
1
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
-------------------------------------
NGUYỄN THỊ NGÂN HÀ
GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC CHO CON TRONG GIA ĐÌNH ĐÔ
THỊ HIỆN NAY
(Qua nghiên cứu tại trường THCS quận Hà Đông, Hà Nội)
LUẬN VĂN THẠC SĨ: Xã hội học
Hà Nội - 2012

2
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
-------------------------------------
NGUYỄN THỊ NGÂN HÀ
GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC CHO CON TRONG GIA ĐÌNH ĐÔ
THỊ HIỆN NAY
(Qua nghiên cứu tại trường THCS quận Hà Đông, Hà Nội)
Chuyên ngành: Xã hội học
Mã số: 60.31.30
LUẬN VĂN THẠC SĨ XÃ HỘI HỌC
Người hướng dẫn khoa học:
PGS.TS. Nguyễn Thị Kim Hoa
Hà Nội – 2012

3
MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Lịch sử loài người đã chứng minh gia đình luôn giữ một vai trò quan trọng
trong đời sống của mỗi cá nhân cũng như trong sự phát triển của xã hội. Gia đình là tế
bào của xã hội. Sự trường tồn của quốc gia, dân tộc phụ thuộc rất nhiều vào sự tồn tại
và phát triển của mỗi gia đình. Gia đình không phải là nơi duy nhất có vai trò và trách
nhiệm trong việc giáo dục trẻ em nhưng nó là môi trường đầu tiên tạo điều kiện tốt
nhất và có vai trò quan trọng quyết định việc hình thành nhân cách trẻ em.
Chính vì vậy, trong văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X của Đảng đã
khẳng định: “Gia đình là môi trường quan trọng để hình thành, nuôi dưỡng và giáo
dục nhân cách con người, bảo tồn và phát huy văn hóa truyền thống tốt đẹp, tạo nguồn
nhân lực phục vụ sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc”.
Giáo dục gia đình cho đến nay vẫn khẳng định vai trò to lớn và không thể thay
thế được do những ưu thế của nó so với giáo dục xã hội. Trước hết người ta nhận thấy
rằng, ở giai đoạn đầu, đứa trẻ tiếp thu văn hoá, kinh nghiệm xã hội không phải bằng lý
trí tư duy mà đơn giản chỉ là bắt chước thông qua việc sao chép lại mẫu hành vi của
bố, mẹ và của những người xung quanh. Sự chăm sóc và dạy dỗ của bố mẹ chính là
yếu tố đầu tiên trong quá trình thích nghi dần với đời sống xã hội của trẻ. Xã hội vận
động và phát triển không ngừng, song giáo dục gia đình vẫn luôn luôn ảnh hưởng lâu
dài và toàn diện nhất đối với mỗi cá nhân trong suốt cuộc đời của họ. Giáo dục nhà
trường và giáo dục xã hội là những môi trường giáo dục rất quan trọng, nhưng vai trò
của nó chỉ được phát huy một cách có hiệu quả khi lấy giáo dục gia đình làm cơ sở.
Trong sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, nhân tố con người
luôn giữ vai trò có tính chất quyết định. Vì vậy, giáo dục và đào tạo con người trong
gia đình càng trở nên bức thiết trước yêu cầu phát triển của xã hội.
Thực tế cho thấy, dưới tác động của kinh tế thị trường, nhiều giá trị đạo đức
truyền thống và nếp sống văn hóa gia đình đang có sự vận động và biến đổi.

