intTypePromotion=3

Nghiên cứu thiết kế, lập trình phần mềm thư viện học liệu số phục vụ huấn luyện và đào tạo tại trường Trung cấp Quân y số 2

Chia sẻ: Ni Ni | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:7

0
10
lượt xem
0
download

Nghiên cứu thiết kế, lập trình phần mềm thư viện học liệu số phục vụ huấn luyện và đào tạo tại trường Trung cấp Quân y số 2

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Bài viết nghiên cứu lập trình phần mềm Thư viện học liệu số tích hợp Website nhà trường gồm các nhóm chức năng chính: hệ thống, danh mục, độc giả, biên mục, tra cứu OPAC, bản tin, báo cáo thống kê, trợ giúp.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Nghiên cứu thiết kế, lập trình phần mềm thư viện học liệu số phục vụ huấn luyện và đào tạo tại trường Trung cấp Quân y số 2

TẠP CHÍ Y - DƢỢC HỌC QUÂN SỰ SỐ 8 - 2013<br /> <br /> NGHIÊN CỨU THIẾT KẾ, LẬP TRÌNH PHẦN MỀM THƢ VIỆN<br /> HỌC LIỆU SỐ PHỤC VỤ HUẤN LUYỆN VÀ ĐÀO TẠO<br /> TẠI TRƢỜNG TRUNG CẤP QUÂN Y SỐ 2<br /> Mai Thị Ánh Nga*; Hoàng Thi*; Lê Trung Thắng**<br /> Nguyễn Thị Hạnh*; Nguyễn Đức Phương**<br /> TÓM TẮT<br /> Nghiên cứu lập trình phần mềm Thư viện học liệu số tích hợp Website nhà trường gồm các<br /> nhóm chức năng chính: hệ thống, danh mục, độc giả, biên mục, tra cứu OPAC, bản tin, báo cáo<br /> thống kê, trợ giúp. Bước đầu đánh giá thử nghiệm tại Trường Trung cấp Quân y 2, kết quả 100%<br /> chuyên gia công nghệ thông tin (CNTT) và cán bộ, học viên tham gia thử nghiệm đều đồng ý phần<br /> mềm hoàn toàn có thể triển khai ứng dụng tại nhà trường.<br /> * Từ khóa: Phầm mềm thư viện; Thiết kế, Lập trình.<br /> <br /> Design and programming digital library of Learning<br /> Resource software for training courses in<br /> milirary medical school no 2<br /> Summary<br /> A study was aimed to program Digital Library of Learning Resource intergrated with Portal<br /> including functions: System, Items, Readers info, Catalog, OPAC, Portal, Report, Help. Result of<br /> evaluation testing at Military Medical School N o 2 was shown as follows: 100% of the volunteers<br /> o<br /> agreed with application of this software at the MMS N 2.<br /> * Key words: Library software; Design; Programming.<br /> <br /> ®Æt vÊn ®Ò<br /> Tài liệu được hiểu là dạng vật chất đã<br /> ghi nhận thông tin ở dạng văn bản, âm<br /> thanh, hình ảnh nhằm mục đích bảo quản<br /> và sử dụng [8].<br /> Học liệu số được hiểu là tài liệu được tạo<br /> lập bằng phương pháp kỹ thuật số, tổ chức<br /> theo tiêu chuẩn nghiệp vụ nhất định bao<br /> gồm các nguồn thông tin phục vụ mục đích<br /> đào tạo và nghiên cứu phục vụ đào tạo như:<br /> sách giáo khoa, giáo trình, bài giảng, tài liệu<br /> <br /> tham khảo, luận án, luận văn, khóa luận, tạp<br /> chí khoa học kỹ thuật, kỷ yếu hội nghị khoa<br /> học…[3, 8]. Có thể phân loại học liệu theo<br /> cấu tạo: văn bản, âm thanh, phim, hình ảnh<br /> và dạng dữ liệu chuyên ngành (phần mềm,<br /> mô phỏng…) [8]; theo thuộc tính: học liệu<br /> tĩnh, học liệu đa phương tiện, học liệu tương<br /> tác; theo mục đích quản lý và sử dụng: học<br /> liệu mở cho phép người dùng sử dụng tự do<br /> miễn phí và học liệu chỉ sử dụng khi cấp<br /> quyền; theo mục đích giảng dạy: học liệu bắt<br /> buộc đọc và học liệu tham khảo [4].