TẠP CHÍ NGHIÊN CỨU Y HỌC
656 TCNCYH 197 (12) - 2025
TÌNH TRẠNG SUY DINH DƯỠNG
Ở BỆNH NHÂN SUY TIM MẠN:
ĐỘ PHÙ HỢP CỦA THANG ĐIỂM SGA
SO VỚI BMI VÀ ALBUMIN HUYẾT THANH
Nguyễn Bá Mạnh Vinh1, Phan Thanh Vũ1, Võ Thị Thanh Thùy1
Nguyễn Thị Anh Đào1, Đặng Hoàng Khánh Duy2 và Nguyễn Nhật An1,
1Bệnh viện Nguyễn Trãi, TP. Hồ Chí Minh
2Trường Đại học Quốc tế Hồng Bàng
Từ khóa: Suy tim mạn, suy dinh dưỡng, SGA, BMI, Albumin huyết thanh.
Suy dinh dưỡng là tình trạng thường gặp ở bệnh nhân suy tim mạn, nhưng tỷ lệ khác nhau tùy
theo công cụ đánh giá. Nghiên cứu trên 125 bệnh nhân nội trú tại Khoa Tim mạch II, Bệnh viện Nguyễn
Trãi (12/2024 - 05/2025) sử dụng thang điểm Subjective Global Assessment (SGA), chỉ số BMI và
albumin huyết thanh để đánh giá dinh dưỡng. Kết quả cho thấy 57,6% bệnh nhân suy dinh dưỡng theo
SGA, cao hơn nhiều so với BMI (11,2%) và albumin (44,8%). SGA phát hiện nhiều trường hợp suy
dinh dưỡng hơn, kể cả ở bệnh nhân có BMI hoặc albumin bình thường, cho thấy công cụ này nhạy hơn
và nên được áp dụng trong thăm khám định kỳ nhằm phát hiện sớm và can thiệp dinh dưỡng kịp thời.
Tác giả liên hệ: Nguyễn Nhật An
Bệnh viện Nguyễn Trãi, TP. Hồ Chí Minh
Email: anstudy263@gmail.com
Ngày nhận: 10/10/2025
Ngày được chấp nhận: 18/11/2025
I. ĐẶT VẤN ĐỀ
Suy tim mạn là bệnh lý tim mạch phổ biến với
tỷ lệ tử vong và gánh nặng cao. Suy dinh dưỡng
thường gặp ở bệnh nhân suy tim và làm nặng
thêm triệu chứng, kéo dài thời gian nằm viện và
tăng nguy cơ tử vong. Bệnh nhân suy tim có thể
gặp khó khăn trong việc hấp thụ và tiêu hóa dinh
dưỡng do các yếu tố như giảm lưu lượng máu
đến hệ tiêu hóa, sự tích tụ dịch trong cơ thể gây
chèn ép dạ dày và tác động từ các thuốc điều
trị suy tim. Bên cạnh đó, tình trạng viêm mạn
tính và sự tăng nhu cầu năng lượng trong cơ
thể bệnh nhân suy tim càng làm gia tăng nguy
cơ suy dinh dưỡng. Tuy nhiên, việc đánh giá
dinh dưỡng còn nhiều khó khăn do các công cụ
truyền thống như BMI và albumin huyết thanh
chưa phản ánh đầy đủ tình trạng thật sự.
Theo báo cáo tổng quan của Journal of the
American College of Cardiology năm 2018, tỷ lệ
suy dinh dưỡng ở bệnh nhân suy tim dao động
từ 15% đến hơn 50%, và có liên quan chặt chẽ
đến tăng nguy cơ nhập viện, kéo dài thời gian
điều trị và tử vong.1 Nghiên cứu cũng nhấn mạnh
rằng việc sử dụng các công cụ toàn diện như
Subjective Global Assessment (SGA) có thể phát
hiện sớm hơn các trường hợp suy dinh dưỡng so
với các chỉ số đơn lẻ như BMI hoặc albumin huyết
thanh, từ đó giúp tối ưu hóa chiến lược điều trị và
cải thiện tiên lượng cho bệnh nhân suy tim.
