Ứng dụng khai phá dữ liệu: Tóm tắt luận văn Thạc sĩ tìm luật kết hợp đáng tin cậy trong hệ thống bán hàng tại Công ty dược TW3

- 1 -

B GIÁO DC – ĐÀO TO

ĐI HC ĐÀ NNG

TRN TH BÍCH ĐÀO

NG DNG KHAI PHÁ D LIU Đ TÌM

LUT KT HP ĐÁNG TIN CY TRONG H THNG

BÁN HÀNG TI CÔNG TY DƯC TW3

Chuyên ngành: KHOA HC MÁY TÍNH

Mã s: 60.48.01

TÓM TT LUN VĂN THC SĨ K THUT

Đà Nng - Năm 2012

- 2 -

Công trình ñưc hoàn thành ti

ĐI HC ĐÀ NNG

Ngưi hưng dn khoa hc: TS. Huỳnh Công Pháp

Phn bin 1: TS. Trương Ngc Châu

Phn bin 2: TS. Trương Công Tun

Lun văn ñã ñưc bo v trưc hi ñng chm Lun văn tt

nghip Thc sĩ K thut hp ti Đi hc Đà Nng vào ngày 16 tháng

06 năm 2012.

Có th tìm hiu Lun văn ti:

- Trung tâm Thông tin – Hc liu, Đi hc Đà Nng.

- Trung tâm Hc liu, Đi hc Đà Nng.

- 3 -

M ĐU

1. Lý do chn ñ! tài

Ngày nay, công ngh thông tin ñang dn ph bin trên hu ht các

lĩnh vc. T l thun vi s phát trin ñó là lưng d liu ñưc chúng ta

lưu tr cũng ln theo. Chúng ta bit rng trong lưng d liu ñó ñang n

ch!a nhng giá tr" nht ñ"nh. Tuy nhiên theo thng kê, ch# mt lưng nh$

nhng d liu này (khong 5% - 10%) là ñưc phân tích, s còn li

không bit ñ làm gì nhưng chúng ta v%n luôn phi lưu tr vì s s& b$ qua

nhng thông tin quan trng nào ñó ho'c mt ngày nào ñó s& dùng ti

chúng. Do ñó, các phương pháp qun tr" và khai thác cơ s( d liu truy)n

thng ngày càng không th ñáp !ng ñưc thc t ñã làm phát sinh mt

khuynh hưng k thut mi: ñó là phát hin tri th!c và khai phá d liu

KDD (Knowledge Discovery and Data Mining). Phát hin tri th!c và

khai phá d liu là quá trình phát hin tri th!c ti)m n, ti)m năng, không

bit trưc và có li t* kho d liu ln. KDD là s k th*a và phát trin

các thành tu c+a nhi)u lĩnh vc nghiên c!u !ng d,ng tin hc trưc ñó

như: H chuyên gia, Trí tu nhân to, lý thuyt nhn dng, …

Th" trư-ng v) dưc ph m, thit b" y t ngày càng phát trin mnh

m&, các công ty kinh doanh v) lĩnh vc này liên t,c ñưa ra các sn ph m,

các hình th!c kinh doanh mi cnh tranh vi nhau nhm thu hút ngư-i

tiêu dùng. Đ công ty có th tn ti, phát trin b)n vng và cnh tranh

trên th" trư-ng thì cn phi ñưa ra nhng nhn ñ"nh k"p th-i, và ngư-i

qun lý phi có cách nhìn tng th v) cách th!c ñu tư v) m't hàng nào

nhm ñáp !ng ñúng yêu cu c+a khách hàng ñ có hưng ñu tư ñúng

ñ.n. Hin ti, công ty Dưc ñang có mt ngun d liu ln thông tin v)

khách hàng, s lưng, doanh thu các m't hàng ñưc bán ra,… Da vào

lưu lưng d liu này, và do ñây là mt hưng ñi ti)m năng, có nhi)u kh

năng phát trin trong tương lai, nên tôi ñã chn ñ) tài : “ng dng khai

- 4 -

phá d liu ñ tìm lut kt hp tin cy trong h thng bán hàng ti Công

ty Dưc TW3”.

Đ) tài ch# mô t và thc hin mt s ch!c năng c+a h thng bán

hàng nhm ph,c v, cho m,c ñích chính c+a ñ) tài là !ng d,ng khai phá

d liu, c, th là ng dng thut toán phân lp vi cây quyt ñnh ñ

tìm lut kt hp trong h thng bán hàng c+a Công ty Dưc TW3, mang

li cho ngư-i qun lý có cách nhìn tng quát v) nhu cu mua bán ñ

ñưa ra nhng nhn ñ"nh ñúng và hp lý, mang li hiu qu cho hot

ñng bán hàng ti công ty.

