Luận án Tiến sĩ: Nghiên cứu hành vi tiêu dùng thực phẩm nông nghiệp hữu cơ ở khu vực đồng bằng sông Hồng

Thực phẩm nông nghiệp hữu cơ (NNHC) đang ngày càng khẳng định vị thế quan trọng trên thị trường toàn cầu và Việt Nam, phản ánh xu hướng tiêu dùng hướng tới sức khỏe, an toàn và bảo vệ môi trường. Tại Việt Nam, khung pháp lý cho NNHC đang dần hoàn thiện, tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của thị trường này, với doanh thu bán lẻ liên tục tăng trưởng. Đặc biệt, khu vực Đồng bằng sông Hồng (ĐBSH), với dân số đông đúc và thu nhập cao, là thị trường tiềm năng lớn cho NNHC. Tuy nhiên, sự thiếu hụt niềm tin vào nhãn hiệu hữu cơ và rào cản về giá vẫn tồn tại, cùng với khoảng cách giữa ý định và hành vi tiêu dùng thực tế. Nghiên cứu này nhằm lấp đầy khoảng trống đó bằng cách phân tích toàn diện hành vi tiêu dùng NNHC tại ĐBSH, từ đó đề xuất các giải pháp thiết thực để thúc đẩy thị trường này phát triển bền vững.

Các nhà hoạch định chính sách, nhà nghiên cứu về nông nghiệp, quản trị kinh doanh và hành vi tiêu dùng, các doanh nghiệp sản xuất và phân phối thực phẩm hữu cơ tại Việt Nam.

Luận án nghiên cứu hành vi tiêu dùng thực phẩm nông nghiệp hữu cơ (NNHC) tại Đồng bằng sông Hồng (ĐBSH) với cách tiếp cận toàn diện, hệ thống, theo vùng và phân khúc thị trường. Nghiên cứu tập trung vào ba khía cạnh chính của hành vi tiêu dùng: hành vi sử dụng, hành vi thải loại và sự hài lòng của người tiêu dùng, từ đó xác định các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định lựa chọn và sự hài lòng. Dữ liệu thứ cấp giai đoạn 2020-2024 từ Tổng cục Thống kê, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, và các cửa hàng NNHC được bổ sung bằng dữ liệu sơ cấp từ 504 người tiêu dùng tại Hà Nội, Hải Phòng và Bắc Ninh thông qua bảng hỏi, quan sát và phỏng vấn sâu, sử dụng phương pháp chọn mẫu phân tầng kết hợp lấy mẫu thuận tiện. Các phương pháp thống kê mô tả, thang đo Likert, phân tích nhân tố khám phá (EFA) và mô hình hồi quy tuyến tính được sử dụng để xử lý dữ liệu. Kết quả cho thấy hơn 80% người tiêu dùng có ý định tiếp tục sử dụng NNHC, sẵn sàng chi trả cao hơn khoảng 20% và đánh giá tích cực về sản phẩm cũng như khả năng tái mua, quay lại cửa hàng và giới thiệu cho người khác. Hành vi lựa chọn NNHC chịu ảnh hưởng tích cực từ trình độ học vấn, thu nhập, gia đình có trẻ nhỏ, sự thuận tiện, nhận thức về hàm lượng tự nhiên và phúc lợi sinh thái, trong khi giá cả là yếu tố cản trở. Sự hài lòng được thúc đẩy bởi sự đa dạng sản phẩm, chất lượng dịch vụ, hình ảnh thương hiệu và hành vi thải loại có trách nhiệm. Luận án đề xuất ba nhóm giải pháp nhằm thúc đẩy hành vi tiêu dùng NNHC: nâng cao quyết định mua sắm bằng cách cải thiện sự thuận tiện, chính sách giá linh hoạt, truyền thông lợi ích sản phẩm, tăng cường trách nhiệm xã hội và phân khúc người tiêu dùng; nâng cao sự hài lòng thông qua đa dạng hóa sản phẩm, phát triển thương hiệu, chất lượng dịch vụ và hành vi thải loại có trách nhiệm; và các giải pháp cho nhà sản xuất/nhà phân phối về ứng dụng công nghệ số, chứng nhận hữu cơ, bao bì thân thiện môi trường, mở rộng quy mô, đa dạng kênh phân phối và hợp tác với các chuỗi cửa hàng thực phẩm sạch.