<br /> <br /> * Tr-êng Trung cÊp Qu©n y 2<br /> ** Häc viÖn Qu©n y<br /> Ng-êi ph¶n håi (Corresponding): Lª Trung Th¾ng (letrungthang@yahoo.com)<br /> Ngµy nhËn bµi: 5/6/2013; Ngµy ph¶n biÖn ®¸nh gi¸ bµi b¸o: 29/8/2013<br /> Ngµy bµi b¸o ®-îc ®¨ng: 16/9/2013<br /> <br /> TẠP CHÍ Y - DƢỢC HỌC QUÂN SỰ SỐ 8 - 2013<br /> Danh từ thư viện (Bibliotheque) xuất phát<br /> từ tiếng Hy Lạp, trong đó “Biblio” là sách<br /> và “Thêka” là bảo quản, theo nghĩa đen<br /> thư viện được hiểu là nơi tàng trữ và bảo<br /> quản sách. Thư viện là nơi cất giữ, lưu trữ,<br /> bảo quản tài liệu theo một cách thức, quy<br /> ước xác định nhằm phục vụ nhu cầu tra<br /> cứu, tìm kiếm và sử dụng thông tin của<br /> độc giả một cách nhanh nhất, dễ dàng và<br /> chính xác [8].<br /> Ngày nay, với sự phát triển “vũ bão” của<br /> CNTT, các thư viện truyền thống dần bị<br /> thay thế bởi thư viện điện tử và thư viện số.<br /> Theo Philip Baker, thư viện điện tử<br /> (Electronic Library) và thư viện số (Digital<br /> Library) là hai khái niệm hoàn toàn khác<br /> nhau, trong đó thư viện điện tử quản lý tài<br /> liệu truyền thống và tài liệu số, còn thư viện<br /> số chỉ quản lý tài liệu số [8]. Ngược lại,<br /> Joan M. Reitz cho rằng thư viện số vừa<br /> quản lý tài liệu truyền thống vừa quản lý<br /> tài liệu số. Khác hoàn toàn với hai quan<br /> điểm trên, nhiều học giả Việt Nam cho rằng<br /> “Thư viện điện tử quản lý tài liệu truyền<br /> thống và các nghiệp vụ liên quan, còn thư<br /> viện số quản lý tài liệu số” [8]. Trong nghiên<br /> cứu này, chúng tôi sử dụng khái niệm thư<br /> viện số theo quan điểm của Philip Baker và<br /> học giả Việt Nam.<br /> Trường Trung cấp Quân y 2 có nhiệm vụ<br /> đào tạo các nhân viên y tế quân sự và dân<br /> sự bậc trung - sơ học. Trong những năm<br /> qua, nhà trường luôn quan tâm chú trọng<br /> ứng dụng CNTT phục vụ huấn luyện - đào<br /> tạo. Tuy nhiên, do một số khó khăn chưa<br /> thể đầu tư mua sắm hệ thống phần mềm<br /> thư viện điện tử - thư viện số nên hiện tại<br /> công tác thông tin thư viện nói chung và<br /> công tác quản lý học liệu số tại nhà trường<br /> nói riêng còn nhiều hạn chế.<br /> Nhằm khắc phục những hạn chế nêu trên,<br /> chúng tôi thực hiện nghiên cứu này nhằm:<br /> <br /> - Xây dựng phần mềm Thư viện học liệu<br /> số phục vụ huấn luyện và đào tạo.<br /> - Đánh giá thử nghiệm tại trường Trung<br /> cấp Quân y 2.<br /> ĐỐI TƢỢNG VÀ PHƢƠNG PHÁP<br /> NGHIÊN CỨU<br /> 1. Đối tƣợng nghiên cứu.<br /> - Đối tượng nghiên cứu : hệ thố ng phầ n<br /> mề m thư viện học liệu số tích hợp Website<br /> theo công nghệ Web, mô hình mạng, phục<br /> vụ huấn luyện và đào tạo.