M t s bi n pháp d y h c tích c c phân môn Luy n t và câu l p 3ộ ố ệ ạ ọ ự ệ ừ ớ
PH N I: ĐT V N ĐẦ Ặ Ấ Ề
I. Lý do ch n đ tài:ọ ề
Trong tr ng ti u h c nói riêng và trong n n giáo d c nói chung, mônườ ể ọ ề ụ
Ti ngế Vi t là môn h c ch đo b i d y ệ ọ ủ ạ ở ạ Ti ng vi t là d y ti ng m đ. D yế ệ ạ ế ẹ ẻ ạ
Ti ng Vi t là d yế ệ ạ kĩ năng nghe – nói – đc – vi t. Môn Ti ng Vi t l p 3 baoọ ế ế ệ ớ
g m các phân môn: T p đc - K chuy n, Luy n t và câu, T p làm văn,ồ ậ ọ ể ệ ệ ừ ậ
T p vi t, Chính t . ậ ế ả
Trong các phân môn thì phân môn Luy n t và câu là m t phân môn cóệ ừ ộ
vai trò đc bi t quan tr ng trong h th ng ngôn ng nói riêng và môn Ti ngặ ệ ọ ệ ố ữ ế
Vi t nói chung. Phân môn này đòi h i h c sinh ph i v n d ng nh ng ki nệ ỏ ọ ả ậ ụ ữ ế
th c t ng h p t nhi u phân môn. Phân môn Luy n t và câu nh m m r ng,ứ ổ ợ ừ ề ệ ừ ằ ở ộ
h th ng hóa làm phong phú v n t c a h c sinh, cung c p cho h c sinhệ ố ố ừ ủ ọ ấ ọ
nh ng hi u bi t s gi n v t và câu, rèn cho h c sinh kĩ năng dùng t đtữ ể ế ơ ả ề ừ ọ ừ ặ
câu và s d ng nh ng hi u bi t c b n v t và câu, rèn cho h c sinh kĩ năngử ụ ữ ể ế ơ ả ề ừ ọ
dùng t đt câu và s d ng các ki u câu đ th hi n t t ng, tình c m c aừ ặ ử ụ ể ể ể ệ ư ưở ả ủ
mình, đng th i có kh năng hi u và s d ng các ki u câu c a ng i khácồ ờ ả ể ử ụ ể ủ ườ
nói ra trong hoàn c nh giao ti p nh t đnh. Vì v y, Luy n t và câu đc coiả ế ấ ị ậ ệ ừ ượ
là phân môn có tính t ng h p, có liên quan m t thi t đn các môn h c khác.ổ ợ ậ ế ế ọ
Trên c s n i dung, ch ng trình phân môn Luy n t và câu có r t nhi u điơ ở ộ ươ ệ ừ ấ ề ổ
m i, nên đòi h i ti t d y Luy n t và câu ph i đt đc m c đích c thớ ỏ ế ạ ệ ừ ả ạ ượ ụ ụ ể
h n, rõ ràng h n. Ngoài ph ng pháp c a ng i giáo viên, h c sinh có v nơ ơ ươ ủ ườ ọ ố
ki n th c ngôn ng v đi s ng th c t . Chính vì v y, vi c d y t t phân mônế ứ ữ ề ờ ố ự ế ậ ệ ạ ố
Luy n t và câu không ch là ngu n cung c p ki n th c mà còn là ph ngệ ừ ỉ ồ ấ ế ứ ươ
ti n rèn kĩ năng nói, vi t, cách thành văn cho h c sinh.ệ ế ọ
N i dung ch ng trình phân môn Luy n t và câu có vai trò quan tr ngộ ươ ệ ừ ọ
hàng đu. V i tính ch t th c hành toàn di n, t ng h p và sáng t o, mônầ ớ ấ ự ệ ổ ợ ạ
Luy n t và câu s giúp các em hình thành, phát tri n v n ngôn ng c a mình,ệ ừ ẽ ể ố ữ ủ
bi t s d ng Ti ng Vi t có văn hóa, s n sinh văn b n t duy, giao ti p và h cế ử ụ ế ệ ả ả ư ế ọ
t p, hình thành k năng ng x trong các tình hu ng giao ti p c th c aậ ỹ ứ ử ố ế ụ ể ủ
cu c s ng, làm c s hình thành k năng ti p nh n và s n sinh văn b n l pộ ố ơ ở ỹ ế ậ ả ả ớ
trên.
