Nền kinh tế thị trường, nhà nước pháp quyền và dân chủ: Nghiên cứu trường hợp Trung Quốc

Bài viết này tập trung phân tích quá trình phát triển đặc thù của Trung Quốc trong việc kiến tạo một mô hình xã hội dung hòa giữa các nguyên tắc then chốt: nền kinh tế thị trường xã hội chủ nghĩa, Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa và nền dân chủ xã hội chủ nghĩa. Bối cảnh chuyển đổi sâu rộng từ năm 1978 đã đặt ra những thách thức lớn trong việc điều phối ba trụ cột này để đảm bảo sự phát triển bền vững và hài hòa. Nghiên cứu này đánh giá cách Trung Quốc đã xử lý mối quan hệ phức tạp giữa các yếu tố này, từ đó rút ra những bài học quý giá, có ý nghĩa tham khảo sâu sắc cho các nhà hoạch định chính sách ở Việt Nam trong bối cảnh phát triển tương đồng.

Các nhà hoạch định chính sách, nhà nghiên cứu và sinh viên thuộc các lĩnh vực kinh tế, luật, khoa học chính trị và quản lý công, đặc biệt quan tâm đến mô hình phát triển xã hội chủ nghĩa của Trung Quốc và Việt Nam.

Nghiên cứu này cung cấp một cái nhìn tổng quan toàn diện về quá trình chuyển đổi của Trung Quốc kể từ năm 1978, tập trung vào ba trụ cột chiến lược: nền kinh tế thị trường xã hội chủ nghĩa, Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa và nền dân chủ xã hội chủ nghĩa. Tác giả đã phân tích cách Đảng Cộng sản Trung Quốc đã khởi xướng và thực hiện chính sách cải cách, mở cửa, từ bỏ tư tưởng giáo điều để thúc đẩy phát triển kinh tế mạnh mẽ, biến Trung Quốc thành một cường quốc kinh tế toàn cầu. Bài viết đi sâu vào việc Trung Quốc đã liên tục sửa đổi Hiến pháp, từ năm 1982 đến 2018, để củng cố hệ thống pháp luật, xây dựng một Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa thông qua việc hiến định các quy định về kinh tế thị trường, bảo vệ quyền tư hữu và thúc đẩy khu vực kinh tế tư nhân. Đồng thời, nghiên cứu cũng làm rõ cách Trung Quốc xây dựng nền dân chủ xã hội chủ nghĩa đặc sắc, nhấn mạnh vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản trong việc đảm bảo quyền làm chủ của nhân dân và phát triển các thiết chế dân chủ có trật tự. Phương pháp tiếp cận của bài viết là phân tích tổng hợp các chính sách, văn bản pháp luật và kết quả thực tiễn, nhằm làm sáng tỏ logic đằng sau mô hình phát triển của Trung Quốc. Kết quả cho thấy sự gắn bó chặt chẽ và tác động qua lại giữa ba trụ cột này, đồng thời Trung Quốc đã khéo léo điều chỉnh chúng để đạt được mục tiêu phát triển. Những phân tích này mang lại giá trị ứng dụng cao, đặc biệt cho Việt Nam, trong việc học hỏi kinh nghiệm về cách cân bằng giữa phát triển kinh tế, xây dựng pháp quyền và thúc đẩy dân chủ trong khuôn khổ định hướng xã hội chủ nghĩa, đồng thời xác định những hàm ý quan trọng cho việc hoàn thiện mô hình phát triển quốc gia. Bài viết cũng đề cập đến vai trò của các doanh nghiệp nhà nước trong việc định hướng và kiểm soát nền kinh tế.