Lipid đơn giản
So với gluxit, lipid là hợp chất
phức tạp hơn và có nhiều chức
năng trong cơ thể sống. Một đặc
trưng chung của nhóm chất này là
chứa nhiều nhóm CH3 nên chúng
ít hay không hoà tan trong nước mà
chỉ hoà tan tốt trong các dung môi
hữu cơ không phân cực như etanol,
clorofooc, ete ...
1. Triglyceric (chất béo)
Triglyceric (chất béo) có trong thực
vật là dầu, trong động vật là mỡ.
Thành phần chất béo gồm glycerin
và acid béo. Các acid béo liên kết
với glycerin bằng liên kết ester.
Glycerin có thể liên kết với 1 acid
béo tạo ra monoglyceric, với 2 acid
béo tạo ra diglyceric và với 3 acid
béo tạo ra triglyceric. Thành phần
dầu, mỡ chứa cả monoglyceric,
diglyceric, triglyceric và một ít acid
béo tự do, glycerin tự do.
Mỡ động vật và dầu thực vật về
bản chất hoá học giống nhau,
chúng chỉ khác nhau về thành phần
acid béo. Ở động vật chứa acid béo
no và có mạch C dài nên nhiệt nóng
chảy cao, còn ở dầu thực vật chứa
acid béo không no và có mạch C
ngắn nên nhiệt nóng chảy thấp.
Dầu và mỡ là những chất dự trữ
trong cơ thể thực vật và động vật.
Dầu và mỡ là những chất có năng
lượng lớn nên chúng là chất cung
cấp nguồn năng lượng đáng kể cho
cơ thể hoạt động. Lớp mỡ động vật
còn có tác dụng chống rét, điều hoà
nhiệt độ. Mỡ, dầu còn là môi
trường hoà tan cho một số chất
có hoạt tính sinh học cao như
vitamin, hoocmon nên có vai trò
rất quan trọng trong cơ thể.
2. Sáp
Thành phần của sáp gồm 1 phân tử
acid béo no và một alcol mạch
thẳng bậc 1 liên kết với nhau bằng
liên kết ester:
Có nhiều loại alcol và nhiều loại
acid béo khác nhau tạo nên nhiều
loại sáp khác nhau
Sáp thành thành chính của chất bảo
vệ trên bề mặt lá, trên mặt ngoài
của một số côn trùng ...
3. Sterit
Sterit được tạo ra từ 1 phân tử alcol
mạch vòng bậc 1 và một acid béo.
Alcol của sterit là sterol. Sterol là
một chất rất quan trọng trong tế bào
động vật và người. Từ sterol hình
thành nên nhiều hoocmon quan
trọng của cơ thể. Ngoài ra
cholesterol là một loại lipid cùng
với phospholipid cấu tạo nên màng
tế bào.
Thảo Dương