<br /> - Đối tượng đánh giá ứng dụng thử<br /> nghiệm phầ n mề m: 50 cán bộ - giáo viên tại<br /> khối cơ quan chức năng và các bộ môn khoa, 67 học viên hệ trung học quân y của<br /> Trường Trung cấp Quân y 2.<br /> - Đối tượng đánh giá công nghệ<br /> , kỹ<br /> thuật phầ n mề m : 15 cán bộ chuyên ngành<br /> CNTT và các cán bộ thư viện điện tử hiện<br /> đang công tác tại Trường Trung cấp Quân y<br /> 2 và Học viện Quân y.<br /> 2. Phƣơng pháp nghiên cƣ́u.<br /> - Phương pháp chuyên gia: lấy ý kiến tư<br /> vấn của các chuyên gia CNTT và chuyên<br /> gia thư viện có kinh nghiệm trong triển khai<br /> nghiên cứu lập trình và ứng dụng thư viện<br /> điện tử - thư viện số.<br /> - Phương pháp nghiên cứu tài liệu: thu<br /> thập số liệu tổng quan; tham khảo và lựa<br /> chọn các phương pháp, kỹ thuật lập trình.<br /> - Phương pháp điều tra kết hợp phỏng<br /> vấn dựa trên bảng câu hỏi: tiến hành điều<br /> tra thu thập số liệu dựa trên bảng câu hỏi<br /> được chuẩn bị từ trước, kết hợp trực tiếp<br /> phỏng vấn sâu trong đánh giá ứng dụng<br /> thử nghiệm phần mềm.<br /> - Phương pháp, kỹ thuật, công nghệ thiết<br /> kế và lập trình phần mềm: sử dụng mô hình<br /> Webbased Client/Server, bộ công cụ MS Visual<br /> <br /> TẠP CHÍ Y - DƢỢC HỌC QUÂN SỰ SỐ 8 - 2013<br /> Studio 2010; ngôn ngữ lập trình Visual Basic<br /> kết hợp một số ngôn ngữ nhúng JavaScrip,<br /> Ajax, Jquery; hệ quản trị cơ sở dữ liệu<br /> MicroSoft SQL Server2008 R2; chuẩn tiếng<br /> Việt Unicode.<br /> - Biên mục học liệu theo chuẩn Dublin<br /> Core. Sử dụng các tập tin tài liệu văn bản<br /> dạng: .doc, .pdf, .ppt kết hợp sử dụng các<br /> chuẩn nén: .zip hoặc .rar; các học liệu dạng<br /> phim, video, âm thanh sử dụng các chuẩn:<br /> .avi, .mpeg, .flv, .swf; ảnh học liệu sử dụng<br /> chuẩn: .jpg, .png, .bmp, gif.<br /> - Kỹ thuật hiển thị học liệu đọctrực tuyến<br /> thông qua lập trình Module chuyên dùng<br /> đọc các tập tin PDF và SWF nhưng không<br /> cho sao chép.<br /> - Kỹ thuật lập trình an ninh bảo mật: bảo<br /> mật dữ liệu tài khoản theo thuật giải mã hóa<br /> 1 chiều SHA2-512. Ghi nhật ký hệ thống<br /> bao gồm tham số địa chỉ IP và địa chỉ MAC.<br /> Kiểm tra các truy vấn trên URL và thông tin<br /> nhập vào các mục tìm kiếm để phòng<br /> chống Hacker tấn công SQL Injection.<br /> - Phương pháp thống kê và xử lý số liệu:<br /> theo phương pháp toán học thông thường<br /> trên phần mềm MS. Excel.<br /> KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ<br /> BÀN LUẬN<br /> 1. Xây dựng biên mục học liệu số.<br /> Xây dựng biên mục học liệu số sử dụng<br /> chuẩn quốc tế Dublin Core: gồm 15 yếu tố<br /> cơ bản:<br /> - Nhan đề (Title): tên của nguồn thông<br /> tin thường do tác giả hoặc nhà xuất bản đặt<br /> cho học liệu.<br /> - Tác giả (Creator): người hoặc cơ quan<br /> chịu trách nhiệm chính về nội dung trí tuệ<br /> của nguồn thông tin.