HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH
LÊ DUYÊN HÀ
THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ KHIẾU NẠI HÀNH CHÍNH
TRONG LĨNH VỰC ĐẤT ĐAI TRÊN ĐỊA BÀN
CÁC TỈNH TÂY NGUYÊN, VIỆT NAM
TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SĨ
CHUYÊN NGÀNH: LÝ LUẬN VÀ LỊCH SỬ NHÀ NƯỚC VÀ PHÁP LUẬT
Mã số: 62 38 01 01
HÀ NỘI - 2017
Công trình được hoàn thành tại
Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh
Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS. Trịnh Đức Thảo
Phản biện 1:.........................................................
.........................................................
Phản biện 2:.........................................................
.........................................................
Phản biện 3:.........................................................
.........................................................
Luận án sẽ được bảo vệ trước Hội đồng chấm luận án cấp Học viện
họp tại Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh
Vào hồi...... giờ....... ngày...... tháng...... năm 20....
Có thể tìm hiểu luận án tại: Thư viện Quốc gia
và Thư viện Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh
1
MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Tây Nguyên là một trong những vùng kinh tế - sinh thái đặc thù của Việt
Nam, có vị trí chiến lược về an ninh, quốc phòng, đồng thời là khu vực có tiềm năng
to lớn về đất đai. Nhiều năm qua, thực hiện pháp luật về khiếu nại hành chính
(KNHC) trong lĩnh vực đất đai đã đạt những kết quả tích cực; ý thức tuân thủ, chấp
hành, sử dụng pháp luật về KNHC trong lĩnh vực đất đai của công dân được nâng
cao. Nhiều vụ việc KNHC về đất đai của cá nhân, tổ chức đã được xem xét, giải
quyết kịp thời, đúng người, đúng việc, đúng pháp luật, qua đó góp phần tăng cường
pháp chế, ổn định tình hình chính trị, kinh tế - xã hội (KT-XH) vùng Tây Nguyên.
Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu đạt được, THPL về KNHC trong lĩnh
vực đất đai trên địa bàn các tỉnh Tây Nguyên Việt Nam vẫn còn những tồn tại, hạn
chế nhất định. Một số cơ quan, người có thẩm quyền trong quá trình ra các QĐHC,
HVHC về cấp đất, giao đất, thu hồi đất, đền bù giải phóng mặt bằng chưa đúng trình
tự, thủ tục, thiếu minh bạch, công bằng, dẫn đến bức xúc của các chủ thể sử dụng đất,
nên đã phát sinh nhiều các KNHC về đất đai. Trong khi đó, sự phối hợp giữa các cơ
quan nhà nước (CQNN) áp dụng pháp luật (ADPL) giải quyết các KNHC trong lĩnh
vực đất đai còn chưa chặt chẽ, thiếu đồng bộ, không gắn kết giữa công tác tiếp dân,
đối thoại với giải quyết khiếu nại, nhất là cấp huyện và các sở, ngành chức năng. Một
số vụ việc giải quyết đúng chính sách, pháp luật nhưng chưa được tổ chức thi hành
một cách kịp thời. Bên cạnh đó, do đặc thù về dân cư vùng miền núi Tây Nguyên,
trình độ dân trí còn rất thấp, sự hiểu biết pháp luật còn nhiều hạn chế, nên nhiều vụ
việc người đi khiếu nại vẫn không tuân thủ, không chấp hành nghiêm pháp luật về
KNHC trong lĩnh vực đất đai. Thậm chí người đi khiếu nại còn có thái độ cực đoan,
quá khích làm ảnh hưởng đến trật tự xã hội ở một số địa bàn vùng Tây Nguyên. Cá
biệt, có trường hợp cấu kết với các thế lực phản động FULRO lưu vong ở ngoài
nước, các phần tử cơ hội kích động những người đi khiếu nại đòi lại đất của các cơ
sở tôn giáo; tổ chức, lôi kéo khiếu nại đông người, biến các vụ việc KNHC thuần túy
trở thành vấn đề CT-XH, dẫn đến tình hình THPL về KNHC trong lĩnh vực đất đai
trên địa bàn một số tỉnh Tây Nguyên có những diễn biến phức tạp và vẫn ở mức
“nóng”. Vì lẽ đó, việc nghiên cứu một cách toàn diện, sâu sắc vấn đề THPL về
KNHC trong lĩnh vực đất đai trên địa bàn các tỉnh Tây Nguyên, Việt Nam cả phương
diện lý luận và thực tiễn có ý nghĩa sâu sắc và cấp thiết hiện nay.
