Luận án tiến sĩ: Nghiên cứu đề xuất giải pháp quản lý đa dạng sinh học vùng triều rạn đá tại một số đảo tiêu biểu vùng biển Đông Bắc Việt Nam

Việt Nam, với bờ biển dài và hàng ngàn đảo, sở hữu các hệ sinh thái biển đa dạng, trong đó hệ sinh thái vùng triều rạn đá mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng về sinh thái, môi trường và nguồn lợi. Những khu vực này đóng vai trò thiết yếu trong việc duy trì đa dạng sinh học (ĐDSH) biển và hỗ trợ sinh kế cho cộng đồng ven biển. Tuy nhiên, các hệ sinh thái vùng triều rạn đá đang chịu tác động nghiêm trọng từ biến đổi khí hậu và các hoạt động của con người, dẫn đến suy thoái. Thực trạng này đặt ra yêu cầu cấp thiết về các giải pháp quản lý bền vững và bảo tồn hiệu quả. Luận án này tập trung nghiên cứu và đề xuất các giải pháp quản lý ĐDSH cho vùng triều rạn đá tại một số đảo tiêu biểu thuộc vùng biển Đông - Bắc Việt Nam nhằm góp phần vào sự phát triển bền vững của khu vực.

Đối tượng độc giả mục tiêu bao gồm các nhà khoa học, nghiên cứu sinh trong lĩnh vực môi trường và tài nguyên biển, các nhà hoạch định chính sách, cơ quan quản lý tài nguyên và môi trường cấp trung ương và địa phương (đặc biệt là các tỉnh ven biển), và các tổ chức bảo tồn biển quan tâm đến đa dạng sinh học và quản lý vùng triều.

Nghiên cứu này thực hiện việc đánh giá toàn diện giá trị đa dạng sinh học (ĐDSH) của các hệ sinh thái vùng triều rạn đá tại ba đảo tiêu biểu thuộc vùng biển Đông - Bắc Việt Nam là Bạch Long Vĩ, Cô Tô và Cát Bà. Luận án đã cập nhật bộ số liệu đầy đủ về thành phần loài các nhóm sinh vật sống cố định, động vật đáy và rong biển, từ đó xác định đặc trưng khu hệ và tính liên kết sinh thái giữa vùng triều rạn đá với các hệ sinh thái lân cận. Nghiên cứu cũng phân tích các yếu tố tự nhiên và nhân tạo, bao gồm biến đổi khí hậu, khai thác quá mức và ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng đến sự suy giảm ĐDSH. Về phương pháp, luận án đã xây dựng thành công bộ tiêu chí quản lý ĐDSH dựa trên mô hình Hiện trạng - Áp lực - Đáp ứng - Lợi ích (S-P-R-B) và đề xuất phương pháp quan trắc hiện trạng bằng thiết bị bay không người lái (UAV), chứng minh tính hiệu quả và nhanh chóng trong việc giám sát. Các đóng góp nổi bật bao gồm việc đề xuất mô hình tổng thể với phân vùng chức năng chi tiết, đặc biệt cho Bạch Long Vĩ, nhằm bảo vệ và quản lý bền vững vùng triều rạn đá. Những kết quả này cung cấp cơ sở khoa học quan trọng cho việc hoạch định chính sách, quản lý tài nguyên biển và bảo tồn ĐDSH, giúp chính quyền địa phương và các cơ quan quản lý nhà nước đưa ra các giải pháp khai thác, bảo tồn và phát triển phù hợp, góp phần vào sự phát triển kinh tế biển bền vững của khu vực.