GIÁC MẠC VIÊM LOÉT
a- Đại cương
Là bệnh thường gặp chủ yếu do chấn thương ngoại vật vào mắt (bụi, dị vật, hạt
thĩc…).
Thuộc chứng Hắc Mục, Phong Luân, Tụ Tinh Chướng, Khí Ế của YHCT.
Một vài ký hiệu bệnh lý quốc tế về loét giác mạc được quy định như sau:
. X3A: Loét dưới 1/3 giác mạc.
. X3B: Loét 1/3 trên giác mạc.
. XS: Sẹo giác mạc.
. MP Fluo (+): Mắt phải nhuộm mầu Fluo dương tính (cĩ loét).
. MT NTĐ (-): Mắt trái nhuộm thuốc đỏ âm tính (khơng loét, bình thường)..
Chứng loét giác mạc, nếu điều trị khơng đúng cách dễ gây nên mù vì vết loét trở
thành sẹo sẽ che mất lỗ đồng tử.
b- Chứng
- Chức năng: mắt chĩi, sợ ánh sáng, co quắp mi, trong mắt đau nhức, thị lực giảm
sút nhiều hoặc ít tùy vị trí vết loét.
- Thực thể: quanh rìa giác mạc cương tụ, mầu đỏ sẫm,vết loét trên giác mạc lõm
xuống, cĩ bờ rõ ràng. Vết loét cĩ nhiều hình thể khác nhau: chấm trịn, to, nhỏ, nơng
sâu hoặc cĩ khi hình mĩng tay, hình mĩng ngựa ở trung tâm hoặc gần rìa. Quanh vết
loét cĩ thẩm lậumỡ đục, cĩ khi trong tiền phịng cĩ ngấn mủ đọng lại ở phía dưới.
Nếu điều trị kịp thời, các triệu chứng rút dần, vết loét được phủ dầy và thành sẹo,
để lại 1 đám đục trắng như sữa gọi là ‘vẩy cá’ hoặc đám đục lờ mờ gọi là ‘Màng
khĩi’.
Nếu khơng điều trị kịp thời bệnh sẽ tiến triển nặng, các triệu chứng đều nặng. Vết
loét sâu rộng hơn cĩ thể dẫn đến những biến chứng như viêm nhiễm tồn bộ, lan đến
nhiều bộ phận khác (Xích mạc hạ thùy), mạch máu chung quanh bị vào giác mạc
(Huyết ế bao tình), viêm loét thành từng điểm (Tụ tinh chướng), loét chung quanh
bờ cao, loét khơng đều (Hoa ế bạch hãm), loét kèm hoại tử (Ngưng chỉ ế), gây mủ
tiền phịng (Hồng dịch thượng xung, Băng hà chướng), và nặng nhất là giác mạc
thủng (Giải tình – Mắt cua).
Để theo dõi kiểm tra vết loét của giác mạc, Tây y cĩ phương phương đơn giản gọi
là nhuộm giác như sau: Nhỏ một giọt Fluo hoặc một giọt thuốc đỏ 1% vào mắt
bệnh, để 1 – 2 phút, rửa lại bằng cách nhỏ mấy giọt Chloraxine 4% sẽ thấy giác
mạc bị bệnh chuyển thành mầu xanh xanh hoặc cĩ mầu khác với mầu của giác mạc
chỗ bình thường, vùng bị thay mầu chính là chỗ giác mạc bị loét.
. Nếu chỗ nhuộm đổi mầu (Fluo (+) hoặc nhuộm thuốc đỏ (+): giác mạc chỗ đĩ bị
loét.
. Nếu chỗ nhuộm khơng đổi mầu: giác mạch khơng loét mà cĩ thể là giác mạc mới
bị viêm hoặc bình thường.
Khi khỏi, những đám loét trên giác mạc sẽ thành sẹo, cĩ mầu trắng giống như vẩy
cá. Sẹo giác mạc sẽ tồn tại mãi, khơng cĩ thuốc nào làm tan được
c- Nguyên nhân
+ Theo YHHĐ, cĩ thể do:
. Chấn thương (hạt lúa, dị vật… bắn vào mắt).
. Nhiễm khuẩn (trực khuẩn mủ xanh).
. Do nấm (nếu sử dụng lâu dài kháng sinh và kháng viêm loại Corticoid).
. Do thiếu dinh dưỡng (chủ yếu là thiếu sinh tố A).
. Do dị ứng (gặp ở rìa giác mạc).
+ Theo YHCT thường do:
- Thấp nhiệt độc uẩn kết, làm tổn thương trịng đen gây nên.
- Do nhiệt độc của Can, Đởm cơng lên mắt, nung nấu tân dịch, ứ huyết ngưng trệ
gây nên.
- Phong nhiệt (Phong tà từ ngồi vào sinh ra nhiệt).
- Nhiệt thắng (do nội nhiệt sinh phong).
- Đờm thấp ứ trệ.
- Thận hư (Thận âm hư, Thận dương hư).
d- Điều Trị:
Khu phong, thanh nhiệt, thối ế, tư âm, bình Can, trừ thấp.
DƯỢC
Chọn dùng các bài sau:
Bồ Cúc Thang (06), Bổ Thận Minh Mục Hồn (09), Châu Hồng Tán (14), Chỉ
Thống Tiêu Thủng Tán (16), Dưỡng Phế Thanh Can Thang (26), Đại Thanh Tam
Thảo Thang (28), Ngân Kiều Giải Độc Thang (61), Ngũ Hồng Đơn (66), Như
Thắng Tán (72), Quyển Ế Thang (77), Sài Cầm Thanh Can Thang (79), Sài Hồ Ma
Dược Thang (80), Song Giải Thang (85), Sơ Phong Thanh Nhiệt Thang (87), Tam
Hoa Thang (92), Tân Chế Sài Liên Thang (96), Thanh Can Thang (102), Thanh
Chỉ Tứ Vật (103),Thanh Nhiệt Minh Mục Thang (107), Thối Vân Tán Nhãn Dược
(113), Thơng Trị Mục Xích Phương (118).
+ Theo ‘Tạp Chí Đông Y’ (53), 9:
+ Do Phong Nhiệt: Cúc hoa, Chi tử, Liên kiều, Bạch chỉ, Ngân hoa, Kinh giới,
Sinh địa đều 12g, Thuyền thối 8g. Sắc uống.
+ Do Nội Nhiệt: Sinh địa 20g, Liên kiều, Chi tử, Bạch chỉ, Ngân hoa, Xích thược,
Kinh giới, Câu đằng đều 12g. Sắc uống.
+ Do Thấp Nhiệt: Thương truật, Thần khúc, Quyết minh tử, Cúc hoa, Hồng cầm
đều 12g, Hồng liên, Hậu phác, Trần bì đều 8g. Sắc uống.
+ Do Thận Âm Hư: Sinh địa 16g, Hồi sơn, Đơn bì, Tật lê, Mộc tặc, Ngưu tất, Bạch
linh đều 12g, Trạch tả, Cúc hoa đều 8g. Sắc uống.
+ Do Thận Dương Hư: Thục địa 20g, Sơn thù, Đơn bì, Hồi sơn, Bạch linh, Thỏ ty
tử, Trạch tả, Xa tiền tử đều 12g, Phụ tử 4g. Sắc uống.