Xuất phát từ những lý do trên, nghiên cứu sinh đã chọn đề tài: “Thực hiện
pháp luật về khiếu nại hành chính trong lĩnh vực đất đai trên địa bàn các tỉnh Tây
Nguyên, Việt Nam” làm Luận án tiến sĩ Luật học, chuyên ngành Lý luận và lịch sử
nhà nước và pháp luật.
2
2. Mục đích và nhiệm vụ của luận án
2.1. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở phân tích làm rõ một số vấn đề lý luận và thực tiễn THPL về
KNHC trong lĩnh vực đất đai, luận án đề xuất các quan điểm cơ bản, hệ thống giải
pháp mang tính đặc thù nhằm bảo đảm THPL về KNHC trong lĩnh vực đất đai trên
địa bàn các tỉnh Tây Nguyên,Việt Nam hiện nay.
2.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
Để thực hiện mục đích trên, luận án có nhiệm vụ nghiên cứu sau đây:
- Tổng quan tình hình nghiên cứu trong nước và nước ngoài có liên quan đến
đề tài luận án, đánh giá những giá trị của các công trình đó và xác định những vấn đề
luận án cần tiếp tục nghiên cứu.
- Làm sáng tỏ cơ sở lý luận THPL về KNHC trong lĩnh vực đất đai, trong đó,
phân tích các khái niệm, đặc điểm, hình thức, vai trò và các điều kiện bảo đảm THPL
về KNHC trong lĩnh vực đất đai. Nghiên cứu THPL về KNHC trong lĩnh vực đất đai
ở các tỉnh Tây Bắc nước ta và rút ra các giá trị tham khảo vận dụng cho các tỉnh Tây
Nguyên, Việt Nam.
- Phân tích những yếu tố tác động tới THPL về KNHC trong lĩnh vực đất đai;
khảo sát, đánh giá đúng thực trạng THPL về KNHC trong lĩnh vực đất đai trên địa
bàn các tỉnh Tây Nguyên; rút ra các nguyên nhân của những ưu điểm, hạn chế và bài
học kinh nghiệm trong THPL về KNHC trong lĩnh vực đất đai trên địa bàn các tỉnh
Tây Nguyên.
- Phân tích, luận chứng các quan điểm và đề xuất hệ thống các giải pháp bảo
đảm THPL về KNHC trong lĩnh vực đất đai trên địa bàn các tỉnh Tây Nguyên Việt
Nam hiện nay.
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận án
3.1. Đối tượng nghiên cứu
Luận án nghiên cứu những vấn đề lý luận và thực tiễn THPL về KNHC trong
lĩnh vực đất đai trên địa bàn các tỉnh Tây Nguyên dưới góc độ của chuyên ngành Lý
luận và lịch sử nhà nước và pháp luật.
3.2. Phạm vi nghiên cứu
Dưới góc độ của Lý luận và lịch sử Nhà nước và pháp luật, luận án chỉ tập trung
nghiên cứu một số nhóm quan hệ chủ yếu về: Quyền KNHC của người sử dụng đất đối
với các QĐHC, HVHC của cơ quan QLHCNN; trình tự, thủ tục KNHC trong lĩnh vực
đất đai của người khiếu nại và cơ quan giải quyết; thẩm quyền ADPL giải quyết
KNHC theo thủ tục hành chính (TTHC) về đất đai của các cơ quan QLHCNN trên địa
bàn các tỉnh Tây Nguyên, bao gồm: Đắk Lắk, Đắk Nông, Gia Lai, Kon Tum và Lâm
Đồng từ năm 1998 đến nay, (các số liệu chủ yếu từ năm 2011 đến năm 2016).
4. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu của luận án
4.1. Cơ sở lý luận
Luận án được nghiên cứu trên cơ sở Lý luận của Chủ nghĩa Mác - Lênin, Tư
tưởng Hồ Chí Minh, các quan điểm, chính sách của Đảng Cộng sản Việt Nam và Nhà
nước ta về pháp luật KNHC chính nói chung và THPL về KNHC trong lĩnh vực đất đai
nói riêng; đồng thời tham khảo các công trình có liên quan đến đề tài đã được công bố.
3
4.2. Phương pháp nghiên cứu
Trên nền tảng phương pháp luận duy vật lịch sử của triết học Mác - Lênin; đề
tài sử dụng các phương pháp nghiên cứu cụ thể như: phương pháp hệ thống; phương
pháp lôgic; phương pháp lịch sử; phương pháp phân tích, tổng hợp; phương pháp
thống kê, điều tra xã hội học; phương pháp kết hợp lý luận với thực tiễn; phương
pháp so sánh....để giải quyết các vấn đề đặt ra trong nghiên cứu nội dung của luận án.
Các phương pháp được sử dụng nhằm làm rõ nội dung cơ bản của luận án, đảm bảo
tính khoa học và lôgic giữa các vấn đề của đề tài trong các chương
5. Những đóng góp mới về khoa học của luận án
Luận án là công trình chuyên khảo đầu tiên nghiên cứu tương đối hệ thống
THPL về KNHC trong lĩnh vực đất đai trên địa bàn các tỉnh Tây Nguyên, Việt Nam,
nên có một số đóng góp khoa học mới sau:
- Xây dựng khái niệm pháp luật về KNHC trong lĩnh vực đất đai, THPL về
KNHC trong lĩnh vực đất đai có tính nền tảng xuyên suốt luận án; chỉ ra được một số
đặc điểm, hình thức THPL về KNHC trong lĩnh vực đất đai; nêu ra được vai trò, điều
kiện bảo đảm THPL về KNHC trong lĩnh vực đất đai nói chung, trong đó có các tỉnh
Tây Nguyên.
- Luận án phân tích chỉ ra yếu tố đặc thù về điều kiện tự nhiên, kinh tế, VH-
XH, tình trạng di dân tự do, quản lý và sử dụng đất đai ở các tỉnh Tây Nguyên tác
động tới quá trình THPL về KNHC trong lĩnh vực đất đai. Phân tích được các kết
quả, hạn chế của thực trạng THPL về KNHC trong lĩnh vực đất đai tại các tỉnh
Tây Nguyên; chỉ ra được những nguyên nhân ưu điểm và hạn chế của thực trạng
này; qua đó rút ra bài học kinh nghiệm từ THPL về KNHC trong lĩnh vực đất đai
trên địa bàn các tỉnh Tây Nguyên trong thời gian qua.
- Xác lập các quan điểm, đề xuất được hệ thống giải pháp bao gồm nhóm giải
pháp chung và nhóm giải pháp riêng mang tính đặc thù cho Tây Nguyên, nhằm đảm
bảo THPL về KNHC trong lĩnh vực đất đai trên địa bàn các tỉnh Tây Nguyên Việt
Nam hiện nay.
6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận án
- Về mặt lý luận: Kết quả nghiên cứu của luận án góp phần vào giải quyết một
số vấn đề lý luận hiện nay đang đặt ra đối với thực hiện quyền dân chủ trực tiếp của
nhân dân, trong đó có vấn đề lý luận THPL về KNHC trong lĩnh vực đất đai nói
chung và trên địa bàn các tỉnh Tây Nguyên nói riêng.
- Về mặt thực tiễn: Luận án có thể được dùng làm tài liệu tham khảo, giúp các
cấp uỷ Đảng, Chính quyền, Mặt trận và các đoàn thể ở Tây Nguyên có cơ sở để hoạch
định, chỉ đạo thực hiện nghiêm túc pháp luật về KNHC trong lĩnh vực đất đai. Luận án
sẽ có giá trị tham khảo trong công tác nghiên cứu, giảng dạy tại các Trường chính trị
và Trung tâm bồi dưỡng chính trị cấp huyện trên địa bàn các tỉnh Tây Nguyên.
7. Kết cấu của luận án
Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục các công trình nghiên cứu của tác giả
đã được công bố, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, luận án bao gồm 4 chương,
12 tiết.