Luận văn Thạc sĩ Văn học: Nhân vật chinh phụ và cung nữ trong văn học trung đại Việt Nam qua Chinh phụ ngâm và Cung oán ngâm khúc

Nghiên cứu văn học trung đại Việt Nam thường tập trung vào các thể loại truyền thống và tư tưởng chính thống. Tuy nhiên, sự xuất hiện của các nhân vật nữ như chinh phụ và cung nữ trong giai đoạn thế kỷ XVIII – XIX đánh dấu một bước chuyển mình quan trọng, thách thức quan niệm cũ. Luận văn này đi sâu phân tích hai tác phẩm tiêu biểu: “Chinh phụ ngâm” và “Cung oán ngâm khúc”, những kiệt tác đã mở ra không gian nghệ thuật mới để thể hiện nỗi niềm “khuê oán” và số phận của người phụ nữ. Mục tiêu là làm rõ tầm quan trọng của các tác phẩm này trong việc thể hiện giá trị nhân bản, quyền sống, khao khát tình yêu và đời sống thân xác của phái nữ, đồng thời khám phá các kỹ thuật miêu tả độc đáo, đặc biệt từ góc độ tính nữ.

Nghiên cứu sinh, học giả, giảng viên và sinh viên chuyên ngành Văn học Việt Nam, Nghiên cứu giới và những ai quan tâm đến văn hóa, lịch sử và tư tưởng trung đại Việt Nam.

Luận văn khám phá sự nổi bật của nhân vật chinh phụ và cung nữ trong văn học trung đại Việt Nam qua “Chinh phụ ngâm” của Đặng Trần Côn và “Cung oán ngâm khúc” của Nguyễn Gia Thiều, tập trung vào giai đoạn thế kỷ XVIII – XIX. Nghiên cứu chỉ ra rằng, hai tác phẩm này đã khai mào một trào lưu văn học nhân đạo, lần đầu tiên khắc họa người phụ nữ ở bình diện con người trần thế, vượt lên quan điểm đạo đức Nho giáo truyền thống. Mặc dù sống trong bối cảnh tư tưởng nam quyền, các tác giả đã thể hiện một cái nhìn tiến bộ, cảm thông sâu sắc với hạnh phúc lứa đôi, nỗi đau khổ và các khao khát bản năng của phái nữ, bao gồm cả đời sống thân xác. Luận văn sử dụng phương pháp phê bình nữ quyền, xã hội học và thi pháp học để phân tích các mô típ miêu tả tâm lý và tính nữ, như nỗi cô đơn trên chiếc giường trống vắng, giấc mơ gặp chồng, nỗi lo già, và các ẩn dụ về tình ái qua hình ảnh thiên nhiên và vật dụng phòng the. Việc này không chỉ làm nổi bật sự đột phá trong nghệ thuật miêu tả mà còn khẳng định giá trị nhân bản, quyền sống của người phụ nữ, góp phần làm thay đổi quan niệm về phụ nữ trong văn học và mở đường cho những sáng tác sau này.