Một phân tích gộp gần đây cho thấy tỷ lệ
suy dinh dưỡng trung bình ở bệnh nhân suy tim
mạn khoảng 46% và suy dinh dưỡng làm tăng
nguy cơ tử vong gấp hơn 2 lần so với nhóm
không suy dinh dưỡng.2 Thang điểm SGA là
công cụ lâm sàng toàn diện, đã được chứng
minh hiệu quả trong phát hiện suy dinh dưỡng
ở bệnh nhân mạn tính, đặc biệt ở nhóm suy
tim.3,4 Một số báo cáo gần đây tại Trung tâm Tim
TẠP CHÍ NGHIÊN CỨU Y HỌC
657TCNCYH 197 (12) - 2025
mạch, Bệnh viện Đại học Y Hà Nội cho thấy tỷ
lệ bệnh nhân có nguy cơ suy dinh dưỡng theo
SGA dao động từ 47,3%.5
Thời gian gần đây bệnh nhân suy tim mạn
nằm điều trị tại khoa Tim mạch II, Bệnh viện
Nguyễn Trãi đã được chú ý nhiều hơn trong
chăm sóc dinh dưỡng. Dù vậy, vẫn còn rất ít
nghiên cứu đánh giá tình trạng dinh dưỡng của
bệnh nhân suy tim mạn khi vào khoa. Việc xác
định tỷ lệ suy dinh dưỡng bằng SGA và so sánh
với BMI, albumin sẽ cung cấp bằng chứng thực
tiễn, góp phần chuẩn hóa đánh giá dinh dưỡng
ở bệnh nhân suy tim mạn. Vì vậy, chúng tôi
thực hiện nghiên cứu với mục tiêu:
Tỷ lệ suy dinh dưỡng trên bệnh nhân suy tim
mạn dựa trên thang điểm SGA.
So sánh độ phù hợp của các phương pháp
đánh giá tình trạng suy dinh dưỡng SGA, BMI
và Albumin.
II. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP
1. Đối tượng
Bệnh nhân được chẩn đoán suy tim mạn (EF
≥ 50% và EF < 50%) và đang điều trị nội trú.
2. Phương pháp
Thiết kế nghiên cứu
Nghiên cứu cắt ngang mô tả.
Thời gian thực hiện
Từ tháng 12/2024 đến tháng 05/2025.
Địa điểm nghiên cứu
Khoa Tim mạch II, Bệnh viện Nguyễn Trãi,
Thành phố Hồ Chí Minh.
Cỡ mẫu
Cỡ mẫu được tính theo công thức ước
lượng tỷ lệ, với p = 0,56 (dựa trên kết quả
nghiên cứu đã báo cáo trước đây về tỷ lệ suy
dinh dưỡng trên bệnh nhân suy tim mạn, dựa
trên thang điểm SGA, tại Bệnh viện Trung ương
Quân đội 108 năm 2022 là 56,2%), d = 0,09.6
n = 1,962x0,56x(1 − 0,56)
0,092
Từ đó tính ra được cỡ mẫu là 117 bệnh
nhân. Thực tế, nghiên cứu chúng tôi chọn được
125 bệnh nhân.
Dữ liệu về đặc điểm dân số nghiên cứu,
triệu chứng lâm sàng cũng như cận lâm sàng
được thu thập thông qua phỏng vấn trực tiếp
bằng bộ câu hỏi và hồ sơ bệnh án. Mức độ suy
giảm chức năng cơ thể (theo các bảng đánh giá
chức năng như NYHA - phân độ suy tim).
Chúng tôi sử dụng thang điểm SGA để đánh
giá mức độ suy dinh dưỡng (SGA A, B, C).
Trong nghiên cứu này, chúng tôi đánh giá
tình trạng dinh dưỡng theo phân loại BMI dành
cho cộng đồng Châu Á-Thái Bình Dương theo
khuyến cáo của Tổ chức Y tế Thế giới.