Là m t giáo viên, tôi luôn băn khoăn và trăn tr : Làm th nào đ giúpộ ở ế ể
các em h c t t phân môn Luy n t và câu? B n thân tôi luôn c g ng đ t oọ ố ệ ừ ả ố ắ ể ạ
1
M t s bi n pháp d y h c tích c c phân môn Luy n t và câu l p 3ộ ố ệ ạ ọ ự ệ ừ ớ
ra, tìm ra nh ng gi i pháp nh m nâng cao ch t l ng h c phân môn Luy n tữ ả ằ ấ ượ ọ ệ ừ
và câu cho h c sinh. Đây cũng là lí do tôi ch n và đa ra đ tài ọ ọ ư ề “ M t s biênộ ố
pháp d y – h c tích c c phân môn Luy n t và câu l p 3”.ạ ọ ự ệ ừ ớ
II. M c đích nghiên c uụ ứ
- Tìm hi u đc đi m ch ng trình Ti ng Vi t 3.ể ặ ể ươ ế ệ
- Các bi n pháp d y h c tích c c phân môn Luy n t và câu l p 3 ệ ạ ọ ự ệ ừ ớ
III. Đi t ng, ph m vi nghiên c u:ố ượ ạ ứ
1. Đi t ng nghiên c u:ố ượ ứ
- H c sinh l p Ba, c p ti u h c.ọ ớ ấ ể ọ
- N i dung d y h c Luy n t và câu l p 3: sách giáo khoa Ti ng Vi t l p 3,ộ ạ ọ ệ ừ ớ ế ệ ớ
m t s sách tham kh o v d y Ti ng Vi t l p 3.ộ ố ả ề ạ ế ệ ớ
- Các bi n pháp đi m i ph ng pháp d y Luy n t và câu l p 3.ệ ổ ớ ươ ạ ệ ừ ớ
2. Ph m vi: ạDo đi u ki n th i gian và năng l c cá nhân, tôi ch đi sâu tìm hi uề ệ ờ ự ỉ ể
“ m t s bi n pháp d y h c tích c c phân môn Luy n t và câu” trongộ ố ệ ạ ọ ự ệ ừ
ch ng trình môn Ti ng Vi t l p 3ươ ế ệ ớ
PH N II. GI I QUY T V N ĐẦ Ả Ế Ấ Ề
I. C s lý lu nơ ở ậ
l p 3, phân môn Luy n t và câu giúp h c sinh m r ng, h th ngỞ ớ ệ ừ ọ ở ộ ệ ố
hóa v n t và trang b cho h c sinh m t s hi u bi t s gi n v t , câu và vănố ừ ị ọ ộ ố ể ế ơ ả ề ừ
b n. ả
Giúp h c sinh có m t s hi u bi t s gi n v các phép tu t so sánh vàọ ộ ố ể ế ơ ả ề ừ
nhân hóa. T đó các em có th v n d ng vi t văn hay h n.ừ ể ậ ụ ế ơ
Rèn luy n cho h c sinh các kĩ năng dùng t đt câu và s d ng các d u ệ ọ ừ ặ ử ụ ấ
câu.
