Ứng dụng hồi quy phân vị trong nghiên cứu mối quan hệ giữa vốn con người và di cư ở các tỉnh Tây Nguyên

Trong bối cảnh cách mạng công nghệ 4.0 và sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế mạnh mẽ, vốn con người đóng vai trò then chốt trong thúc đẩy đổi mới, sáng tạo, và nâng cao năng suất lao động. Tuy nhiên, mối quan hệ giữa vốn con người và di cư, đặc biệt tại khu vực Tây Nguyên với những đặc thù riêng về dân cư và phát triển, vẫn chưa được nghiên cứu đầy đủ bằng các phương pháp định lượng hiện đại. Nghiên cứu này nhằm cung cấp bằng chứng thực nghiệm mới, bổ sung phương pháp tiếp cận hiện đại và đề xuất gợi ý chính sách phù hợp. Chúng tôi tập trung phân tích mối quan hệ giữa vốn con người, các yếu tố kinh tế - xã hội với quyết định di cư của lao động tại 5 tỉnh Tây Nguyên giai đoạn 2010-2024 bằng phương pháp hồi quy phân vị, qua đó góp phần hiểu rõ hơn về tác động đa chiều của các yếu tố này.

Nghiên cứu viên, nhà hoạch định chính sách, sinh viên và những người quan tâm đến lĩnh vực kinh tế, phát triển vùng và di cư tại Việt Nam, đặc biệt là khu vực Tây Nguyên.

Nghiên cứu này áp dụng phương pháp hồi quy phân vị tiên tiến để phân tích mối quan hệ đa chiều giữa vốn con người và các yếu tố kinh tế - xã hội với hiện tượng di cư tại khu vực Tây Nguyên trong giai đoạn 2010-2024. Dữ liệu bao gồm các chỉ số về số người xuất cư, tỷ lệ lao động qua đào tạo, vốn đầu tư, chi ngân sách y tế và mức độ đô thị hóa tại 5 tỉnh. Kết quả cho thấy vốn con người có mối tương quan dương với di cư ở mọi phân vị, nhưng mức độ ảnh hưởng giảm dần ở các phân vị cao hơn, cho thấy lao động có kỹ năng cao có xu hướng di cư nhiều hơn từ các tỉnh có tỷ lệ xuất cư thấp. Ngược lại, vốn đầu tư và chi ngân sách y tế có tác động tiêu cực đáng kể đến di cư, đặc biệt ở các phân vị thấp, nhấn mạnh vai trò của việc đầu tư vào hạ tầng và phúc lợi xã hội trong việc ổn định dân cư. Đô thị hóa có mối tương quan dương ở các phân vị cao, cho thấy quá trình đô thị hóa thúc đẩy di chuyển dân cư ở những khu vực có mức di cư cao. Những phát hiện này cung cấp cái nhìn chi tiết về sự không đồng nhất trong hành vi di cư, từ đó gợi ý rằng các chính sách phát triển cần được tùy chỉnh linh hoạt, phù hợp với mức độ di cư và đặc điểm riêng của từng tỉnh trong vùng Tây Nguyên, thay vì áp dụng các giải pháp chung chung.