MẮT MỘNG – MỘNG THỊT
Đại cương
Mộng mắt là một nếp gấp của kết mạc, phát triển dần dần vào đến giác mạc.
Mộng thịt là 1 chứng bệnh đặc biệt biểu hiện ở mắt bằng sự xuất hiện 1 màng đục
hình tam giác mà đỉnh hướng về trung tâm của trịng đen, đáy ở trên kết mạc nhãn
cầu, gọi là chân mộng. Trên mộng thịt cĩ thể cĩ ít nhiều mạch máu.
Cĩ loại mộng mầu đỏ với mạch máu dầy đặc, cĩ loại mầu trắng bạc… Dù mộng thịt
cĩ nhiều hình dạng khác nhau như nhọn, trịn… nhưng tất cả các mộng thịt đều cĩ
chung 1 đặc điểm là đầu mộng thịt dính chặt vào tổ chức của nhãn cầu ở dưới.
Nam bị nhiều hơn nữ.
Thuộc loại Nơ Nhục Phàn Tinh của YHCT.
Theo Tổ Chức Y Tế Thế Giới (OMS), mộng mắt được chia mà 4 độ như sau:
+ Mộng độ I: Mộng mới bị đến rìa giác mạc, mộng cịn non.
+ Mộng độ II: Mộng bị vào đến điểm giữa của khoảng cách từ rìa giác mạc đến bờ
đồng tử.
+ Mộng độ III: Mộng đã lan đến bờ đồng tử.
+ Mộng độ IV: Mộng đã bị qua bờ đồng tử.
Theo khuyến cáo của các chuyên gia thì mộng độ I khơng cần phải giải phẫu,
mộng độ II và III, nên giải phẫu cịn mộng độ IV bắt buộc phải giải phẫu nếu khơng
mộng sẽ che kín đồng tử.
Nguyên nhân
+ Theo YHHĐ: cĩ thể do 1 số yếu tố gây kích thích mắt như giĩ, bụi, ánh nắng,
nước bẩn…
+ Theo YHCT, cĩ thể do:
. Kinh Tâm, Phế cĩ phong nhiệt ủng thịnh, làm cho mạch lạc bị ứ trệ, huyết ủng tắc
ở mắt.
. Ăn uống thức ăn cay nĩng, Tỳ Vị tích nhiệt cơng lên mắt gây nên bệnh.
. Lao dục quá độ, Tâm âm bị hao tổn, thận tinh bị che lấp, thủy khơng chế được
hỏa, hư hỏa bốc lên gây nên viêm.
Triệu chứng
Thường từ gĩc trong của mắt nổi lên một hột như cục thịt nhỏ, dần dần lan ra.
Mộng cĩ hình tam giác, đỉnh hướng vào giác mạc cịn đáy ở trên kết mạc, nhãn cầu.
Mộng phát triển từ từ, cĩ trường hợp rất chậm, cĩ khi 3-5 năm hoặc nhiều hơn.
Thường loại mộng cĩ đầu mộng trắng đục là loại mộng đang phát triển.
Trên lâm sàng thường gặp các loại sau:
1-Tâm Phế Cĩ Phong Nhiệt
Chứng: Mộng thịt mới mọc, mắt cảm thấy hơi ngứa, dính. Ở mắt thấy cĩ mộng,cĩ
nhiều mạch máu ở trịng trắng, lan đến trịng đen, miệng khơ, nước tiểu vàng, đầu
lưỡi đỏ, rêu lưỡi vàng nhạt.
Điều trị: Khứ phong, thanh nhiệt. Dùng bài Chi Tử Thắng Kỳ Thang (15) Gia
Giảm.
(Bạch tật lê, Thuyền thối, Cốc tinh thảo, Thảo quyết minh, Cúc hoa, Mật mơng
hoa, Mạn kinh tử, Mộc tặc để khứ phong nhiệt, thối ế mạc; Kinh giới, Phịng
phong, Xuyên khung, Khương hoạt để khứ phong, tán tà, tiết ủng trệ; Chi tử, Hồng
cầm, Cam thảo để thanh nhiệt, tả hỏa).
2- Tỳ Vị Cĩ Thực Nhiệt
Chứng: Mộng thịt dầy, cĩ nhiều mạch máu nhỏ chung quanh, nhiều ghèn dính,
khát, muốn uống, táo bĩn, nước tiểu vàng, lưỡi đỏ, rêu lưỡi vàng.
Điều trị: Tả nhiệt, thơng phủ. Dùng bài Tả Tỳ Trừ Nhiệt Ẩm Gia Giảm (91).
(Đại hồng, Mang tiêu, Hồng liên, Hồng cầm tả nhiệt, thơng phủ; Xa tiền tử, Sung
úy tử tả nhiệt, thơng trệ; Hồng kỳ, Phịng phong, Cát cánh sơ phong, tán tà (Trung
Y Ngũ Quan Khoa Học).
Thanh Tinh Tán (109).
2-Âm Hư Hỏa Vượng
Chứng: Mộng thịt mầu hồng nhạt, đầu bằng, mầu trắng, thường tụ ở chỗ trịng trắng
trịng đen giao nhau, mắt ngứa, dính, phiền nhiệt, miệng lưỡi khơ, nước tiểu vàng,
đỏ.
Điều trị: Tư âm, giáng hỏa.
Dùng bài Tri Bá Địa Hồng Hồn Gia Giảm (130).hoặc Tiêu Chướng Cứu Tinh
Thang (121).
Thuốc tra: Thối Ế Quyển Vân Tán (111).