B i d ng cho h c sinh thói quen dùng t đúng,nói và vi t thành câu;ồ ưỡ ọ ừ ế
có ý th c s d ng Ti ng Vi t văn hóa trong giao ti p và thích h c Ti ng Vi t.ứ ử ụ ế ệ ế ọ ế ệ
II. Th c tr ng vi c d y h c Luy n t và câu l p 3ự ạ ệ ạ ọ ệ ừ ớ
2
M t s bi n pháp d y h c tích c c phân môn Luy n t và câu l p 3ộ ố ệ ạ ọ ự ệ ừ ớ
a. Ch ng trình phân môn Luy n t và câu l p 3ươ ệ ừ ớ
Phân môn Luy n t và câu l p 3 có t ng s ti t 35 ti t/ năm: 18 ti tệ ừ ớ ổ ố ế ế ế
h c kì I, 17 ti t h c kì II h c m t s lo i bài c b n sau:ọ ế ọ ọ ộ ố ạ ơ ả
* M r ng, h th ng hóa, tích c c hóa v n t :ở ộ ệ ố ự ố ừ
- Bài t p m r ng v n t theo ch đi m.ậ ở ộ ố ừ ủ ể
- Bài t p phân lo i, h th ng hóa v n t .ậ ạ ệ ố ố ừ
- Bài t p v nghĩa c a t .ậ ề ủ ừ
- Bài t p s d ng t .ậ ử ụ ừ
* Làm quen v i m t s bi n pháp tu t :ớ ộ ố ệ ừ
- Bài t p nh n bi t, nh n di n bi n pháp tu t so sánh.ậ ậ ế ậ ệ ệ ừ
- Bài t p v n d ng, s d ng bi n pháp tu t so sánh vào vi c dùng t , đtậ ậ ụ ử ụ ệ ừ ệ ừ ặ
câu.
- Bài t p nh n bi t bi n pháp tu t nhân hóa.ậ ậ ế ệ ừ
- Bài t p v n d ng bi n pháp tu t nhân hóa.ậ ậ ụ ệ ừ
* Bài t p v ki u câu và các thành ph n c a câu:ậ ề ể ầ ủ
- V ki u câu: Ai( cái gì, con gì) – là gì? ; Ai( cái gì, con gì) – làm gì? Ai( cáiề ể
gì, con gì) – th nào?ế
- V thành ph n câu, h c sinh bi t đt câu cho các b ph n câu tr l i câuề ầ ọ ế ặ ộ ậ ả ờ
h i: Ai( cái gì, con gì) – là gì? ; Ai( cái gì, con gì) – làm gì? Ai( cái gì, con gì) –ỏ
th nào? Khi nào? đâu? Nh th nào? Vì sao? Đ làm gì? B ng gì?ế Ở ư ế ể ằ
b. Th c tr ng d y h c tr ng ti u h cự ạ ạ ọ ở ườ ể ọ
- Th c tr ng d y Luy n t và câu l p 3 c a giáo viên.ự ạ ạ ệ ừ ớ ủ
Giáo viên đc t p hu n n m đc n i dung, ph ng pháp d y h c,ượ ậ ấ ắ ượ ộ ươ ạ ọ
bi t bám sát m c tiêu đ l p k ho ch bài d y, truy n th m t cách chínhế ụ ể ậ ế ạ ạ ề ụ ộ
xác, đy đ các n i dung bài h c cho h c sinh. V m t ph ng pháp, giáoầ ủ ộ ọ ọ ề ặ ươ
viên đã có s k t h p hài hòa, h p lí các ph ng pháp d y h c đ làm n i b tự ế ợ ợ ươ ạ ọ ể ổ ậ
tr ng tâm c a bài. Song hình th c t ch c d y h c ch a phong phú và vi cọ ủ ứ ổ ứ ạ ọ ư ệ
m r ng ki n th c còn h n ch .ở ộ ế ứ ạ ế
3
M t s bi n pháp d y h c tích c c phân môn Luy n t và câu l p 3ộ ố ệ ạ ọ ự ệ ừ ớ
- Th c tr ng h c luy n t và câu c a h c sinh l p 3.ự ạ ọ ệ ừ ủ ọ ớ
