VIN HÀN LÂM
KHOA HC XÃ HI VIT NAM
HC VIN KHOA HC XÃ HI
----------------------
NGUYN VIẾT DŨNG
THUẬT NGỮ LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ TIẾNG ANH
TRONG SỰ ĐỐI CHIẾU VÀ CHUYỂN DỊCH SANG
TIẾNG VIỆT
Chuyên ngành:
Ngôn ng hc so sánh, đối chiếu
Mã s:
9.22.20.24
TÓM TT LUN ÁN TIẾN SĨ NGÔN NG HC
HÀ NI - 2024
Công trình được hoàn thành ti:
VIN HÀN LÂM KHOA HC XÃ HI VIT NAM
HC VIN KHOA HC XÃ HI
VIN NGÔN NG HC VIN KHOA HC XÁC HI VIT
NAM
Người hướng dn khoa hc: PGS.TS. Nguyn Hu Hoành
Phn bin 1: PGS. TS. Nguyn Xuân Hòa
Phn bin 2: PGS. TS. Mai Ngc Ch
Phn bin 3: PGS. TS. Nguyễn Đăng Sửu
Luận án được bo v ti Hội đồng chm lun án cp Hc vin, hp ti
Hc vin Khoa hc xã hi, Vin Hàn lâm Khoa hc xã hi Vit Nam, 477
Nguyn Trãi, Thanh Xuân, Hà Ni.
Vào hi .... gi ... ngày .... tháng ..... năm 2024
Có th tìm hiu lun án ti:
- Thư viện Quc gia Vit Nam
- Thư viện Hc vin Khoa hc xã hi
DANH MC CÔNG TRÌNH KHOA HC CA TÁC GI
LIÊN QUAN ĐẾN LUN ÁN
1. Nguyn Viết Dũng (2024), “Phương thức hình thành thut ng Lut T tng
hình s tiếng Anh tiếng Việt”, Tp chí T điển học & Bách khoa thư, s 2
(88), tr.45-51.
2. Nguyn Viết Dũng (2024), “Thc trng chuyn dch thut ng Lut T tng
hình s Anh Việt”, Tp chí Ngôn Ng, s 4 (402), tr.45-53.
1
MỞ ĐẦU
1. Lý do lựa chn đề tài
Trong thời k hi nhập quốc tế, bên cạnh s khác nhau về thể chế, skhác bit
về nn ngữ giữac quốc giang rào cản lớn nhởng tới vic hiểu cũng như
áp dụng các văn bn hay điu luật giữa các bên. Vì vậy, vic xây dựng, chun hóa và
pt triển hthống thuật ngpháp luật nói chung thuật ng Luật TTHS i rng là
một xu hướng vận đng tất yếu, một nhu cu cấp ch và đòi hỏi khách quan.
Qua kho t ban đầu, chúng tôi nhận thy hin nay nhiu thuật ngữ Luật
TTHS tiếng Anh chưa đưc chuyển dịch một cách có hệ thống sang tiếng Việt. Không
ít thut ngLut TTHS tiếng Vit còn mang tính miêu tả, giải nghĩa; chưa biểu đạt
được chính xác ki niệm; hoặc đưc sử dụng với nhiều biến thể khác nhau mà ca
được chun hóa, thậm chí, một số thuật ngữ Luật TTHS có trong tiếng Anh nng lại
kng có trong tiếng Việt, v.v. Tuy nhiên, cho tới nay, chưa một ng trình khoa
học o đi u nghn cứu v đi chiếu và chuyn dịch thuật ng Luật TTHS Anh
Việt đp phn gii quyết những tồn ti trên.
Vì vy, cng tôi xác đnh việc la chn đề tài Thut ng Luật T tụng hình
s tiếng Anh trong s đi chiếu và chuyn dch sang tiếng Vit là vô cùng cần thiết.
2. Đối tượng, phạm vi và nguồn tư liệu nghiên cứu
2.1. Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghn cứu ca luận án là hệ thống các thuật ngữ Lut TTHS tiếng
Anh và tiếng Việt, tức là các thut ngbiu đt c khái niệm được sdụng trong nh
vực Luật TTHS.
2.2. Phạm vi nghiên cứu
Luận án tập trung nghiên cứu đc đim cấu tạo, phương thức hình thành đặc
điểm định danh của thut ngữ Lut TTHS tiếng Anh và tiếng Vit; thc trạng chuyển
dịch thuật ng Luật TTHS từ tiếng Anh sang tiếng Việt và vấn đ chuẩn h thut ng
Luật TTHS trong tiếng Vit.
2.3. Tư liệu nghiên cứu
1.937 thuật ngữ Luật TTHS tiếng Anh được thu thập từ: Từ điển pháp luật
Anh - Việt (2000) của Trọng Hùng cộng s; Từ điển Công an Anh Việt
của Đặng Xuân Khang cộng (2018); và một số bộ luật, i liệu, văn bản luật về
tố tụng hình sự được sử dụng để nghiên cứu, tra cứu, kiểm tra đối chiếu.