Bảng 1. Tình trạng dinh dưỡng dựa trên
BMI
Ý nghĩa BMI
Suy dinh dưỡng < 18,5
Bình thường 18,5 - 23
Thừa cân 23 - 30
Béo phì ≥ 30
Albumin: Dựa trên xét nghiệm Albumin máu
của bệnh nhân phân loại tình trạng suy dinh
dưỡng của bệnh nhân theo bảng sau
Bảng 2. Tình trạng dinh dưỡng dựa trên
Albumin
Tình trạng
dinh dưỡng
Giá trị Albumin
huyết thanh (g/L)
Bình thường ≥ 35
Suy dinh dưỡng nhẹ 28 - 35
Suy dinh dưỡng trung bình 21 - 28
Suy dinh dưỡng nặng < 28
TẠP CHÍ NGHIÊN CỨU Y HỌC
658 TCNCYH 197 (12) - 2025
Tiêu chuẩn chọn mẫu
Bệnh nhân được chẩn đoán suy tim mạn
(EF ≥ 50% và EF < 50%) và đang điều trị nội
trú tại bệnh viện. Người bệnh đồng ý tham gia
nghiên cứu (có sự đồng thuận).
Tiêu chuẩn loại trừ
Bệnh nhân từ chối tham gia nghiên cứu.
Bệnh nhân có các bệnh lý cấp tính nghiêm
trọng khác có thể ảnh hưởng lớn đến tình trạng
dinh dưỡng (như ung thư giai đoạn cuối, bệnh
gan nặng...).
Bệnh nhân phù do các nguyên nhân bệnh lí
khác: xơ gan cổ trướng, bệnh lý gan…
Bệnh nhân đã được hỗ trợ dinh dưỡng đặc
biệt trước khi nhập viện.
Xử lý và phân tích số liệu
Dữ liệu được phân tích bằng phần mềm
STATA 12.0. Sử dụng các phép kiểm định như
Chi-square, T-test để xác định mối liên quan
giữa mức độ suy dinh dưỡng với các biến số
lâm sàng.
3. Đạo đức nghiên cứu
Nghiên cứu không can thiệp vào điều trị
bệnh nhân. Bệnh nhân tham gia phải được
cung cấp đầy đủ thông tin và đồng ý tham gia
nghiên cứu. Bảo mật thông tin cá nhân và đảm
bảo quyền lợi của bệnh nhân trong suốt quá
trình nghiên cứu.
Nghiên cứu được thông qua Hội đồng xét
duyệt Bệnh viện Nguyễn Trãi. Quyết định: Về
việc phê duyệt đề tài nghiên cứu khoa học
cấp cơ sở năm 2025. Mã số: CS/BVNT/25/01.
Số230/QĐ-BVNT, ngày 04/02/2025.
III. KẾT QUẢ
Nghiên cứu thu nhận 125 trường hợp bệnh
nhân suy tim mạn đang điều trị nội trú tại khoa
Tim mạch II - Bệnh viện Nguyễn Trãi, từ tháng
12/2024 đến tháng 5/2025.
Bảng 3. Phân bố dân số nghiên cứu theo nhóm tuổi, giới tính và bệnh lý đồng mắc
Đặc điểm Tần số (n) Tỷ lệ (%)
n = 125
Nhóm tuổi
< 60 tuổi 22 17,6
≥ 60 tuổi 103 82,4
Giới tính
Nam 59 47,2
Nữ 66 52,8
Nhiều bệnh đồng mắc
< 3 bệnh đồng mắc 49 39,2
≥ 3 bệnh đồng mắc 76 60,8
Nhóm bệnh nhân từ 60 tuổi trở lên chiếm đa
số trong nghiên cứu chúng tôi với 103 người
(82,4%). Có 66 bệnh nhân nữ (52,8%) và 59
bệnh nhân nam (47,2%) tham gia nghiên cứu.
Phần lớn bệnh nhân có từ ba bệnh đồng mắc
trở lên, chiếm 60,8% (n = 76).
TẠP CHÍ NGHIÊN CỨU Y HỌC
659TCNCYH 197 (12) - 2025
Bảng 4. Phân loại tình trạng dinh dưỡng theo SGA
Phân loại SGA Số lượng bệnh nhân Tỷ lệ (%)
SGA-A (bình thường) 53 42,4
SGA-B (suy nhẹ - trung bình) 49 39,2
SGA-C (suy nặng) 23 18,4
Tình trạng suy dinh dưỡng được đánh giá bằng công cụ SGA cho thấy tỷ lệ bệnh nhân suy dinh
dưỡng (SGA-B và SGA-C) là 57,6 % (n = 72).