<br /> - Đề mục (Subject): chủ đề của nguồn<br /> thông tin và được thể hiện bằng từ vựng có<br /> <br /> kiểm soát gồm tiêu đề, đề mục, số phân<br /> loại…<br /> - Mô tả (Description): thể hiện nội dung<br /> của nguồn thông tin bao gồm phần tóm tắt<br /> của học liệu dạng văn bản hoặc nội dung<br /> của học liệu dạng MultiMedia.<br /> - Xuất bản (Publisher): cơ quan tổ chức<br /> chịu trách nhiệm tạo lập, xuất bản nguồn<br /> thông tin trong định dạng thực.<br /> - Tác giả phụ (Contributor): cá nhân hay<br /> tổ chức có đóng góp về mặt trí tuệ cho học<br /> liệu nhưng không phải là tác giả chính.<br /> - Ngày tháng (Date): ngày tháng có liên<br /> quan đến việc tạo lập hay xuất bản hay<br /> công bố học liệu.<br /> - Loại hình (Type): hình thức vật chứa<br /> nội dung học liệu.<br /> - Mô tả vật lý (Format): định dạng vật lý<br /> và kích thước, kích cỡ, thời lượng… của<br /> học liệu đồng thời chỉ rõ là phần mềm hay<br /> phần cứng.<br /> - Định danh học liệu (Identifier): dãy ký<br /> tự hoặc số nhằm thể hiện tính đơn nhất của<br /> học liệu như: URLs, URNs, ISBN, ISSN…<br /> - Nguồn gốc (Source): nguồn gốc học<br /> liệu được tạo thành, có thể bao gồm siêu<br /> dữ liệu về nguồn thông tin thứ 2 để khai<br /> thác học liệu hiện hành.<br /> - Ngôn ngữ (Language): ngôn ngữ của<br /> nội dung học liệu được thành lập theo quy<br /> tắc: RFC 1766.<br /> - Liên kết (Relation): định danh dùng cho<br /> nguồn thứ 2 và những mối quan hệ của nó<br /> với học liệu hiện hành. Yếu tố này thể hiện<br /> kết nối giữa các nguồn học liệu có liên quan<br /> với nhau.<br /> - Nơi chứa (Coverage): những đặc tính<br /> về không gian hoặc thời gian của học liệu.<br /> Không gian nơi chứa chỉ một vùng sử dụng<br /> địa danh hoặc tọa độ. Đặc tính thời gian<br /> <br /> TẠP CHÍ Y - DƢỢC HỌC QUÂN SỰ SỐ 8 - 2013<br /> trong yếu tố này chỉ ra khoảng thời gian mà<br /> học liệu đề cập tới và thường sử dụng tên<br /> thời kỳ.<br /> - Bản quyền (Right): thông tin về tình<br /> trạng bản quyền, kết nối tới thông tin về tình<br /> trạng bản quyền hoặc dịch vụ cung cấp<br /> thông tin bản quyền học liệu.<br /> 3. Thiết kế - lập trình phần mềm Thƣ<br /> viện học liệu số.<br /> * Nhóm chức năng Quản trị hệ thống:<br /> Gồm chức năng phục vụ quản trị hệ<br /> thống:<br /> - Cấp tài khoản cho người sử dụng: cấp<br /> tài khoản cho cán bộ thư viện sử dụng<br /> phần mềm.<br /> - Phân quyền sử dụng: phân quyền và<br /> phân các chức năng cho tài khoản, có thể<br /> phân theo cá nhân hoặc theo nhóm quyền.<br /> - Cấp tài khoản cho độc giả: cấp tài khoản<br /> cho độc giả là cán bộ, giáo viên, học viên<br /> sử dụng đăng nhập để được quyền đọc<br /> trực tuyến hoặc Download tập tin học liệu.<br /> - Đổi mật khẩu: cho phép người sử dụng<br /> đổi mật khẩu.