2.020 thut ng Lut TTHS tiếng Vit đưc thu thp t: T đin pháp lut Vit
Nam ca Nguyn Ngc Đip (2020); Thut ng pháp lý T tng hình s ca Phan Trung
Hin và cng s(2021); BLut T tng hình s (2022) ca Vit Nam; Giáo trình Lut T
tng Hình s ca Nguyễn Ngc Kin (2020); mt s văn bn pháp luật có liên quan.
Khi đi chiếu vi các tiêu chun ca thut ng, lun án la chn 1.937 thut ng Lut
TTHS tiếng Anh và 1.825 thut ng Lut TTHS tiếng Vit đt chun đ kho sát. 195 thut ng
Lut TTHS tiếng Vit không đt chun s đưc nghiên cu và phân tích trong Chương 4.
3. Mục đích nghiên cứu và nhiệm vụ nghiên cứu
3.1. Mục đích nghiên cứu
Luận án m ng tỏ sự tương đồng và kc bit về đặc đim cấu tạo, phương
thức hình thành đặc điểm đnh danh của hai hthuật ng Luật TTHS Anh Việt
2
cách chuyển dịch thuật ngữ Lut TTHS tiếng Anh sang tiếng Việt. Từ đó, luận án đề
xuất một sphương hướng cụ thể để xây dng, chuẩn hóa thuật ng Luật TTHS tiếng
Việt, p phần hoàn thin hthống pháp luật của Việt Nam.
3.2. Nhim vnghn cu
Đđạt được mục đích tn, luận án tập trung giải quyết c nhiệm vụ cth
n sau: 1) Tổng quan nh hình nghn cứu v thuật ngvà thuật ngLut TTHS tn
thế giới và Việt Nam, xác lập cơ sở lý luận cho nghiên cứu ca luận án; 2) Pn tích,
đối chiếu đặc đim cu tạo, phương thc hình thành đặc điểm định danh của thuật
ngữ Luật TTHS tiếng Anh với tiếng Vit; 3) Đánh giá thc trng chuyn dịch thuật
ngữ Luật TTHS tiếng Anh sang tiếng Việt và vấn đ chuẩna thuật ngữ Lut TTHS
tiếng Vit; 4) Đxuất phương hướng, biện pháp cụ th trong việc chuyển dịch thuật
ngữ Luật TTHS từ tiếng Anh sang tiếng Việt vic chuẩn hoá thuật ngữ Lut TTHS
tiếng Việt.
4. Phương pháp nghiên cứu
Luận án s dụng tng hp các phương pháp nghiên cu sau: Phương pháp so
sánh đi chiếu, phương pháp miêu t, pơng pháp dch.
5. Cái mới của luận án
Lun án là công trình đu tiên nghiên cu mt cách h thng, chuyên sâu v so
sánh đối chiếu thut ng Lut TTHS tiếng Anh và tiếng Việt trên các phương din: đặc
đim cu to, phương thức hình thành và đc đim đnh danh. Trên cơ s đó, lun án pn
tích, đánh giá thc trng chuyn dch thut ng Luật TTHS t tiếng Anh sang tiếng Vit
nhm đ xut các phương án dch và gii pháp phù hp trong vic xây dng và chun hóa
thut ng Lut TTHS tiếng Vit.
6. Nhng đóng góp của luận án
Ý nghĩa lý lun: p phn khng đnh và làm rõ cơ s lý lun chung v thuật
ng, chuyển dch thut ng, chun hóa thut ng và so sánh đi chiếu ngôn ng; Xác đnh
nhng đặc trưng v đc đim cu to, phương thc nh thành, đc đim đnh danh ca
thut ng Lut TTHS tiếng Anh tiếng Vit; Là cơ s khoa hc đ đ xuất các pơng
thc chuyn dch thut ngLut TTHS Anh Vit phù hp và gi ý nhng gii pháp
nhm chun hóa và phát trin h thut ng Lut TTHS tiếng Vit.
Ý nghĩa thc tiễn: cơ sở cho việc xây dựng các phương án chỉnh lý, chuẩn
hóa thut ng Luật TTHS tiếng Việt, tạo tiền đề cho việc bn son từ điển thut ngữ
Luật TTHS Anh Việt; tài liu tham khảo hữu ích cho c hoạt động nghiên cứu
vthuật ngữ Lut TTHS c lĩnh vực liên quan; liệu phc vụ cho việc dch
thut, ging dạy biên soạn giáo tnh luật, đặc biệt giáo trình tiếng Anh chuyên
nnh Luật TTHS; Góp phần nâng cao chất lượng dạy và hc môn tiếng Anh chuyên
nnh thuộc nh vc thực thi pháp luật tại các cơ s đào to nói chung Học viện
Cảnh sát nhân n nói riêng.
7. Bố cục của luận án
Ngoài phn M đu, Kết lun, Danh mc tài liu tham kho và Ph lc, lun án bao
gm 4 chương: Chương 1: Tng quan tình hình nghiên cu và cơ s lý lun liên quan đến
lun án; Chương 2: Đc đim cu to ca thut ng Lut T tng hình s tiếng Anh trong s
đi chiếu vi tiếng Vit; Chương 3: Phương thc hình thành và đc đim đnh danh ca thut