Kỹ Thuật Sinh Sản Chồn
Nhung Đen
Chồn nhung đen là loại động vật có vú, số lượng của bầy đàn phụ thuộc vào
tốc độ sinh sản cũng như tỷ lệ tử vong cao hay thấp, tỷ lệ chồn đực chồn cái,
số lần phát dục, số lượng chồn mỗi lần sinh, tỷ lệ mang thai; điều kiện dinh
dưỡng, nguồn thức ăn…
Khi nuôi dưỡng chồn nhung đen, phải tạo điều kiện môi trường sinh trưởng
và phát dục thuận lợi, cung cấp thức ăn đầy đủ dinh dưỡng để có một đàn
chồn lớn, có sức sinh sản tốt.
I. Phân Biệt Con Đực Và Con Cái
Để phân biệt chồn nhung đen đực và hồn nhung đen cái, dùng tay trái tóm nhẹ
vào gáy của chồn, dùng ngón tay cái ấn nhẹ vào vai trái, dùng 4 ngón còn lại
tóm chặt vai phải và vùng ngực của chồn, nhẹ nhàng xách chồn lên (lúc này
nên tránh đè vào vùng bụng), nâng sao cho vùng bụng hướng lên trên, sau đó
dùng ngón cái và ngón trỏ tay phải nhẹ nhàng ấn vào vùng bụng có bộ phận
sinh dục, quan sát hình dạng của nó xem có dương vật hay là âm hộ. Có
dương vật là con đực, có âm hộ là con cái.
II. Chọn Giống
- Phải chọn chồn giống khỏe mạnh, có nhiều ưu thế làm con giống. Đặc điểm
để chọn chồn giống là:
+ Thể hình đầy đặn, béo tốt, khỏe mạnh, xương cốt chắc chắn, cứng cáp, toàn
thân có lông một mày đen tuyền và bóng mượt, lông dày đều và sạch sẽ.
+ Chồn lanh lợi, hoạt bát, vùng đầu tròn đều, cổ ngực bụng săn chắc, tứ chi
đầy đủ, có lực và không bị biến dạng: mắt đen và sáng, không bị ghèn mắt,
mũi ướn ướt, không có hiện tượng rụng lông, hô hấp bình thường, da mềm
mại và có tính đàn hồi, không bị bệnh ngoài da, không có bọ.
+ Con đực khỏe mạnh, sức ăn khá tốt, khả năng chống bệnh khá tốt, bộ phận
sinh dục phát triển tốt, hai tinh hoàn vừa to vừa cân đối với nhau, dương vật
phát triển bình thường, khả năng phối giống tốt, tính tình hiền lành, dễ thuần
hóa.
+ Con cái có thể trạng khỏe mạnh, sức ăn tốt, sức kháng bệnh cao, âm hộ phát
triển bình thường và sạch sẽ, hai vú phát triển tốt, đầu núm vú nhô hẳn ra
ngoài, tỷ lệ mang thai và sinh con thành công cao, phát triển bình thường, tính
tình hiền lành và có nhiều sữa.
III. Phôi Giống
1. Thời gian phối giống
- Thời kỳ giao phối đầu tiên của chồn diển ra khi chồn được 40 – 60 ngày tuổi
(đối với chồn cái) và 70 – 71 ngày tuổi (đối với chồn đực). Thời gian giao
phối của chồn cái kéo dài 12 – 18 ngày.
- Để duy trì được ưu điểm của chồn bố mẹ thì phải đợi đến khi cơ quan sinh
dục của chồn phát triển hoàn thiện, sau khi hoàn thành thành thục mới cho
giao phối, nếu cho giao phối quá sớm, chồn con trong quá trình sinh trưởng sẽ
có những ảnh hưởng không tốt.
- Thường thì chồn cái sau khi sinh được 2 – 3 tháng; chồn đực được 3 – 4
tháng, thì có thể cho giao phối.
- Trong thời kỳ giao phối, chồn cái thường có nhu cầu giao phối từ 1 – 18
tiếng, trung bình là 9 tiếng đồng hồ, thường là từ 5h chiều đến 5h sáng hôm
sau, giao phối vào buổi đêm thì hiệu quả rất tốt. Khi sắp hết thời gian mà con
cái có nhu cầu giao phối thì thường là con cái sẽ bài tiết ra trứng, do đó, nếu
chọn đúng thời gian này là tốt nhất, có thể nâng cao tỷ lệ thụ thai.