Bảng 5. Mô hình hồi quy logistic đa biến thể hiện mối liên quan giữa BMI, Albumin
và tình trạng dinh dưỡng theo SGA
Đặc điểm Tần số
(n)
Tỷ lệ
(%)
Có SDD
theo SGA
Không SDD
theo SGA
Tần số
(n)
Tỷ lệ
(%)
Tần số
(n)
Tỷ lệ
(%)
BMI (kg/m2)
< 18,5 14 11,2 12 16,7 2 3,8 p = 0,022
(OR = 7,92
(1,02 - 34,49))
≥ 18,5 111 88,8 60 83,3 51 96,2
Ngưỡng Albumin (g/L)
< 35 56 44,8 46 63,9 10 18,9 p < 0,001
(OR = 6,71
(2,40 - 18,77))
≥ 35 69 55,2 26 36,1 43 81,1
Bệnh nhân có tình trạng suy dinh dưỡng
theo SGA thì khả năng suy dinh dưỡng theo
BMI gấp 7,92 lần, p = 0,022.
Bệnh nhân có tình trạng suy dinh dưỡng
theo SGA thì khả năng suy dinh dưỡng theo
Albumin máu gấp 6,71 lần, p = 0,001.
IV. BÀN LUẬN
Trong nghiên cứu của chúng tôi, phần lớn
đối tượng nghiên cứu thuộc nhóm ≥ 60 tuổi
(82,4%), phản ánh đặc điểm dịch tễ thường
gặp của suy tim mạn. Tuổi cao làm tăng nguy
cơ suy dinh dưỡng do giảm khối cơ, giảm hấp
thu và hiện diện nhiều bệnh lý phối hợp. Tỷ
lệ nữ chiếm 52,8%, tương tự các nghiên cứu
trong nước, cho thấy xu hướng suy tim phân
suất tống máu bảo tồn phổ biến ở nữ giới lớn
tuổi. Tỷ lệ bệnh nhân có ≥ 3 bệnh đồng mắc
đạt 60,8%, cho thấy tình trạng bệnh lý phức tạp
và gánh nặng điều trị cao. Các bệnh đồng mắc
phổ biến như tăng huyết áp, đái tháo đường và
bệnh thận mạn có thể ảnh hưởng tiêu cực đến
tình trạng dinh dưỡng.
Nghiên cứu của chúng tôi ghi nhận tỷ lệ suy
dinh dưỡng ở bệnh nhân suy tim mạn nội trú
theo thang điểm SGA là 57,6%, trong đó 39,2%
mức độ nhẹ-trung bình và 18,4% mức độ nặng.
Tỷ lệ này tương đồng với các nghiên cứu trong
TẠP CHÍ NGHIÊN CỨU Y HỌC
660 TCNCYH 197 (12) - 2025
và ngoài nước sử dụng SGA, bao gồm Bệnh
viện Trung ương Quân đội 108 (56,2%), Bệnh
viện Cam Ranh (56,7%) và nghiên cứu của
Wawrzenczyk và cộng sự (57,0%), đồng thời
nằm trong khoảng 37 - 56% được báo cáo trong
tổng quan của Shubin LV (2021).6-9 Kết quả này
khẳng định suy dinh dưỡng là một gánh nặng
phổ biến ở bệnh nhân suy tim mạn.
Đáng chú ý, tỷ lệ suy dinh dưỡng được
phát hiện bằng SGA cao hơn đáng kể so với
khi đánh giá bằng BMI (11,2%) hoặc albumin
huyết thanh (44,8%). Điều này phản ánh hạn
chế của các chỉ số đơn lẻ vốn dễ bị ảnh hưởng
bởi phù, tình trạng viêm hoặc các bệnh lý đi
kèm, dẫn đến bỏ sót nhiều trường hợp suy dinh
dưỡng tiềm ẩn. So sánh với các nghiên cứu
sử dụng công cụ khác cho thấy sự khác biệt rõ
rệt: các nghiên cứu dựa trên BMI thường ghi
nhận tỷ lệ thấp hơn (25,5% tại Bệnh viện Tim
Hà Nội; 30,3% tại Bệnh viện Trường Đại học
Y-Dược Huế), trong khi sử dụng Mini Nutritional
Assessment (MNA) lại cho tỷ lệ cao hơn đáng
kể (78,7% tại Viện Tim mạch Quốc gia).10-12 Sự
khác biệt này chủ yếu xuất phát từ đặc điểm
quần thể nghiên cứu và công cụ đánh giá. Tuy
nhiên, điểm chung là suy dinh dưỡng vẫn chiếm
tỷ lệ cao và có ý nghĩa tiên lượng quan trọng.