Đn l p 3, k năng đc vi t c a h c sinh t ng đi v ng ch c nênế ớ ỹ ộ ế ủ ọ ươ ố ữ ắ
vi c d y các ki u câu tr n thu t đn theo m u khá thu n l i. Bên c nh đóệ ạ ể ầ ậ ơ ẫ ậ ợ ạ
các em còn t n t i m t s h n ch nh kh năng phân tích, t tìm hi u, khámồ ạ ộ ố ạ ế ư ả ự ể
phá ki n th c m i ch a cao, v n t ch a phong phú, ít h ng thú khi h c phânế ứ ớ ư ố ừ ư ứ ọ
môn Luy n t và câu nên không khí ti t h c còn tr m. H c sinh ti p thu bàiệ ừ ế ọ ầ ọ ế
còn th đng, ch a phát huy đc tính tích c c , ch đng sáng t o cho mình.ụ ộ ư ượ ự ủ ộ ạ
T đó d n t i các em còn h n ch trong giao ti p nh : lúng túng, thi u t tinừ ẫ ớ ạ ế ế ư ế ự
khi trình bày m t đi u gì đó, s d ng t ch a h p lý khi b c l tâm t , tìnhộ ề ử ụ ừ ư ợ ộ ộ ư
c m, ý nghĩa c a b n thân. M t s h c sinh còn ng i trò chuy n v i th y côả ủ ả ộ ố ọ ạ ệ ớ ầ
giáo trong th i gian ngoài gi lên l p cũng vì lí do v n t c a các em cònờ ờ ớ ố ừ ủ
nghèo nàn d n t i lúng túng, ng i giao ti p. Kĩ năng dùng t đt câu và v nẫ ớ ạ ế ừ ặ ậ
d ng vi t đo n văn c a h c sinh còn nhi u h n ch , đn gi h c, các em r tụ ế ạ ủ ọ ề ạ ế ế ờ ọ ấ
ng i khi cô g i đng d y trình bày bài h c.ạ ọ ứ ậ ọ
Bên c nh đó s quan tâm, giúp đ c a m t s cha m t i vi c h c t pạ ự ỡ ủ ộ ố ẹ ớ ệ ọ ậ
c a các em còn ít, v n s ng th c t c a các em có h n. Chính vì v y mà khiủ ố ố ự ế ủ ạ ậ
đn l p các em c n s giúp đ c a th y cô là ch y u nên ng i giáo viênế ớ ầ ự ỡ ủ ầ ủ ế ườ
c n k t h p nhi u bi n pháp nh m giúp h c sinh n m v ng ki n th c mônầ ế ợ ề ệ ằ ọ ắ ữ ế ứ
h c và h c t t nh ng môn h c khác. Các em h ng thú h c t p, thích h c vàọ ọ ố ữ ọ ứ ọ ậ ọ
phát huy vai trò tích c c ch đng c a mình, t mình có th khám phá tìm raự ủ ộ ủ ự ể
nh ng ki n th c m i d i s h ng d n c a giáo viên.ữ ế ứ ớ ướ ự ướ ẫ ủ
Đu năm h c, sau khi ti n hành ki m tra kh o sát Luy n t và câu, k tầ ọ ế ể ả ệ ừ ế
qu c a l p tôi nh sau:ả ủ ớ ư
Hoàn thành t tốHoàn thành bài Ch a hoàn thành bàiư
S l ngố ượ 8 h c sinhọ32 h c sinhọ4 h c sinhọ
Ph n trămầ18,2% 72,7% 9,1%
III. Nh ng bi n pháp th c hi nữ ệ ự ệ
1. Nghiên c u kĩ bài d y và chu n b đ dùng d y h c tr c khi lên l pứ ạ ẩ ị ồ ạ ọ ướ ớ
a. Nghiên c u kĩ n i dung ki n th c bài d y đ gi i quy t k p th i cácứ ộ ế ứ ạ ể ả ế ị ờ
tình hu ng ti t d y:ố ế ạ
4