4
Có thể nói đa số trẻ em hiện nay đều được giáo dục rất chu đáo về mặt đạo đức.
Đã có nhiều tấm gương con ngoan trò giỏi, hiếu lễ với cha mẹ, thầy cô, tấm gương
giúp đỡ người khác khi gặp hoạn nạn, khó khăn, quên mình cứu bạn… Nhưng bên
cạnh đó, vẫn còn nhiều trẻ em hư, lười học, vô cảm. Dưới tác động mạnh mẽ của môi
trường xã hội, của các loại văn hoá phẩm độc hại,… nhiều giá trị văn hoá truyền thống
tốt đẹp đang bị mai một trong một bộ phận gia đình Việt Nam nói chung và gia đình
đô thị nói riêng. Các quan hệ gia đình tốt đẹp đang đứng trước nguy cơ bị lấn át bởi
những quan hệ hàng hoá, thị trường, lợi nhuận hoặc lối sống thực dụng, cá nhân vị kỷ.
Bên cạnh môi trường xã hội phức tạp như vậy, một trong những nguyên nhân
chính đẩy một bộ phận lớn thiếu niên vào con đường phạm pháp đặc biệt là bạo lực học
đường ngày càng tăng lên chính là do sự buông lỏng việc quản lý giáo dục con cái của
mỗi gia đình. Ở đô thị, hầu hết các gia đình còn mải lo về kinh tế, do vậy việc giáo dục
và chủ yếu là giáo dục đạo đức cho con chưa thực sự được coi trọng và đầu tư đúng
mức. Cũng có một số cha mẹ coi trọng việc giáo dục đạo đức cho con, song do hạn chế
về kiến thức, năng lực và phương pháp nên hiệu quả của việc giáo dục đạo đức chưa
cao.
Đối với những gia đình đang sinh sống và có con đang theo học THCS ở quận
Hà Đông, TP. Hà Nội thì đây là độ tuổi học sinh có nhiều biến động về mặt tâm sinh lý.
Học sinh không hoàn toàn là trẻ con nhưng cũng chưa phải là người lớn, có thể nói đây
là giai đoạn quá độ của lứa tuổi vị thành niên này. Do đó, trẻ em ở lứa tuổi này chịu sự
tác động rất mạnh mẽ bởi môi trường bên ngoài trong việc phát triển và hoàn thiện nhân
cách của mình.
Chính vì những lý do trên mà giáo dục đạo đức trở thành vấn đề cốt lõi, nền tảng
trong toàn bộ quá trình giáo dục hình thành nhân cách con người, thu hút được sự quan
tâm đặc biệt của mọi gia đình và của toàn xã hội. Chọn vấn đề “Giáo dục đạo đức cho
con trong gia đình đô thị hiện nay” là đề tài cho luận văn tốt nghiệp cao học xã hội
học, chúng tôi muốn góp phần nhỏ của mình vào việc khẳng định vị trí, vai trò quan
trọng của gia đình trong sự nghiệp bảo vệ, chăm sóc, và giáo dục đạo đức đối với sự
hình thành và phát triển nhân cách của trẻ em. Từ đó giúp gia đình phát huy tốt hơn nữa

5
vai trò của mình trong giáo dục nói chung và giáo dục đạo đức cho con trong các gia
đình đô thị hiện nay nói riêng góp phần vào công cuộc đào tạo con người mới đáp ứng yêu
cầu phát triển của xã hội hiện đại.
2. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài
2.1. Ý nghĩa lý luận
Thông qua việc phân tích các tác động của điều kiện kinh tế - xã hội hiện nay
làm biến đổi văn hoá gia đình, các chức năng cơ bản của gia đình, vai trò xã hội của gia
đình, đề tài góp phần bổ sung các lý thuyết đã có nhằm chứng minh tính đúng đắn trong
những luận điểm, lập luận của xã hội về vai trò của gia đình trong giáo dục đạo đức cho
con cái. Từ đó, hy vọng luận văn cũng góp một phần nhỏ vào quá trình nâng cao nhận
thức lý luận xã hội học về vai trò của gia đình trong việc thực hiện chức năng xã hội
hoá con người.
2.2. Ý nghĩa thực tiễn
Kết quả mà luận văn đạt được có thể sử dụng làm tài liệu tham khảo cho việc
tìm hiểu vai trò quan trọng của gia đình và giáo dục đạo đức trong gia đình đối với sự
hình thành và phát triển nhân cách của con cái.
Từ đó giúp gia đình phát huy tốt hơn nữa vai trò của mình trong giáo dục nói
chung và giáo dục đạo đức cho con trong các gia đình đô thị hiện nay nói riêng góp
phần vào công cuộc đào tạo con người mới đáp ứng yêu cầu phát triển của xã hội hiện đại.
3. Đối tượng-khách thể-phạm vi nghiên cứu
3.1.
Đối tượng nghiên cứu
Giáo dục đạo đức cho con trong gia đình đô thị hiện nay
3.2. Khách thể nghiên cứu
- Nhóm trẻ em trong độ tuổi theo học THCS1 tại hai trường THCS Lê Hồng
Phong và trường THCS Nguyễn Trãi, quận Hà Đông, TP. Hà Nội;
- Nhóm bố, mẹ có con đang theo học trường THCS tại quận Hà Đông, TP. Hà
Nội;
3.3. Phạm vi nghiên cứu
1 Trung học cơ sở

