KHOA Y – ĐẠI HỌC TRÀ VINH
TÀI LIỆU THỰC TẬP VI SINH
DÀNH CHO Y2
BỘ MÔN VI SINH HỌC
TÀI LIỆU LƯU HÀNH NỘI BỘ - 2020
1
MỤC LỤC
NỘI QUI PHÒNG THÍ NGHIỆM ......................................................................... 2
SỬ DỤNG KÍNH HIỂN VI ĐỂ KHẢO SÁT VI KHUẨN .................................. 3
CÁCH LẤY VI KHUẨN ĐỂ CẤY VÀ LÀM PHẾT NHUỘM .......................... 5
VÀI ĐIỀU CƠ BẢN CẦN BIẾT KHI LẤY/CẤY CHUYỂN VI KHUẨN ........ 6
BÀI 1: NHUỘM GRAM – KHÁNG SINH ĐỒ .................................................... 7
BÀI 2: CẦU KHUẨN GRAM DƢƠNG .............................................................. 10
BÀI 3: TRỰC KHUẨN GRAM ÂM .................................................................... 14
BÀI 4: LẤY VÀ CHUYỂN BỆNH PHẨM ......................................................... 17
BÀI 5: CÁC PHƢƠNG PHÁP THANH TRÙNG .............................................. 23
BÀI 6: PHẢN ỨNG HUYẾT THANH CHẨN ĐOÁN ...................................... 27
TÀI LIỆU THAM KHẢO .................................................................................... 27
NGƢỜI BIÊN SOẠN
PGS, TS, BS Võ Thị Chi Mai
2
NỘI QUI PHÒNG THÍ NGHIỆM
Sinh viên đến thực tập tại phòng thí nghiệm vi sinh phải:
-
Cắt móng tay ngắn.
-
Cắt tóc ngắn hoặc kẹp tóc thật gọn gàng.
-
Trước khi vào phòng thí nghiệm, mặc áo choàng sạch theo qui định của Khoa.
-
Đúng giờ. Trễ quá 10 phút, xem như vắng không phép. Vắng học phải được sự cho
phép của người quản lý lab hoặc điều phối viên.
-
Không tự ý chuyển nhóm học, nếu có việc bận cần chuyển nhóm với sinh viên khác
để tránh quá tải sinh viên – dụng cụ.
Khi đến thực tập, sinh viên chịu trách nhiệm về các dụng cụ đã sử dụng buổi học. Hễ bị mất
hay làm hư hỏng thì phải mua trả lại.
Các đồ dùng mang theo:
-
Vở thực tập, bút viết, khăn giấy.
Để tránh sự lây nhiễm nguy hiểm:
-
Không để cặp-ba lô lên bàn thực tập.
-
Không ăn uống trong giờ học. Không đùa giỡn trong phòng thí nghiệm.
-
Đặt đồ dùng đúng chỗ qui định (thí dụ: pipette để vào bình đựng thuốc sát trùng; lam
kính đã dùng để vào thố đựng nước sát trùng; vòng cấy, kim cấy cắm trong giá; các lọ
thuốc nhuộm để ngay đúng các vị trí trong giá nhuộm).
-
Phải đốt vòng/kim cấy trước và sau khi dùng. Không bao giờ để vòng/kim cấy chưa
đốt lên mặt bàn.
-
Phải cẩn thận khi cầm lam kính đã làm phết vì vi khuẩn ở đây có thể còn sống.
-
Không được mang dụng cụ ra khỏi phòng thí nghiệm.
-
Nếu đánh rơi vãi bất cứ vật gì nhiễm trùng phải lập tức đổ dung dịch sát trùng lên. Nếu
bị tai nạn phải báo ngay cho cán bộ phụ trách.
-
Giữ gìn phòng thí nghiệm sạch sẽ.
-
Không được: vẽ, viết lên tường/lên bàn, nhổ lên sàn, nhổ vào bồn rửa, vứt rác bừa bãi.
-
Phải theo đúng chỉ dẫn của giảng viên.
Sau mỗi buổi thực tập, sinh viên phải kiểm tra dụng cụ, cất kính hiển vi, phun cồn 70o khử
khuẩn mặt bàn thực tập. Rửa tay bằng nước xà phòng.
Sinh viên phải đọc kỹ bài thực tập trước mỗi buổi thực tập để khỏi mất thì giờ và thu được kết
quả tốt.
Vắng một buổi thực tập sinh viên không được thi cuối khóa.
PHÒNG THÍ NGHIỆM VI SINH
3
SỬ DỤNG KÍNH HIỂN VI ĐỂ KHẢO SÁT VI KHUẨN
I.
KÍNH HIỂN VI QUANG HỌC
1. Cách tìm vi trường:
Nhỏ một giọt dầu soi kính lên tiêu bản, đặt lam kính lên giá để vật.
Xoay vật kính dầu (vật kính 100X) về đúng nấc.
Nhẹ nhàng hạ vật kính xuống sao cho vật kính xuống sát tiêu bản và nhúng vào trong giọt dầu.
Tránh hạ vật kính xuống quá thấp làm vỡ tiêu bản.
Điều chỉnh để có ánh sáng thích hợp:
-
Nâng kính tụ quang lên hết mức.
-
Mở hết chắn sáng.
-
Bỏ lọc sáng (nếu có).
Nhìn vào thị kính, dùng tay xoay ốc sơ cấp (ốc lớn) cho tới khi thấy được vi trường thì dừng
ngay.
Chuyển sang điều chỉnh bằng ốc thứ cấp (ốc nhỏ) cho tới khi hình ảnh rõ nét.
2. Cách quan sát tiêu bản:
Mắt nhìn vào thị kính.
Một tay điều chỉnh ốc thứ cấp để cho hình ảnh luôn rõ nét.
Một tay điều chỉnh hai ốc chỉnh biên độ để di chuyển vị trí quan sát.
Cần quan sát một mẫu vật trên tiêu bản một cách tuần tự theo đường zig-zag.
Nhận xét chi tiết quan sát được:
-
Chọn nơi vi khuẩn không quá dày.
-
Xác định hình thể của vi khuẩn.
-
Cách bắt màu nhuộm.
-
Cách sắp xếp của vi khuẩn.
-
Đối với tiêu bản nhuộm từ bệnh phẩm, cần chú ý đến các tế bào khác ngoài vi khuẩn:
bạch cầu đa nhân, bạch cầu đơn nhân, tế bào biểu mô...
Vi khuẩn nằm trong hay ngoài các tế bào? tế bào còn nguyên vẹn hay bị biến dạng?
3. Giữ gìn và bảo quản kính hiển vi:
Sau khi sử dụng:
-
Nâng vật kính lên để tách vật kính ra khỏi tiêu bản. Lấy tiêu bản ra khỏi giá để vật.
-
Xoay vật kính dầu tới vị trí dễ lau nhất. Dùng giấy lau kính đặc biệt do phòng thí
nghiệm phát lau sạch dầu ở vật kính đã nhúng dầu. Lưu ý: không sử dụng bất kỳ một
loại giấy nào khác để lau vật kính dầu.
-
Xoay vật kính 10x vào nấc và điều chỉnh cho đến khi vật kính này xuống mức thấp
nhất.
-
Điều chỉnh các ốc chỉnh biên độ về vị trí giữa.
-
Cầm kính hiển vi bằng hai tay: một tay cầm thân kính, một tay đỡ bệ kính, và đem cất
vào đúng vị trí trong tủ kính.
4