M t s bi n pháp d y h c tích c c phân môn Luy n t và câu l p 3ộ ố ệ ạ ọ ự ệ ừ ớ
Trên th c t , trong m t s ti t d y, khi có tình hu ng ( câu h i mà h cự ế ộ ố ế ạ ố ỏ ọ
sinh đt ra) làm giáo viên lúng túng khi gi i thích, tr l i không rõ ràng vì khiặ ả ả ờ
đó giáo viên ch a d ki n tr c đc. Nh v y đi u th c m c c a h c sinhư ự ế ướ ượ ư ậ ề ắ ắ ủ ọ
ch a đc th a mãn khi n các em m t đi s h ng thú đi v i các bài h c d nư ượ ỏ ế ấ ự ứ ố ớ ọ ẫ
đn hi u qu bài h c không cao. Do v y m i bài d y, tôi không ch nghiênế ệ ả ọ ậ ỗ ạ ỉ
c u các ph ng pháp, hình th c t ch c mà còn nghiên c u kĩ h n ki n th cứ ươ ứ ổ ứ ứ ơ ế ứ
liên quan đn bài đó đ có th gi i quy t th a đáng đc nh ng tình hu ngế ể ể ả ế ỏ ượ ữ ố
có th x y ra trong ti t d y.ể ả ế ạ
Ví d : Khi d y bài: Ôn t p v t ch s v t. So sánh ( tu n 1)ụ ạ ậ ề ừ ỉ ự ậ ầ
Bài 1: Tìm các t ch s v t trong kh th sau:ừ ỉ ự ậ ổ ơ
Tay em đánh răng
Răng tr ng hoa nhàiắ
Tay em ch i tócả
Tóc ng i ánh mai.ờ
Khi làm bài, h c sinh nói: t “ tay “ và t “ em” là hai s v t, có em l i choọ ừ ừ ự ậ ạ
r ng : “ tay em” là m t t ch s v t. Tr c tình hu ng này tôi ch p nh n cằ ộ ừ ỉ ự ậ ướ ố ấ ậ ả
hai đáp án đu đúng. Đng th i tôi gi i thích cho các em hi u : t “ tay” và tề ồ ờ ả ể ừ ừ
“ em” là hai s v t song khi k t h p v i nhau t o thành t “ tay em” ch m tự ậ ế ợ ớ ạ ừ ỉ ộ
s v t, các em s hi u rõ h n các l p trên.ự ậ ẽ ể ơ ở ớ
Nh v y, nh nghiên c u, tìm hi u kĩ n i dung bài d y, tôi luôn gi iư ậ ờ ứ ể ộ ạ ả
đáp đc các th c m c c a h c sinh và gi i quy t k p th i các tình hu ngượ ắ ắ ủ ọ ả ế ị ờ ố
x y ra trong ti t h c. Đng th i giúp các em th a mãn đc nhu c u tìm hi u,ả ế ọ ồ ờ ỏ ượ ầ ể
say mê h c t p h n.ọ ậ ơ
b. Chu n b và s d ng hi u qu đ dùng d y h c:ẩ ị ử ụ ệ ả ồ ạ ọ
V i tâm lí l a tu i h c sinh Ti u h c là t duy c th , khi t duy cácớ ứ ổ ọ ể ọ ư ụ ể ư
em c n có đi m t a. Do đó v a t duy v a đc s d ng các giác quan đầ ể ự ừ ư ừ ượ ử ụ ể
xem xét, nhìn nh n s vi c, hi n t ng thì s giúp các em chi m lĩnh ki nậ ự ệ ệ ượ ẽ ế ế
th c m t cách nhanh chóng, đy đ và hoàn thi n h n cũng nh góp ph n t oứ ộ ầ ủ ệ ơ ư ầ ạ
nên không khí nh nhàng, vui t i, hi u qu cho ti t h c. Th y đc t mẹ ươ ệ ả ế ọ ấ ượ ầ
quan tr ng c a vi c s d ng đ dùng d y h c, tôi luôn chú ý chu n b và sọ ủ ệ ử ụ ồ ạ ọ ẩ ị ử
5