Sáng kiến kinh nghiệm THPT: Thiết kế và tổ chức dạy học chủ đề STEM: Cách làm phân bón hữu cơ vi sinh từ rác thải sinh hoạt theo định hướng phát triển năng lực sáng tạo cho học sinh

Trong bối cảnh giáo dục Việt Nam đang trải qua những cải cách sâu rộng nhằm nâng cao chất lượng đào tạo, phát triển phẩm chất và năng lực cho học sinh, đặc biệt là thông qua các hoạt động trải nghiệm sáng tạo, giáo dục STEM ngày càng khẳng định vai trò thiết yếu. Đề tài này được thực hiện nhằm giải quyết những thách thức hiện hữu trong việc triển khai giáo dục STEM vào môn Hóa học ở bậc trung học phổ thông, vốn còn thiếu quy trình mẫu và tài liệu chính thống. Nhấn mạnh triết lý "Học đi đôi với hành" và ứng dụng kiến thức vào thực tiễn, nghiên cứu này tập trung vào việc thiết kế và tổ chức dạy học chủ đề STEM: Cách làm phân bón hữu cơ vi sinh từ rác thải sinh hoạt. Mục tiêu chính là phát triển năng lực sáng tạo cho học sinh, đồng thời nâng cao ý thức bảo vệ môi trường và giải quyết vấn đề rác thải sinh hoạt trong cộng đồng.

Học sinh trung học phổ thông, giáo viên Hóa học, và cán bộ quản lý giáo dục cấp trung học có quan tâm đến phương pháp giáo dục STEM và phát triển năng lực sáng tạo.

Đề tài trình bày một phương pháp tiếp cận toàn diện để thiết kế và triển khai hoạt động dạy học STEM trong môn Hóa học cho học sinh trung học phổ thông, tập trung vào chủ đề cụ thể: Cách làm phân bón hữu cơ vi sinh từ rác thải sinh hoạt. Nghiên cứu này bắt đầu bằng việc thiết lập bối cảnh cho giáo dục STEM tại Việt Nam, nêu bật tầm quan trọng của việc tích hợp 'học đi đôi với hành' và phát triển năng lực phẩm chất, sáng tạo cho học sinh, đồng thời giải quyết vấn đề ô nhiễm môi trường do rác thải.

Phương pháp tiếp cận được đề xuất bao gồm quy trình 5 bước để tổ chức hoạt động STEM: xác định bối cảnh và vấn đề, nghiên cứu kiến thức nền (liên quan đến hóa học, sinh học, công nghệ về các loại phân bón và xử lý rác thải), đề xuất ý tưởng và giải pháp, thực hiện sản phẩm thông qua thực nghiệm và phân tích, và cuối cùng là báo cáo, đánh giá, đề xuất cải tiến. Học sinh sẽ tìm hiểu sâu về phân bón hóa học, hữu cơ và vi sinh, cùng với vai trò của chế phẩm vi sinh EM trong việc chuyển hóa rác thải.

Giá trị ứng dụng của đề tài không chỉ dừng lại ở việc cung cấp một quy trình giảng dạy cụ thể, mà còn ở việc phát triển năng lực sáng tạo, kỹ năng giải quyết vấn đề, và nâng cao ý thức bảo vệ môi trường cho học sinh. Kết quả khảo sát thực nghiệm sư phạm cho thấy hoạt động này giúp học sinh hứng thú hơn, phát triển khả năng tư duy sáng tạo và áp dụng kiến thức liên môn vào thực tiễn. Nghiên cứu cũng chỉ ra những khó khăn còn tồn tại như thiếu quy trình chuẩn, cơ sở vật chất, và trình độ giáo viên. Từ đó, đề tài đưa ra kiến nghị nhằm chuẩn hóa và mở rộng giáo dục STEM, góp phần đào tạo thế hệ trẻ có khả năng đóng góp vào sự phát triển kinh tế-xã hội bền vững của đất nước.