu ng nuôi, có mái che m a, che ư
n ng, cao trên 2,5m; n n đ t t nhiên, có đ d c 2-3%... đ m b o thông thoáng, s ch s , mát
m v mùa hè, m áp v mùa đông, tránh m a t t, gió lùa… ư
V i quy mô ban đ u nuôi 10 con (1 đ c, 9 cái) c n có 3 v n nuôi. Hai v n nuôi heo cái sinh ườ ườ
s n, m i v n r ng 50-100m2 trong đó có 2 chu ng nuôi, m i chu ng r ng 20- 30m2. M t ườ
v n nuôi heo đ c gi ng r ng 40- 50m2 trong đó có chu ng nuôi r ng 5-10m2...ườ
Th c ăn và kh u ph n th c ăn:
Bao g m, th c ăn xanh t i (c , cây các lo i), th c ăn tinh (h t ngũ c c, c qu , m m cây, r ươ
cây các lo i), mu i khoáng nh tro b p, đ t sét, h n h p đá li m... Th c t cho th y, heo r ng ư ế ế ế
th ng tìm đ n n ng r y m i đ t ki m tro, đ t sét đ ăn.ườ ế ươ ế
Kh u ph n th c ăn cho heo r ng lai thông th ng: 50% là rau, c , qu các lo i (có th s n ườ
xu t t i trang tr i), 50% là cám, g o, ngũ c c các lo i, hèm bia, bã đ u... M i ngày cho ăn 2 l n
(sáng, chi u), m t con heo lai tr ng thành tiêu th h t kho ng 2,0 -3, 0kg th c ăn các lo i. ưở ế
Th c ăn cho heo r ng lai, do con ng i cung c p có th thi u dinh d ng, nh t là đ m, khoáng ườ ế ưỡ
và sinh t ... cho nên ngoài vi c b sung th c ăn tinh giàu đ m, sinh t , c n thi t ph i b sung ế
thêm đá li m cho heo. H n h p đá li m b sung khoáng có th mua hay t tr n theo t lế ế
(mu i ăn 100g; s t sunphát 100g; đ ng sunphát 50g; diêm sinh 100g; vôi tôi 1.000g... đ t sét
v a d 3kg) cho heo li m t do cũng ch h t kho ng 20-25 gam/con/ ngày. ế ế
Th c ăn c a heo r ng lai ch y u là th c v t. Không nên l m d ng th c ăn giàu dinh d ng đ ế ưỡ
nuôi heo r ng lai vì nó s làm cho ph m ch t th t c a heo r ng lai b bi n đ i và nhi u khi làm ế
cho heo b b nh tiêu ch y...
Heo ăn th c ăn xanh t i ít u ng n c, tuy nhiên cũng c n có đ n c s ch và mát cho heo ươ ướ ướ
u ng t do. N c không có ý nghĩa v m t dinh d ng, nh ng có ý nghĩa h t s c quan tr ng ướ ưỡ ư ế
đ i v i s t n t i và phát tri n c a heo, nh t là khi th i ti t n ng nóng... ế
Hàng ngày ph i v sinh chu ng tr i, d n b th c ăn th a, r a s ch máng ăn, máng u ng…
(còn n a)
Chăm sóc nuôi d ng:ưỡ
Heo r ng lai thích h p v i ph ng th c nuôi chăn th trong v n cây có rào d u hay chăn th ươ ườ
t nhiên, ít có s tác đ ng c a con ng i. Heo r ng lai r t d nuôi, hi u qu kinh t cao. ườ ế
Kh u ph n th c ăn ch y u là th c ăn t i s ng, rau, c qu , m m cây, r cây, th c ăn tinh ế ươ
g m h t ngũ c c các lo i, th c ăn b sung mu i khoáng nh tro b p, đ t sét. . . Ngoài ra, cũng ư ế
có th b sung vào chu ng nuôi ho c v n nuôi chăn th m t s th c ăn tinh h n h p, x ng, ườ ươ
b t x ng, b t sò, h n h p đá li m… cho heo ăn t do có v y thì răng nanh m i b cùn b t. ươ ế
Heo đ c gi ng: Qu n lý và chăm sóc t t, 1 heo đ c có th ph i 5- 10 heo cái. Heo đ c gi ng
ph i nuôi riêng và có ch đ b i d ng, nh t là th c ăn tinh giàu đ m. Ngày ph i gi ng b ế ưỡ
sung thêm th c ăn tinh, 1 -2 qu tr ng, mu i khoáng, sinh t cho ăn t do...
