Tính bền vững của dân ca Ví, Giặm trong cộng đồng trước những biến đổi môi trường và nhu cầu sinh kế

Dân ca Ví Giặm, một biểu đạt di sản văn hoá phi vật thể độc đáo của vùng Nghệ Tĩnh, đã được UNESCO công nhận, khẳng định giá trị văn hóa to lớn của nó. Tuy nhiên, trong bối cảnh phát triển kinh tế-xã hội nhanh chóng và quá trình đô thị hóa, loại hình nghệ thuật truyền thống này đang đối mặt với những thách thức nghiêm trọng về tính bền vững. Sự biến đổi môi trường sống cùng với nhu cầu phát triển sinh kế đã và đang tác động mạnh mẽ đến không gian thực hành và đội ngũ nghệ nhân, gây nguy cơ mai một di sản quý giá này. Do đó, việc nghiên cứu toàn diện về thực trạng và đề xuất giải pháp bảo tồn hiệu quả là vô cùng cấp thiết, nhằm đảm bảo Dân ca Ví Giặm tiếp tục được gìn giữ và phát huy trong cộng đồng.

Các nhà nghiên cứu văn hóa, chuyên gia bảo tồn di sản, nhà hoạch định chính sách, cán bộ quản lý văn hóa địa phương và cộng đồng quan tâm đến bảo tồn di sản văn hóa phi vật thể.

Bài viết này tập trung phân tích tính bền vững của Dân ca Ví Giặm trong bối cảnh những biến đổi nhanh chóng về môi trường sống và nhu cầu phát triển sinh kế. Từ khi được UNESCO công nhận là biểu đạt di sản văn hoá phi vật thể đại diện của nhân loại, Dân ca Ví Giặm đã đạt được nhiều thành tựu trong công tác bảo tồn, song vẫn đối mặt với không ít thách thức. Nghiên cứu đã chỉ ra rằng quá trình đô thị hóa nông thôn, sự phát triển của các khu công nghiệp, cùng với việc thay đổi không gian văn hóa truyền thống, đã làm suy giảm môi trường thực hành và sức sống của loại hình dân ca này. Phương pháp tiếp cận của nghiên cứu bao gồm việc phân tích không gian thực hành Dân ca Ví Giặm, khảo sát thực trạng bảo tồn và phát huy giá trị di sản, đồng thời đánh giá vai trò của cộng đồng, nghệ nhân và chính sách quản lý nhà nước. Bài viết nhấn mạnh tầm quan trọng của cộng đồng và nghệ nhân như những chủ thể cốt lõi trong việc gìn giữ và truyền dạy di sản, đồng thời chỉ rõ những hạn chế trong nhận thức và cơ chế hỗ trợ hiện tại. Giá trị ứng dụng của nghiên cứu nằm ở việc đưa ra cái nhìn tổng thể về những vấn đề còn tồn đọng và đề xuất các giải pháp mang tính chiến lược. Điều này bao gồm việc hoàn thiện chính sách, thúc đẩy sự tham gia chủ động của cộng đồng, tích hợp Dân ca Ví Giặm vào phát triển du lịch bền vững và phát triển sinh kế cho nghệ nhân, nhằm đảm bảo di sản này không chỉ được bảo tồn mà còn phát triển mạnh mẽ, thích ứng với thời đại mới.