- Tiêu chí phối giống thành công: trong lúc phối giống, phải chú ý tình hình
chồn đực theo đuổi chồn cái như thế nào, chồn cái nếu tỏ ra thân mật có nghĩa
là chồn cái đồng ý giao phối, nhưng nếu chồn cái không muốn giao phối sẽ
kháng cự lại chồn đực đang đuổi theo mình, thậm chí là chống cự quyết liệt.
- Cách phân biệt giao phối thành công: sau khi giao phối phải xem cửa âm
đạo của chồn cái có cái nắp giống như làm bằng keo dính hay không, đây là
hỗn hợp giữa dịch của con cái và tinh dịch của chồn đực. Nhưng cái nắp ở
cửa mình của chồn cái này, có lúc do chồn cái vận động quá mạnh mà bị rơi
mất. Lúc cần thiết thì có thể kiểm tra trong âm đạo của chồn cái xem có tinh
trùng hay không, từ đó xác định được là giao phối đã thành công hay không?
Tách riêng chồn đực, chồn cái phát dục để có thể giao phối một lần là thành
công.
- Khi nuôi 1 đàn lớn phải áp dụng phương pháp cho 1 – 2 chồn đực giao phối
với 3 – 4 chồn cái, nhưng phải chú ý không để 2 chồn đựng cùng tranh nhau
giao phối với chồn cái, nếu không sẽ xảy ra xung đột dẫn đến gây thương
tích, ảnh hưởng không tốt đến việc phối giống. Nếu là phối giống để làm tăng
số lượng của đàn chồn có quy mô nhỏ thì có thể cho từng cặp chồn giao phối
với nhau, nếu như chồn cái vẫn đang trong thời kỳ nuôi con thì phải đợi đến
sau khi chồn con dứt sữa mới đem đi phối giống, hoặc ngay sau khi chồn mẹ
vừa sinh con xong khoảng nửa ngày thì đưa chồn đực vào chuồng, đợi đến khi
chồn cái động đực thì lập tức cho giao phối ngay, giao phối vào thời điểm này
có tỷ lệ thành công cao, có thể nâng cao tỷ lệ sinh sản.
2. Phương pháp giao phối giống
a. Phương pháp phối giống cận huyết
- Phương pháp phối giống này là phương pháp sinh sản ra đời chồn con cùng
huyết thống với các đời chồn trước. Đợi khi chồn đực đã thành thục, chia
thành từng nhóm: 1 đực : 1 cái; 1 đực : 2 cái; 1 đực : 3 cái, rồi cho giao phối
tự do với nhau, chồn con sinh ra cũng chia thành 3 nhóm tương ứng rồi cho
giao phối với nhau, sau mấy đời sinh sản như thế thì cho kết quả sinh sản như
sau:
+ Nhóm gồm 1 đực : 1 cái:
- Với phương pháp phối giống này thì mỗi lần mang thai sinh được trung bình
3,5 chồn con, chồn con sống đến sau khi dứt sữa là 100%.
- Nhóm 1 đực: 2 cái và 1 đực : 3 cái cho kết quả là: mỗi lần mang thai trung
bình sinh được 3 chồn con. Nhưng sau nhiều tuần quan sát thì sẽ thấy có xuất
hiện hiện tượng không tốt như: dị dạng, thoái hóa giống, không thể sinh sản ra
loài chồn nhung đen có màu lông toàn thân đen tuyền nữa, hơn nữa càng về
sau thì dị biến càng nhiều.
- Do đó, trong quá trình nuôi dưỡng, phát triển đàn chồn phải chú ý không
cho giao phối cận huyết.
b. Phương pháp phối giống không cận huyết
- Phương pháp phối giống không cận huyết có nghĩa là cho phối giống giữa
chồn đực và chồn cái có họ xa, không có huyết thống gần gũi. Lựa chọn chồn
đực và chồn cái khỏe mạnh, thành thục, có tuổi tương đương, có đặc điểm
sinh trưởng và phát triển khỏe mạnh và giống với đời bố mẹ, sau đó chia
thành các nhóm: 1 đực : 1 cái; 1 đực : 2 cái; 1 đực : 3 cái. Mỗi nhóm lại chia
ra thành các lứa khác nhau để nuôi dưỡng, sau đó cho giao phối với nhau.
- Chồn con của mỗi nhóm sau khi được nuôi dưỡng hoàn toàn trưởng thành
và thành thục thì lại cho giao phối với các chồn con của các nhóm khác bố
mẹ, đời chồn con tiếp theo này có thời gian mang thai khoảng 70 ngày, trung