TRƯỜNG ĐẠI HỌC VĂN HÓA HÀ NỘI
------ KHOA VĂN HOÁ DU LỊCH ------
ĐỀ TÀI:
NGHỆ THUẬT XIẾC VIỆT NAM –
MỘT SẢN PHẨM DU LỊCH VĂN HÓA ĐỘC ĐÁO
KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP
GIẢNG VIÊN HƯỚNG DẪN : TH.S BÙI THANH THỦY
SINH VIÊN THỰC HIỆN : LÂM THỊ HÀ
LỚP : VHDL 14C
KHÓA : 2006 - 2010
HÀ NỘI - 2010
MỤC LỤC
Mở đầu
1. Lý do chọn đề tài…………………………………………………...………1
2. Mục đích nghiên cứu……………………………………………………….3
3. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu……………………………………….……4
4. Tình hình nghiên cứu…………………………………………………….....4
5. Phương pháp nghiên cứu………………………………………………..….5
6. Kết cấu khóa luận………………………..…………………………………5
Chương 1: GIỚI THIỆU CHUNG VỀ NGHỆ THUẬT XIẾC VÀ NGHỆ
THUẬT XIẾC VIỆT NAM…………………………………………………6
1.1. Giới thiệu chung về nghệ thuật xiếc …………………………………...6
1.1.1. Lịch sử hình thành và sự phát triển…………………….………….……….6
1.1.2. Một số đặc trưng cơ bản của nghệ thuật xiếc………………...………….14
1.2. Nghệ thuật xiếc Việt Nam…………………………………..………...16
1.2.1. Lịch sử hình thành………………………………………….…………...…..16
1.2.2. Sự phát triển và những thành tựu của nghệ thuật xiếc Việt Nam.........18
1.2.3. Các đoàn xiếc Việt Nam………………………………………….………..24
CHƯƠNG 2: NGHỆ THUẬT XIẾC VIỆT NAM – NHỮNG GIÁ TRỊ
DU LỊCH ĐỘC ĐÁO...……..………………………………...…………....28
2.1. Nghệ thuật xiếc Việt Nam – một loại hình nghệ thuật biểu diễn đậm đà
bản sắc dân tộc…………………………………………………..….........….28
2.1.1. Âm nhạc……………………………………………………….…..………….28
2.1.2. Đạo cụ………………………………………………………..….……………30
2.1.3. Phục trang…………………………………………..…………...…………...31
2.1.4. Nghệ thuật múa và xiếc………………………………………..…………..32
2.1.5. Nghệ sỹ và kỹ thuật biểu diễn xiếc…………………………………..........33
2.1.6. Kịch bản xiếc…………………………………………………………………34
2.1.7. Mỹ thuật trong nghệ thuật xiếc…………………………………………….35
2.1.8. Môi trường biểu diễn………………………………………………………..37
2.2. Giá trị du lịch trong nghệ thuật xiếc Việt Nam………………..………..38
2.2.1. Nghệ thuật xiếc Việt Nam thỏa mãn các nhu cầu đặc trưng của khách
du lịch.........……..….…………………………………………….………………….38
2.2.1.1. Nhu cầu giải trí, thư giãn của khách du lịch…………………..…………..39
2.2.1.2. Nhu cầu thẩm nhận giá trị văn hóa của khách du lịch……………….…....41
2.2.1.3. Tính độc đáo, hấp dẫn du khách của nghệ thuật xiếc Việt Nam…….…….50
2.2.2. Du khách và nghệ thuật xiếc Việt Nam…………………….……………..54
Chương 3
GIẢI PHÁP ĐỂ XIẾC VIỆT NAM THỰC SỰ TRỞ THÀNH MỘT SẢN
PHẨM DU LỊCH VĂN HÓA THU HÚT KHÁCH HỮU HIỆU…….….58
3.1. Ý nghĩa của việc tạo dựng xiếc Việt Nam như một sản phẩm du lịch văn
hóa độc đáo…………………………………………………………………..58
3.1.1. Ý nghĩa văn hóa, xã hội……………………………………….…………….58
3.1.2. Ý nghĩa kinh tế………………………………………………………..………60
3.2. Thực trạng việc sử dụng nghệ thuật xiếc Việt Nam như một sản phẩm du
lịch văn hóa của ngành du lịch Việt Nam……………………........................62
3.3. Giải pháp để nghệ thuật xiếc Việt Nam thực sự trở thành một sản phẩm
