Nguyên lý Kim t tháp Minto
(Phn 2)
“Nguyên lý kim t tháp Minto” được phát trin da trên kinh nghim làm
vic ca tác gi - Barbara Minto - ti McKinsey & Company, Inc. Hin nay, bà
điu hành Công ty riêng ca mình - Minto International, Inc. - chuyên cung cp
dch v đào to, hun luyn Nguyên lý Kim t tháp cho các hãng tư vn ni tiếng
ti M và châu Âu cũng như các t chc ln ca chính ph. Mt trong nhng
khách hàng ca bà là Bob Waterman và Tom Peters – các tác gi ca cun sách
Đi tìm s hoàn ho” (In Search of Excellence). Cun sách cung cp nhng kiến
thc b ích giúp chúng ta nm vng các k năng viết, đọc, tư duy, thuyết trình hay
gii quyết vn đề. Cun sách này được đưa vào chương trình ging dy ca nhiu
trường đại hc và trung hc ti M và cũng được các hãng tư vn ln trên thế gii
s dng như mt cun giáo trình thiết thc.
Vn đề bn thường gp phi khi viết lách là bn biết mình mun viết v cái
gì, nhưng bn cm thy tht ln xn, bn không biết phi viết nhng gì và viết
như thế nào. Cm giác bt n này càng tăng cao bi trong thâm tâm bn luôn đòi
hi xác lp b cc rõ ràng cho các ý tưởng mà mình ngu nhiên đưa ra.
Tuy nhiên, có mt cách gii quyết tt hơn là bn hãy nghĩ xem mình có th
viết được gì. Để bt đầu, bn s viết ra mt câu đủ ch ng và v ng, đặt nó trên
cùng. Như vy, ch ng ca câu s là ch th ca tt c nhng gì bn viết sau đó.
Hơn na, câu này s giúp tr li câu hi thường trc trong đầu bn. Mi khi
gp tình hung rc ri ny sinh, người đọc s phi lưu ý ch th là gì. Như vy, h
s hiu thm chí c các lun đim bn chưa rõ hoc sp xếp ln xn v sau.
Bn có th bt đầu xây dng cu trúc kim t tháp theo hai cách trin khai:
t trên xung hoc t dưới lên, nhưng cách th nht thường d hơn cách th hai và
trước tiên chúng ta nên th xem sao.
TRIN KHAI T TRÊN XUNG DƯI
Cách này thường d hơn, vì ngay t đầu bn đã biết chc chn ch đề mình
viết v cái gì, và trong đon gii thiu bn s cho người đọc biết ngay v nó.
Tuy nhiên, bn không mun ch đơn gin viết ra đon m đầu tht hay và
hoàn chnh, thay vào đó, bn mun dùng ngay cu trúc m này để lit kê ra hàng
lot các ý ln, ý nh tiếp theo đang có trong đầu bn. Nếu vy, tôi khuyên bn nên
tuân theo quy trình được mô t trong Minh ha 4 dưới đây.
Minh ha 4: S liên h ca các yếu t trong cu trúc
Đin ô trên cùng
1. Ch đề bn bàn đến là gì?
2. Người đọc s đưa ra câu hi gì v ch đề này?
3. Câu tr li là gì?
Kết hp câu tr li vi phn gii thiu
4. Tình hung là gì?
5. Nút tht là gì?
2. Còn phát sinh câu hi và câu tr li na không?
Tìm kiếm ý nh
6. Và khi tr li các câu hi đó còn phát sinh câu hi mi nào
không?
7. Bn s tr li nó theo cách quy np hay din dch?
7. Nếu quy np, thì câu ca bn đưa ra là gì?
Xây dng các ý b tr
8. Nhc li quá trình hi/đáp ti cp này
1. Hp trên cùng ca hình tháp là nơi bn viết ch đề tho lun
chính.
2. Chn câu hi. Hình dung v người đọc, khi bn viết xong,
người đọc s đặt câu hi gì và bn s chn câu hi nào để tr li.
3. Viết câu tr li xung dưới nếu bn biết.
4. Xác định tình hung. Bước tiếp theo, bn phi có được câu
hi và câu tr li rõ ràng nht xoay quanh ch đềy. Để làm được điu đó
bn cn đặt ch đề lên trên tình hung và đưa ra nhng câu luôn luôn đúng,
không cn tranh cãi. Bn nên nh rng nhng điu đầu tiên bn viết ra phi
được người đọc công nhn là đúng, bi vì h đã biết điu đó hoc t trước
ti nay nó luôn đúng và d dàng kim chng.
5. Khai trin nút tht, bn hãy bt đầu đối thoi hi/đáp vi bn
đọc. Bây gi bn hãy t hi “Còn gì na đây?”. Nó s buc bn phi nghĩ
xem điu gì s xy ra trong tình hung đó và nhim v tiếp theo là gì. Có
l, s có mt s điu tr nên sai, mt s khác s ny sinh ri rm hoc mt
s s l rõ logic thiếu nht quán. T đó gi cho bn hướng gii quyết bng
cách đặt câu hi.
6. Kim tra li câu hi và câu tr li. Tt c các ý bn khai trin
trên ngay lp tc s b tr cho câu hi chính bn đã viết ra. Nhng ý bn
lp sai hoc đặt câu hi không đúng thì bn phi nghĩ li.
Mc đích ca toàn b bài tp trên là đảm bo chc chn rng câu hi bn
đang c gng tr li là gì. Khi bn đã có trong tay câu hi, mi th s tr nên
tương đối d dàng.
Tôi mun chng minh suy nghĩ ca bn s phát trin theo hướng nào bng
vic s dng bài tp chép li trong bn ghi nh Minh ha 5 dưới đây. Nó được
ly t Phòng kế toán ca mt Công ty nước gii khát ln M.
Khi giao sn phm ti khách hàng, nhng người lái xe ca Công ty này s
mang v Phòng kế toán mt phiếu giao nhn, ghi rõ mã s cùng ngày tháng và s
lượng hàng đã giao. Phiếu giao nhn này là cơ s ca h thng hóa đơn, hot động
như sau:
Mt Mt trong nhng khách hàng ca Công ty, ca hàng hamburger ln có tên là