Heo cái gi ng: Heo r ng lai m n đ , đ nhi u con, m i năm có th đ 2 l a, m i l a 6-7 con,
cá bi t có l a đ 9-10 con và khéo nuôi con (nuôi con r t gi i). Trong t nhiên, khi đ heo m
t chăm sóc, nuôi d ng con cái và t tách b y khi con l n… ươ
Heo r ng lai sinh s n t nhiên quanh năm. V n đ c b n là theo dõi bi u hi n lên gi ng và ơ
xác đ nh th i đi m ph i gi ng thích h p. Th i gian mang thai 3 tháng, 3 tu n, 3 ngày (114 - 115
ngày) thì đ .
Đ i v i heo nái mang thai, 2 tháng đ u mang thai cho ăn kh u ph n th c ăn bình th ng rau, ườ
c , qu , h t ngũ c c các lo i… có th b sung thêm th c ăn tinh h n h p, 15g mu i, 20g
khoáng m i ngày. Sau 2 tháng đ n khi đ c n thi t ph i b sung thêm th c ăn tinh giàu dinh ế ế
d ng, nh t là đ m, khoáng, sinh t Ngày heo đ có th cho heo ăn cháo loãng, ít mu i, ítưỡ
rau xanh đ đ phòng s t s a... Heo mang thai nên nuôi riêng đ ti n chăm sóc nuôi d ng... ưỡ
Đ i v i heo nái nuôi con, kh u ph n th c ăn ph i đ m b o s l ng, ch t l ng và ch ng lo i. ượ ượ
Khi heo con đ c 1,5-2 tháng tu i đã ăn đ c th c ăn do con ng i cung c p thì cho m ănượ ượ ườ
kh u ph n ăn bình th ng. Không nên ph i gi ng cho heo nái đ ng d c trong th i kỳ nuôi con, ườ
vì khó th thai ho c th thai nh ng s l ng và ch t l ng heo con sinh ra không đ t yêu ư ượ ượ c u.
Heo con:
Heo s sinh màu lông đen, có nh ng s c nâu vàng ch y d c thân, không c n đ đ , c t r n,ơ
ch kho ng 30 phút đ n 1 ti ng đ ng h heo con đã có th đ ng d y bú m . 15-20 ngay ch y ế ế
lon ton và b t đ u t p ăn c , cây. Heo co đ c 1,5-2 tháng tu i đã c ng cáp, ăn đ c th c ăn ượ ượ
do con ng i cung c p thì cai s a, tách b y làm gi ng… Heo s slnh cô th đ t 300-ườ ơ
Heo s sinh có th đ t 300-500 gr/con, 1 tháng tu i 3-5 kg, 2 tháng tu i 8-10 kg, 6 tháng tu iơ
20- 25 kg, 12 tháng tu i có th đ t 60- 70% tr ng l ng tr ng thành. V i cách nuôi và ch đ ượ ưở ế
dinh d ng thông th ng, sau 6 tháng nuôi, heo con có th đ t tr ng l ng 25kg và bán th t.ưỡ ườ ượ
Hàng ngày, nên cho heo con v n đ ng và ti p xúc g n gũi v i con ng i. ế ườ
Công tác thú y:
Heo r ng lai là v t nuôi m i đ c lai t o, s c đ phòng cao, ít d ch b nh. Tuy nhiên, heo r ng ượ
lai cũng th ng b m t s b nh nh : D ch t , tiêu ch y, t huy t trùng, l m m long móng,ườ ư ế
b nh sán lá, b nh gh l và m t s b nh khác...
