Tơ cơ
(miofibrin)
Có thể xem tơ cơ là cấu trúc của tế
bào được phân hoá làm chức năng
co rút. Có hai dạng tơ cơ: tơ cơ trơn
và tơ cơ vân. Tơ cơ trơn tạo nên cơ
trơn, tơ cơ vân có cấu trúc vân
ngang tạo nên cơ vân. Hai loại này
phổ biến ở động vật đa bào.
Tơ cơ trơn đặc trưng cho các nội
quan ở động vật có xương sống và
cơ thể của nhiều động vật không
xương sống bậc thấp. Tơ cơ vân tạo
nên cơ của cơ thể cũng như cơ tim
của động vật có xương sống và
động vật chân khớp.
- Tơ cơ vân có cấu trúc sợi, trên
chiều dọc có xếp xen kẽ nhiều giải
ngang hay là đĩa. Một số đĩa rộng
và tối, còn các đĩa khác hẹp và
sáng.
- Dưới kính hiển vi phân cực, các
đĩa tối thể hiện tính lưỡng chiết
quang, vì vậy có tên gọi là đĩa A
(Anisotropie). Các đĩa sáng thì
không thể hiện tính lưỡng chiết
quang nên có tên gọi là đĩa I
(Isotrope). Các đĩa A và I lần lượt
nằm xen kẽ nhau suốt chiều dài tơ
cơ.
Tơ cơ thường có đường kính vào
khoảng 1 - 2µm và dài khoảng 10 -
20µm cho đến vài mm hoặc vài cm.
Mỗi đĩa A lại được chia làm đôi bởi
1 giải ngang được gọi là giải H, các
đĩa I ở chính giữa cũng được chia
làm đôi bởi một giải có tên là tấm
Z. Đoạn tơ cơ được giới hạn bởi hai
đầu tấm Z được gọi là 1 tiết cơ
(sarcomere). Như vậy, có thể xem
tiết cơ là đơn vị cấu trúc tuyến tính
của tơ cơ.
Cấu tạo một tiết cơ
Các tơ cơ nằm trong tế bào
chất của tế bào cơ, lớp tế bào
này được gọi là cơ chất
(sarcoplasma), trong đó có nhân tế
bào, các ty thể và các bào quan
khác.
Dưới kính hiển vi điện tử cấu trúc
siêu hiển vi của tơ cơ vân ở tất cả
các động vật thuộc các bậc phân
loại khác nhau nói chung đều giống
nhau. Mỗi một tơ cơ gồm rất nhiều
sợi bé hơn gọi là tiểu tơ cơ
(protofibrin). Tiểu tơ cơ chia làm
hai loại:
+ Tiểu tơ cơ dày có cấu trúc protein
miozin.
+ Tiểu tơ cơ mảnh gồm protein
actin.