2. Đ"i tư#ng và ph$m vi nghiên c%u

a. Đi tưng

Lý thuy&t

- K thut khai phá d liu

- Nghip v, qun lý bán hàng ti công ty dưc TW3

D' liu

- Cơ s( d liu: khách hàng, loi hàng, m't hàng…

- Các văn bn, qui ñ"nh có liên quan…

b. Phm vi

- Nghiên c!u các kin th!c cơ bn v) phương pháp lut kt hp.

- Tìm hiu các qui trình tác nghip trong h thng.

3. M(c tiêu và nhim v(

a. Mc tiêu

- /ng d,ng lut kt hp vào công tác qun lý bán hàng.

- Đưa ra kt qu nhn ñ"nh hay các d ñoán mang tính chin lưc

cho nhà qun lý.

b. Nhim v

Nghiên c%u cơ s* lý thuy&t

- Nghiên c!u k thut khai phá d liu.

- Nghiên c!u và phát trin các thut gii tìm lut kt hp.

- 5 -

- /ng d,ng các thut toán trên vào cơ s( d liu qun lý bán

hàng.

Tri+n khai xây d,ng %ng d(ng

- Xây dng cơ s( d liu m%u.

- Xây dng các !ng d,ng.

4. Phương pháp nghiên c%u

- Tham kho các tài liu liên quan, các bài báo khoa hc…

- Lp k hoch, lp qui trình, tin ñ thc hin

- Nghiên c!u k thut khai phá d liu bng vic tìm lut kt hp

gia các m't hàng da trên loi hàng và doanh thu c+a các loi

hàng ñó.

5. K&t qu d, ki&n

- Tng hp các kin th!c cơ bn c+a phương pháp khai phá lut

kt hp

- Xây dng mt s !ng d,ng ñơn gin, d0 s1 d,ng nhưng mang

tính hiu qu cao.

6. Ý nghĩa khoa hc và th,c ti.n c/a ñ! tài

a. Ý nghĩa khoa hc

- Đây là phương pháp ñưc nhi)u nhà khoa hc nghiên c!u và

cũng có rt nhi)u ñóng góp vào thc ti0n.

- /ng d,ng tin hc vào trong công tác qun lý.

b. Ý nghĩa th,c ti.n

- Gii quyt ñưc mt s tác nghip trong công tác qun lý.

- Đánh giá kt qu nhn ñ"nh, h2 tr ñưa ra các quyt ñ"nh hay

các d ñoán mang tính chin lưc da trên loi hàng và doanh

thu c+a các loi hàng ñó.

- Giúp nhà qun lý n.m b.t k"p th-i các nhu cu mua bán trên th"

trư-ng và có mt cách nhìn tng quan hơn.

7. C0u trúc lu1n văn

- 6 -

Lun văn gm có 3 chương:

 Chương 1: Tng quan v) lý thuyt

- Nghiên c!u, tìm hiu lý thuyt khai phá d liu.

- Trình bày thut toán ñưc áp d,ng trong lun văn: thut toán

phân lp vi cây quyt ñ"nh.

 Chương 2: Phân tích thit k h thng qun lý bán hàng ti công ty

dưc TW3

- Phát biu bài toán: ñ"nh nghĩa bài toán và qui trình bán hàng.

- Phân tích thit k cơ s( d liu và xác ñ"nh các tác nhân liên

quan ñn h thng bán hàng.

 Chương 3: Xây dng chương trình và thc nghim

- Trình bày ngôn ng lp trình

- Đưa ra các d liu thc t thu thp ñưc

- Thit k giao din bao gm 2 s ch!c năng chính: khai phá d

liu theo mã loi hàng và khai phá d liu các loi hàng theo

doanh thu. Bên cnh ñó còn có mt s ch!c năng h2 tr thêm:

danh m,c khách hàng, cp nht thông tin hóa ñơn, qun lý

doanh thu bán hàng…

CHƯƠNG 1: T3NG QUAN V4 LÝ THUYT

1.1. LÝ THUYT V4 KHAI PHÁ D LIU

1.1.1. Khai phá d' liu

1.1.1.1. Đnh nghĩa khai phá d liu

Đ"nh nghĩa c+a Ferruzza: “Khai phá d liu là tp hp các

phương pháp ñưc dùng trong tin trình khám phá tri th!c ñ ch# ra s

khác bit các mi quan h và các m%u chưa bit bên trong d liu”.

Đ"nh nghĩa c+a Parsaye: “Khai phá d liu là quá trình tr giúp

quyt ñ"nh, trong ñó chúng ta tìm kim các m%u thông tin chưa bit và

bt ng- trong CSDL ln”.

- 7 -

Đ"nh nghĩa c+a Fayyad: “Khai phá tri th!c là mt quá trình

không tm thư-ng nhn ra nhng m%u d liu có giá tr", mi, hu ích,

ti)m năng và có th hiu ñưc”.