Hiện nay cũng chưa có phương pháp nào là
tiêu chuẩn vàng trong việc đánh giá tình trạng
suy dinh dưỡng của bệnh nhân. Qua nghiên
cứu này chúng tôi nhận thấy phương pháp
đánh giá tình trạng suy dinh dưỡng theo SGA
đánh giá tình trạng dinh dưỡng của bệnh nhân
được toàn diện hơn nhờ việc đánh giá tình trạng
dinh dưỡng của bệnh nhân thông qua 6 tiêu chí
(giảm cân trong 6 tháng, thay đổi về khẩu phần
ăn, các triệu chứng dạ dày ruột, các chức năng
của cơ thể, sang chấn tâm lý, dấu hiệu thực
thể). Trong khi đó, so với phương pháp nhân
trắc đo BMI chỉ đánh giá dựa trên 2 tiêu chí cân
nặng và chiều cao và phương pháp sinh hóa
đo nồng độ Albumin máu chỉ dựa trên 1 tiêu
chí là nồng độ Albumin máu thì phương pháp
đánh giá tình trạng suy dinh dưỡng theo SGA
có nhiều ưu điểm hơn. SGA tầm soát được
nhiều bệnh nhân có tình trạng suy dinh dưỡng
sớm hơn trong khi phương pháp đánh giá tình
trạng suy dinh dưỡng theo BMI và Albumin máu
dễ bỏ sót những bệnh nhân thực sự có tình
trạng suy dinh dưỡng do có những nhược điểm
của phương pháp đánh giá tình trạng suy dinh
dưỡng theo BMI và Albumin máu.
Theo khuyến cáo của Hiệp hội dinh dưỡng
Châu Âu (ESPEN) và Hiệp hội dinh dưỡng Hoa
Kỳ (ASPEN) để đánh giá tình trạng suy dinh
dưỡng ở bệnh nhân cao tuổi khi nhập viện nên
áp dụng phương pháp đánh giá tình trạng suy
dinh dưỡng theo phương pháp đánh giá tình
trạng dinh dưỡng tổng thể chủ quan (SGA).13,14
Chúng tôi nhận thấy phương pháp đánh giá
SGA tương đối thích hợp cho bệnh nhân cao
tuổi tại khoa so với các phương pháp khác.
SGA trình bày phần lớn theo những câu hỏi mở
và thăm khám lâm sàng của người thực hiện.
Qua đó người thực hiện đánh giá tình trạng dinh
dưỡng của bệnh nhân một cách toàn diện hơn
thông qua việc đánh giá 6 tiêu chí khác nhau
từ đó tính ra điểm số của từng bệnh nhân. Vì
vậy, kết quả của chúng tôi củng cố bằng chứng
rằng SGA là công cụ ưu việt trong đánh giá dinh
dưỡng ở bệnh nhân suy tim mạn.
V. KẾT LUẬN
Tỷ lệ suy dinh dưỡng ở bệnh nhân suy tim
mạn nội trú theo thang điểm SGA chiếm hơn
một nửa số trường hợp, phản ánh gánh nặng
dinh dưỡng đáng kể. So với BMI và albumin
huyết thanh, SGA cho thấy khả năng đánh giá
toàn diện hơn. Kết quả này góp phần định
hướng việc chuẩn hóa công cụ đánh giá dinh
dưỡng và khuyến nghị sử dụng SGA trong
tầm soát, theo dõi định kỳ nhằm phát hiện
sớm và cải thiện tiên lượng cho bệnh nhân
suy tim mạn.
