VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI
------------------------------------------
NGUYỄN VIẾT DŨNG
THUẬT NGỮ LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ TIẾNG ANH
TRONG SỰ ĐỐI CHIẾU VÀ CHUYỂN DỊCH SANG
TIẾNG VIỆT
LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGÔN NGỮ HỌC
HÀ NỘI - 2024
VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI
------------------------------------------
NGUYỄN VIẾT DŨNG
THUẬT NGỮ LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ TIẾNG ANH
TRONG SỰ ĐỐI CHIẾU VÀ CHUYỂN DỊCH SANG
TIẾNG VIỆT
Ngành: Ngôn ngữ học so sánh, đối chiếu
Mã số: 9.22.20.24
Người hướng dẫn khoa học:
PGS. TS. Nguyễn Hữu Hoành
HÀ NỘI - 2024
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan Luận án tiến sĩ “Thuật ngữ Luật Tố tụng hình sự tiếng
Anh trong sự đối chiếu và chuyển dịch sang tiếng Việt” là kết quả nghiên cứu
của riêng tôi. Các số liệu và nội dung được trình bày trong luận án là hoàn toàn
trung thực và chưa từng được ai công bố ở đâu và trong bất cứ công trình nghiên
cứu khoa học nào.
Tác giả
Nguyễn Viết Dũng
LỜI CẢM ƠN
Để hoàn thành nghiên cứu khoa học này, ngoài những nỗ lực của bản thân
còn có sự giúp đỡ của nhiều cá nhân và tập thể.
Trước hết, tôi xin trân trọng cảm ơn PGS.TS Nguyễn Hữu Hoành – Người
hướng dẫn khoa học của tôi. Trong suốt quá trình thực hiện luận án, thầy đã luôn
động viên, chỉ bảo tận tình và có những nhận xét, góp ý vô cùng quý giá để luận
án của tôi được hoàn thiện.
Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến các nhà khoa học, các chuyên gia đầu
ngành về lĩnh vực nghiên cứu thuật ngữ nói riêng và ngôn ngữ học nói chung đã có
những đóng góp quý báu giúp tôi có được định hướng nghiên cứu đúng đắn cho
luận án.
Tôi xin chân thành cảm ơn Ban Giám đốc Học viện Cảnh sát nhân dân, lãnh
đạo Khoa Ngoại ngữ cùng các đồng nghiệp nơi tôi đang công tác đã hỗ trợ và giúp
đỡ tôi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu.
Tôi xin gửi lời cảm ơn đến tập thể Ban Lãnh đạo và cán bộ Khoa Văn hóa -
Ngôn ngữ học tại Học viện Khoa học xã hội đã luôn tạo điều kiện tốt nhất cho tôi
trong quá trình thực hiện luận án này.
Tác giả
Nguyễn Viết Dũng
MỤC LỤC
MỞ ĐẦU
1
Chương 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ
LUẬN LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
8
1.1.
Tổng quan tình hình nghiên cứu
8
1.1.1.
Tình hình nghiên cứu thuật ngữ trên thế giới và ở Việt Nam
8
1.1.2.
Tình hình nghiên cứu thuật ngữ Luật Tố tụng hình sự trong tiếng Anh và
tiếng Việt
17
1.2.
Cơ sở lý thuyết liên quan đến luận án
24
1.2.1.
Một số vấn đề lý luận về thuật ngữ và thuật ngữ Luật Tố tụng hình sự
24
1.2.2.
Một số vấn đề lý luận về định danh ngôn ngữ
42
1.2.3.
Một số vấn đề lý luận về ngôn ngữ học đối chiếu
45
1.2.4.
Một số vấn đề lý luận về dịch thuật và dịch thuật ngữ
48
1.3.
Tiểu kết chương 1
57
Chương 2: ĐẶC ĐIỂM CẤU TẠO CỦA THUẬT NGỮ LUẬT TỐ TỤNG
HÌNH SỰ TIẾNG ANH TRONG SỰ ĐỐI CHIẾU VỚI TIẾNG VIỆT
59
2.1.
Đơn vị và phương thức cấu tạo từ trong tiếng Anh và tiếng Việt
59
2.1.1.
Đơn vị và phương thức cấu tạo từ trong tiếng Anh
59
2.1.2.
Đơn vị và phương thức cấu tạo từ trong tiếng Việt
62
2.2.
Đặc điểm cấu tạo của thuật ngữ Luật Tố tụng hình sự tiếng Anh và
tiếng Việt
64
2.2.1.
Thuật ngữ Luật Tố tụng hình sự tiếng Anh và tiếng Việt xét từ số lượng
yếu tố thuật ngữ
64
2.2.2.
Thuật ngữ Luật Tố tụng hình sự tiếng Anh và tiếng Việt xét từ phương
thức cấu tạo
68
2.2.3.
Thuật ngữ Luật Tố tụng hình sự tiếng Anh và tiếng Việt xét từ phương
diện từ loại
72
2.2.4.
Mô hình cấu tạo thuật ngữ Luật Tố tụng hình sự tiếng Anh và tiếng Việt
74
2.3.
Một số điểm tương đồng và khác biệt về đặc điểm cấu tạo giữa thuật
ngữ Luật Tố tụng hình sự tiếng Anh và tiếng Việt
85
2.3.1.
Về số lượng yếu tố thuật ngữ
85
2.3.2.
Về phương thức cấu tạo
86
2.3.3.
Về phương diện từ loại
88
2.3.4.
Về mô hình cấu tạo
89
2.4.
Tiểu kết chương 2
90
Chương 3: PHƯƠNG THỨC HÌNH THÀNH VÀ ĐẶC ĐIỂM ĐỊNH DANH
CỦA THUẬT NGỮ TỐ TỤNG HÌNH SỰ TIẾNG ANH TRONG SỰ ĐỐI
CHIẾU VỚI TIẾNG VIỆT
92
3.1.
Phương thức hình thành thuật ngữ Luật Tố tụng hình sự tiếng Anh
và tiếng Việt
92
3.1.1.
Phương thức thuật ngữ hóa từ thông thường
93
3.1.2.
Phương thức tạo thuật ngữ dựa trên ngữ liệu vốn có
96