Tóm tắt Luận án Tiến sĩ: Biện pháp tạm giam theo Luật Tố tụng Hình sự Việt Nam

Biện pháp tạm giam là một trong những biện pháp cưỡng chế tố tụng hình sự có vị trí đặc biệt quan trọng, vừa đảm bảo hiệu quả giải quyết vụ án hình sự, đấu tranh phòng chống tội phạm, vừa phải tôn trọng quyền con người. Tuy nhiên, đây là biện pháp nghiêm khắc nhất, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền tự do cá nhân, đòi hỏi sự cân nhắc thận trọng tối đa để tránh oan sai và xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của công dân. Mặc dù pháp luật Việt Nam về biện pháp tạm giam đã không ngừng hoàn thiện qua các thời kỳ, thực tiễn áp dụng vẫn còn tồn tại những hạn chế, vướng mắc đáng kể về mặt lý luận, quy định pháp luật và công tác thực thi. Những bất cập này đòi hỏi một công trình nghiên cứu chuyên sâu, toàn diện nhằm đưa ra các giải pháp cải thiện, đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp và bối cảnh phát triển của đất nước.

Các nhà nghiên cứu, giảng viên, sinh viên chuyên ngành luật, đặc biệt là luật tố tụng hình sự; các cán bộ, thẩm phán, kiểm sát viên và điều tra viên làm công tác thực tiễn trong lĩnh vực tố tụng hình sự; và các nhà hoạch định chính sách quan tâm đến cải cách tư pháp.

Luận án này cung cấp một nghiên cứu chuyên sâu và toàn diện về biện pháp tạm giam theo Luật Tố tụng hình sự Việt Nam. Nghiên cứu bắt đầu bằng việc xây dựng và củng cố cơ sở lý luận về biện pháp này, từ khái niệm, đặc điểm, mục đích, ý nghĩa cho đến các nguyên tắc cơ bản. Thông qua việc phân tích lịch sử quy định từ năm 1945 và so sánh với pháp luật quốc tế, luận án rút ra những kinh nghiệm lập pháp quý báu. Nội dung trọng tâm là phân tích, đánh giá thực trạng pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam hiện hành về biện pháp tạm giam, bao gồm các quy định về căn cứ, đối tượng, thẩm quyền, thủ tục, thời hạn, hủy bỏ, thay thế và áp dụng đối với người dưới 18 tuổi. Từ đó, luận án chỉ ra những hạn chế, vướng mắc trong cả quy định pháp luật và thực tiễn áp dụng, xuất phát từ các bất cập về lý luận, pháp luật, ý thức chấp hành của cơ quan tiến hành tố tụng và công tác phối hợp. Trên cơ sở đó, nghiên cứu đề xuất các yêu cầu, định hướng và giải pháp cụ thể nhằm hoàn thiện hệ thống pháp luật và bảo đảm áp dụng hiệu quả biện pháp tạm giam, góp phần vào công cuộc cải cách tư pháp. Luận án không chỉ làm phong phú thêm lý luận về biện pháp tạm giam trong tố tụng hình sự mà còn là tài liệu tham khảo giá trị cho các nhà nghiên cứu, giảng viên, sinh viên luật và những người làm công tác thực tiễn trong ngành tư pháp.