1.1.1.2. Đc ñim ca khai phá d liu

Khai phá d' liu là giai ño$n ch/ y&u c/a quá trình phát

hin tri th%c.

Khai phá d liu ñ tìm ra các m%u (pattern) có ý nghĩa ñưc

tin hành trên tp d liu mà ta hy vng là s& thích hp vi nhim v,

khai phá hin th-i.

Mu tìm ñư#c t5 quá trình khai phá d' liu phi có tính mô

t (description) và d, ñoán (prediction).

Khai phá d' liu là quá trình mà trong ñó con ngưi là

trung tâm.

Khai phá d' liu là quá trình tìm ki&m tri th%c ch6 t5 d' liu.

Khai phá d' liu mang tính ch0t hưng nhim v(.

1.1.1.3. Ý nghĩa thc tin và tình hình ng dng khai phá d liu

a. Ý nghĩa th,c ti.n

Cùng vi s tăng lên không ng*ng c+a khi lưng d liu , yêu

cu khai thác d liu ngày càng cao hơn. Ngoài nhng ñòi h$i v) tính

linh hot, năng sut, s chuyên môn hóa trong vn ñ) khai thác, CSDL

cn phi mang li tri th!c hơn là chính d liu ñó. Các quyt ñ"nh cn

phi hp lý, nhanh chóng, chính xác và có kh năng d ñoán s vic

trong tương lai. Trưc yêu cu này, cách khai thác CSDL truy)n thng

cho thy s hn ch c+a mình. Khai phá ra ñ-i m( hưng cho s khó

khăn này.

Có th k mt s !ng d,ng c+a khai phá d liu như sau: mt

công ty bo him mun phát hin t* CSDL c+a khách hàng b" nghi ng-

là gian ln, khi ñó, ngư-i ta thc hin khai phá d liu trên CSDL ch!a

các thông tin liên quan ñn giao d"ch gia khách hàng và công ty ñ tìm

ra s phân lp, có th là lp “ñáng tin” và lp “không ñáng tin” trong

- 8 -

khách hàng. T* ñó công ty s& có bin pháp hn ch gian ln xy ra. Hay

công ty nhn ñ't hàng t* khách hàng qua email có th gim bt chi phí

g1i email bng cách dùng tri th!c khám phá ñ ch# g1i email liên lc

ñn nhng khách hàng có kh năng mua thư-ng xuyên. Bnh vin cũng

cn khám phá tri th!c t* d liu nhm ph,c v, cho m,c ñích nghiên

c!u, ch n ñoán trong ngành y…

b. Tình hình %ng d(ng

3 Vit Nam, có nhi)u ñ) tài nghiên c!u khoa hc v) khai phá

d liu và ñt ñưc nhi)u kt qu ñáng khích l.

Khai phá d liu là mt lĩnh vc nghiên c!u mi dùng các k

thut thông minh ñ khai phá tri th!c tìm n trong d liu. Kh năng h2

tr công vic c+a khai phá d liu làm cho vic !ng d,ng k thut này

vào thc t ngày càng rng rãi hơn. M'c dù, các h thng khai phá d

liu khai phá d liu trên th gii ít nhi)u còn hn ch nhưng ñã dn

dn hoàn thin hơn và thc s tr( thành mt công c, quan trng không

th thiu ñưc trong hu ht các lĩnh vc xã hi.

1.1.2. Các bưc cơ bn c/a quá trình phát hin tri th%c

Nhìn chung, quá trình khai phá d liu gm các bưc sau:

Bưc 1: Tìm hiu lĩnh vc !ng d,ng và xác ñ"nh m,c ñích khai phá d liu.

Bưc 2: Xác ñ"nh d liu liên quan và hình th!c khai phá.

Bưc 3: Ti)n x1 lý d liu.

Bưc 4: Chn thut toán khai phá và chuyn d liu v) dng phù hp.

Bưc 5: Khai phá d liu.

Bưc 6: Trích lc các m%u thc s có ý nghĩa.

Bưc 7: /ng d,ng tri th!c phát hin ñưc.

1.2. LUT KT HP TRONG KHAI PHÁ D LIU

1.2.1. Vài nét v! khai phá lu1t k&t h#p

M,c ñích chính c+a khai phá d liu là trích rút tri th!c mt cách

t ñng, hiu qu và “thông minh” t* kho d liu.

- 9 -

Trong hot ñng sn xut kinh doanh, ví d, kinh doanh các m't

hàng ti siêu th", các nhà qun lý rt thích có ñưc nhng thông tin

mang tính thng kê như: “90% ph, n có xe máy màu ñ$ và ñeo ñng

h Th,y S thì dùng nưc hoa hiu Chanel” ho'c “70% khách hàng là

công nhân thì mua TV thư-ng mua loi 21 inches”. Nhng thông tin

như vy rt hu ích trong vic ñ"nh hưng kinh doanh. Vy vn ñ) ñ't

ra là liu có tìm ñưc các lut như vy bng các công c, khai phá d

liu hay không? Câu tr l-i là hoàn toàn có th. Đó chính là nhim v,

khai phá lut kt hp.