du lịch văn hóa độc đáo………………………………………….…………..65
3.3.1. Giải pháp chung cho sự phát triển của ngành xiếc……………………..65
3.3.2. Giải pháp cụ thể………………………………………..……………………67
3.3.2.1. Xây dựng các tiết mục xiếc đặc sắc phục vụ du lịch………….………67
3.3.2.2. Kết hợp giao thoa giữa tính truyền thống và tính hiện đại……..……70
3.3.2.3. Đầu tư cho các tiết mục có lợi cho du lịch………………….…..……..71
3.3.2.4. Tạo môi trường sân khấu biểu diễn hiệu quả ………………..………73
3.3.2.5. Đưa các tiết mục xiếc vào chương trình du lịch …………………….75
3.3.2.6. Xúc tiến, tuyên truyền quảng cáo ……………………………….…….80
Kết luận…………………………………………………..83
Phụ lục
Phụ lục 1: Xiếc Việt Nam trên báo chí nước ngoài
Phụ lục 2: Các tiết mục xiếc Việt Nam đạt giải quốc tế
Phụ lục 3: Xiếc Việt Nam tại các nước trên thế giới
Phụ lục 4: Bảng hỏi khảo sát khách du lịch
Phụ lục 5: Lịch biểu diễn một số chương trình của Liên đoàn xiếc Việt Nam
Phụ lục 6: Một số hình ảnh giới thiệu về nghệ thuật xiếc Việt Nam
Danh mục tài liệu tham khảo
- 1 -
Mở đầu
1. Lý do chọn đề tài
Trong đời sống xã hội, văn hóa nói chung, nghệ thuật nói riêng luôn
đóng vai trò rất quan trọng. Nghệ thuật là thiết yếu cho cuộc sống con người
và không thể thay thế được. Những giá trị nghệ thuật lưu giữ từ đời này qua
đời khác, trải qua bao thăng trầm của lịch sử để trở thành dấu ấn huy hoàng
của quá khứ, nền tảng của đời sống đương đại và là bậc thềm vững chắc để
dân tộc ta bước tới tương lai. Cùng với quá trình lịch sử phát triển của dân
tộc, các nghệ nhân dân gian và nhân dân đã sáng tạo, nuôi dưỡng và bảo tồn
được nhiều loại hình nghệ thuật biểu diễn như: Nhã nhạc cung đình Huế,
không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên, nghệ thuật hát Quan họ, nghệ
thuật hát Ca trù, nghệ thuật Chèo, nghệ thuật Rối nước, nghệ thuật Tuồng,
nghệ thuật Cải lương, nghệ thuật Xiếc…Trong đó Nhã nhạc cung đình Huế,
không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên, nghệ thuật hát Quan họ, nghệ
thuật hát Ca trù đã trở thành những kiệt tác di sản văn hóa truyền miệng và
phi vật thể của nhân loại. Nghệ thuật Rối nước được đưa vào như một sản
phẩm du lịch có trong tất cả các chương trình du lịch dành cho khách quốc tế
đến Việt Nam, đang được coi là loại hình nghệ thuật biểu diễn hấp dẫn du
khách nhất hiện nay. Các loại hình nghệ thuật biểu diễn là nguồn tài nguyên
du lịch quý giá mang lại sức cạnh tranh cho sản phẩm du lịch của các địa
phương, cũng như của cả nước và là giá trị tinh thần làm đắm say, hấp dẫn du
khách đối với các điểm đến.
Ra đời và xuất hiện ở Việt Nam từ khá sớm, nghệ thuật xiếc cho đến
nay đã tồn tại và phát triển ở Việt Nam qua nhiều thế kỷ. Xiếc là một loại
hình sân khấu đặc biệt, từ cổ đến kim, từ đông sang tây ở đâu xiếc cũng cuốn
hút, hấp dẫn người xem bởi đặc trưng ngôn ngữ xiếc vừa mỹ lệ vừa cụ thể nên
không cần thuyết minh phiên dịch mà người xem vẫn tiếp nhận một cách