<br /> - Nhật ký hệ thống: ghi lại mọi thao tác<br /> hoạt động của người sử dụng kể từ khi<br /> đăng nhập, gồm các thông tin: thời gian, tên<br /> tài khoản, tên người sử dụng, tên đơn vị,<br /> địa chỉ IP và MAC máy tính, các thao tác đã<br /> thực hiện trong phiên làm việc… để người<br /> quản trị theo dõi và xử trí.<br /> - Nhật ký an ninh hệ thống: khi phát hiện<br /> có dấu hiệu bị tấn công, hệ thống sẽ tự<br /> động ghi và chặn IP của máy tính tấn công,<br /> đồng thời tự động gửi email báo cho quản<br /> trị hệ thống biết để xử trí.<br /> - Cấu hình Banner và Footer: cho phép<br /> thay đổi ảnh, thông tin Banner và Footer trên<br /> giao diện Website.<br /> <br /> * Nhóm chức năng danh mục hệ thống:<br /> Bao gồm các chức năng cho phép người<br /> quản trị tạo lập và định nghĩa các danh mục<br /> sử dụng trong phần mềm như: loại học liệu,<br /> nhà xuất bản, đơn vị, tên nơi chứa, loại tài<br /> khoản, nhóm quyền...<br /> * Nhóm chức năng Quản lý Biên mục<br /> học liệu:<br /> Cho phép quản lý, cập nhật, sửa chữa<br /> biên mục học liệu. Các thông tin thuộc tính<br /> của học liệu khi upload tập tin sẽ được<br /> phần mềm tự động nhận dạng, như: định<br /> dạng tập tin, dung lượng, kích thước… Học<br /> liệu sau khi cập nhật sẽ được phân cấp bảo<br /> mật và phải được “Duyệt’ mới chính thức<br /> phát hành trên Website.<br /> * Nhóm chức năng Quản lý Website:<br /> - Quản lý Bản tin: biên soạn, cập nhật,<br /> sửa chữa, xem thử, phê duyệt bản tin.<br /> - Quản lý Thông báo: biên soạn, cập<br /> nhật, sửa chữa, xem thử, phê duyệt thông<br /> báo. Phần mềm tự động căn cứ “thời gian<br /> hết hạn thông báo” để hiển thị hoặc ngừng<br /> hiển thị thông báo trên Website.<br /> - Quản lý thông tin giới thiệu nhà trường:<br /> biên soạn, cập nhật, sửa chữa, xem thử,<br /> phê duyệt hiển thị trên Website thông tin<br /> giới thiệu nhà trường như: giới thiệu, Ban<br /> Giám hiệu, tổ chức, nội quy thư viện, liên<br /> hệ, trợ giúp...<br /> - Quản lý Album ảnh: quản lý hình ảnh<br /> tư liệu của nhà trường theo dạng album<br /> trên Website.<br /> - Quản lý Quảng cáo - Liên kết: quản lý<br /> các quảng cáo hoặc liên kết.<br /> * Nhóm chức năng Tra cứu - Thống kê Báo cáo:<br /> - Thống kê học liệu: tra cứu, tìm kiếm,<br /> tổng hợp học liệu thông qua kết hợp các<br /> tiêu chí tìm kiếm theo yếu tố Dublin Core.<br /> Kết quả trả về trình bày ở dạng bảng thông<br /> tin chi tiết.<br /> <br /> TẠP CHÍ Y - DƢỢC HỌC QUÂN SỰ SỐ 8 - 2013<br /> - Thống kê bản tin: tra cứu, tìm kiếm,<br /> thống kê bản tin với các chức năng tương<br /> tự trên.<br /> - Thống kê thông báo: tra cứu, tìm kiếm,<br /> thống kê thông báo với chức năng tương tự<br /> như trên.<br /> - Theo dõi nhập học liệu: thống kê, tổng<br /> hợp học liệu theo đơn vị nhập liệu và thời<br /> gian nhập liệu phục vụ theo dõi, đôn đốc<br /> các đơn vị nhập học liệu.<br /> - Theo dõi nhập tin: thống kê, tổng hợp<br /> bản tin theo đơn vị nhập liệu và thời gian<br /> nhập liệu, với các chức năng tương tự<br /> như trên.<br /> * Nhóm chức năng Thông tin trợ giúp:<br /> - Hướng dẫn biên mục: hướng dẫn sử<br /> dụng chức năng biên mục học liệu.