Khi heo r ng lai m c m t s b nh v đ ng tiêu hoá có th dùng các lo i thu c tr đau b ng, ườ
sình b ng, đ y h i, khó tiêu... Cho u ng hay chích, ho c có th dùng 5-10 kg rau d a d i cho ơ
heo ăn ho c b sung th c ăn, n c u ng đ ng, chát nh i xanh, cà r t, r cau, r d a... cũng ướ ư
có th kh i.
Chăm sóc nuôi d ng t t, ăn u ng s ch s , th c ăn đ m b o v sinh và giá tr dinh d ng,ưỡ ưỡ
chu ng tr i luôn s ch s ... C n áp d ng t t các bi n pháp an toàn sinh h c nh V sinh, sát ư
trùng chu ng tr i, cách ly khu v c chăn nuôi v i các khu v c xung quanh... đ nh kì tiêm phòng
các b nh truy n nhi m nh phó th ng hàn, d ch t , l m m long móng (FMD), E.coli, d i… ư ươ
theo đ c đi m d ch t h c c a vùng và qui đ nh c a c quan thú y. ơ
Khi th i ti t thay đ i ho c tr ng thái s c kho đàn heo có bi u hi n b nh, c n thi t ph i b ế ế
sung kháng sinh vào th c ăn ho c n c u ng cho heo theo quy trình "dùng thu c 3 ngày, ngh ướ
7 ho c 10 ngày, r i dùng ti p 3 ngày, c th cho đ n khi đàn heo tr l i bình th ng, v i li u ế ế ế ườ
phòng ch b ng 1/2-1/3 li u đi u tr
Nuôi heo r ng lai t n d ng đ c ngu n th c ăn ượ
t nhên
January 13th, 2010 | admin | 0 Comments »
T i t nh khánh hòa vài năm g n đây đã có trên 20 h dân nuôi th nghi m heo r ng. Trong s đó có
hình nuôi th nghi m c a h i làm v n (thành viên c a LHCHKHKT t nh) V n Ninh và Nha Trang ườ
đ c nuôi d i tán r ng, d i tán v n cây ăn qu đi m l i th c a nuôi heo r ng lai là k thu t nuôiượ ướ ướ ườ ế
đ n gi n, hi u qu kinh t cao.ơ ế
I. K thu t nuôi
1.Chu ng nuôi
Theo các h dân, đ làm chu ng nuôi heo r ng c n l i thép B40 cao kho ng 1,5m tr lên quây xung ướ
quanh khu v c nuôi d i tán cây r ng ho c tán cây v n nhà. C n làm nhà lán tránh m a, m t s ô ướ ườ ư
chu ng nh (tùy theo quy mô nuôi).
Theo ông Hoàng Tám, ch t ch H i làm v n t nh Khánh Hòa: tùy đi u ki n đ t đai, v n li ng, quy mô ườ ế
và m c đích nuôi heo sinh s n ho c cung c p th t, có th b trí và xây d ng chu ng tr i khác nhau
nh ng nhìn chung ph i đ m b o y u t r ng, thoáng.ư ế
2. Th c án
Th c ăn cho heo r ng ch y u là s n ph m nông nghi p, chu i cây, c b p (chi m kho ng 60 – 70% ế ế
thành ph n th c ăn) và m t ph n cám g o. Ông Lê D ng (Su i Tân, Cam Lâm) và ông Ph m Minh ươ
Thông (Ninh S n, Ninh Hòa) cho bi t: “m i ngày hai b a, chúng tôi tr n cám g o, b p v i rau lang, rauơ ế
mu ng cho heo ăn t i s ng. Ngoài ra, b sung c voi và chu i cây cho heo “lai rai” cây ngày”. ươ
3. T p tính c a heo r ng
T i khánh hòa, qua th c t nuôi 2 gi ng heo r ng lai có ngu n g c Thái Lan thì các gi ng heo này phát ế
tri n t t trong đi u ki n nuôi đ n gi n. Đàn heo sinh tr ng n đ nh, ch a phát hi n d ch b nh gì. ơ ưở ư
Heo r ng lai v n gi l i s ng b y đàn, thích v n đ ng không gian r ng, thích i đ t. đ m n c khi ướ
mùa n ng nóng. Tuy v n gi nh ng đ c tính hoang dã c a heo r ng nh ng do đã đ c thu n hóa nên ư ượ