1.2.2. Lu1t k&t h#p

1.2.2.1. Đnh nghĩa v lut kt hp

Đ7nh nghĩa 1: Cho I={I

, I

, .., I

} là tp hp c+a m tính cht riêng bit.

Gi s1 D là cơ s( d liu, vi các bn ghi ch!a mt tp con T các tính

cht (có th coi như T ⊆ I), các bn ghi ñ)u có ch# s riêng. Mt lut kt

hp là mt mnh ñ) kéo theo có dng X→Y, trong ñó X, Y ⊆ I, th$a mãn

ñi)u kin X∩Y=∅. Các tp hp X

và

Y ñưc gi là các tp hp tính cht

(itemset). Tp X gi là nguyên nhân, tp Y gi là h qu.

Có 2 ñ ño quan trng ñi vi lut kt hp: Đ h2 tr (support) và ñ

tin cy (confidence), ñưc ñ"nh nghĩa như phn dưi ñây.

Đ7nh nghĩa 2: Đ8 h9 tr#

Đ h2 tr c+a mt tp hp X trong cơ s( d liu D là t s gia các bn

ghi T⊆D có ch!a tp X và tng s bn ghi trong D (hay là phn trăm c+a

các bn ghi trong D có ch!a tp hp X), ký hiu là Support

) hay

Supp(X).

Ký hiu: Supp(X).

Ta có: 0 ≤ Supp(X) ≤ 1 vi mi tp hp X.

Đ h2 tr Supp(X) còn ñưc hiu là xác sut X ñưc th$a trong D.

Ký hiu: P(X).

Đ h2 tr c+a mt lut kt hp X→Y là t l gia s lưng các bn ghi

ch!a tp hp X ∪ Y, so vi tng s các bn ghi trong D.

- 10 -

Supp(X→Y) = Supp(X∪Y)= ||

|}|{|

TYXDT

⊆

∪

∈

Khi chúng ta nói rng ñ h2 tr c+a mt lut là 70%, có nghĩa là có

70% tng s bn ghi ch!a

∪ Y. Như vy, ñ h2 tr mang ý nghĩa

thng kê c+a lut.

Đ h tr ca X là:

S lưng giao d"ch h2 tr (X)

Supp(X)= Tng s giao d"ch

Đ7nh nghĩa 3: Đ8 tin c1y

Đ tin cy (Confidence) c+a lut kt hp có dng R: X→Y là t l gia s

lưng các bn ghi trong D ch!a X

∪

Y vi s bn ghi trong D có ch!a tp

hp X. Ký hiu ñ tin cy c+a mt lut là Conf(R).

Conf (X→Y) = P( XY |)= )(

)(

XSupp

YXSupp

∪

Có th ñ"nh nghĩa ñ tin cy như sau:

Đ tin cy c+a mt lut kt hp X→Y là t l gia s lưng các bn ghi

c+a tp hp ch!a

∪ Y, so vi tng s các bn ghi ch!a X.

Vic khai thác các lut kt hp t* cơ s( d liu chính là vic tìm tt cc các

lut có ñ h2 tr và ñ tin cy do ngư-i s1 d,ng xác ñ"nh trưc. Các

ngư4ng c+a ñ h2 tr và ñ tin cy ñưc ký hiu là minsup, minconf và do

ngư-i dùng xác ñ"nh.

Vic khai thác các lut kt hp có th ñưc phân tích thành hai vn ñ):

1. Tìm tt c các tp m,c thư-ng xuyên xy ra mà có ñ h2 tr ln

hơn ho'c bng minsup.

2. To ra các lut mong mun s1 d,ng các tp m,c ln mà có ñ tin

cy ln hơn ho'c bng minconf.

Đ7nh nghĩa 4: Đ8 quan trng

Đ quan trng (importance) c+a lut X→Y, ký hiu Imp(X→Y), ñưc xác

ñ"nh b(i t s gia Conf(X→Y) và Conf(

→Y) .

Tóm tắt Luận văn Thạc sĩ Kỹ thuật: Ứng dụng khai phá dữ liệu để tìm luật kết hợp đáng tin cậy trong hệ thống bán hàng tại Công ty dược TW3

Chủ đề:

Tài liệu liên quan

Tài liêu mới

AI tóm tắt

Giới thiệu tài liệu

Đối tượng sử dụng

Từ khoá chính

Nội dung tóm tắt

Hỗ trợ

Phương thức thanh toán

Theo dõi chúng tôi