<br /> - Hướng dẫn nhập tin: hướng dẫn sử<br /> dụng chức năng quản lý bản tin và thông<br /> báo trong đó bao gồm hướng dẫn sử dụng<br /> trình soạn thảo FCK Editor.<br /> - Thông tin giới thiệu phần mềm: thông tin<br /> giới thiệu phiên bản và bản quyền phần mềm.<br /> * Cổng thông tin giao tiếp độc giả:<br /> Cổng thông tin giao tiếp độc giả là giao<br /> diện Website của phần mềm giao tiếp với<br /> người dùng trên mạng gồm các chức năng:<br /> - Chuyên mục tin tức và sự kiện: đăng<br /> tải, trình bày, hiển thị bản tin hoạt động của<br /> nhà trường.<br /> - Chuyên mục học liệu: đăng tải, trình<br /> bày, hiển thị học liệu theo các cách thức<br /> trình bày khác nhau để độc giả có thể dễ<br /> dàng tiếp cận. Các thông tin về học liệu<br /> được phần mềm tự động nhận dạng và<br /> hiển thị trình bày: dạng tập tin văn bản,<br /> dạng video và dạng ảnh.<br /> - Chuyên mục tra cứu - tìm kiếm OPAC:<br /> cho phép độc giả tra cứu tìm kiếm nâng cao.<br /> - Thông tin giới thiệu nhà trường và<br /> thư viện: thông tin giới thiệu nhà trường,<br /> <br /> giới thiệu Ban Giám hiệu, trung tâm thư<br /> viện, nội quy thư viện, góp ý liên hệ…<br /> - Thống kê, tổng hợp học liệu: các chuyên<br /> mục thống kê, tổng hợp học liệu theo chuyên<br /> ngành, theo loại học liệu, theo định dạng<br /> học liệu… để độc giả dễ dàng tiếp cận, tra<br /> cứu thông tin.<br /> - Ảnh tư liệu: album hình ảnh tư liệu giới<br /> thiệu quảng bá nhà trường.<br /> - Quảng cáo - liên kết: Banner quảng<br /> cáo liên kết với Website của các cơ quan,<br /> đơn vị.<br /> 4. Kết quả đánh giá ứng dụng thử<br /> nghiệm.<br /> * Đánh giá công nghệ, kỹ thuật thiết kế lập trình:<br /> Đánh giá về công nghệ, kỹ thuật thiết kế<br /> lập trình trên các đối tượng cán bộ chuyên<br /> trách CNTT và cán bộ quản lý thư viện, sử<br /> dụng 02 mức đánh giá: “Đạt yêu cầu” và<br /> “Không đạt yêu cầu”. Kết quả thu được cho<br /> thấy 100% các ý kiến đánh giá ở mức “Đạt<br /> yêu cầu” cho cả 04 tiêu chí: công nghệ sử<br /> dụng, kỹ thuật lập trình, chức năng nghiệp<br /> vụ thư viện và thiết kế hình thức giao diện<br /> của phần mềm.<br /> * Đánh giá sử dụng trên đối tượng cán<br /> bộ - giáo viên:<br /> Đánh giá sử dụng sau khi cho cán bộ giáo viên sử dụng phần mềm trong 2 tuần<br /> với 3 mức đánh giá: “Đạt yêu cầu, đồng ý<br /> triển khai ứng dụng” hoặc “Đạt yêu cầu<br /> nhưng cần sửa chữa” và “Không đạt yêu<br /> cầu, cần lập trình lại”; thu được kết quả:<br /> 100% cán bộ - giáo viên đều đánh giá “Đạt<br /> yêu cầu, đồng ý triển khai ứng dụng” cho cả<br /> 3 tiêu chí: chức năng nghiệp vụ thư viện,<br /> giao diện giao tiếp người dùng và hình thức<br /> của phần mềm.<br /> * Đánh giá sử dụng trên đối tượng học viên:<br /> Đánh giá sử dụng sau khi cho các học<br /> viên trung học quân y thử nghiệm sử dụng<br /> <br />
ANTS
ANTS

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản