Vai trò của vẹm vỏ xanh
(Pernaviridis) và nhiều loài động
vật thân mềm hai mảnh vỏ
(Bivalvia) khác trong việc lọc
mùn bã hữu cơ làm sạch môi
trường
Nghề nuôi tôm sú nước ta phát triển rất mạnh trong gần 20
năm nay, những năm đầu đã mang lại lợi nhuận rất cao. Từ
hình thức nuôi quảng canh, quảng canh cải tiến, bán thâm
canh đến thâm canh. Có thể nói rằng đến giai đoạn thâm canh
bị chững lại, nhất là từ vài ba năm trở lại đây. Hiện nay có
nhiều vùng đìa bỏ không khá nhiều như vùng Cam Ranh,
Ninh Hoà, Nha Trang (Khánh Hoà), Ðầm Nại (Ninh Thuận),
một số vùng của Bến Tre, Trà Vinh, Sóc Trăng ...Nguyên
nhân của sự thất bại là do ta chưa nắm vững kỹ thuật nuôi và
nhất là những đối tượng có khả năng làm sạch môi trường bị
khai thác quá triệt để. Trong đó, đáng lưu ý nhất là những
loại động vật thân mềm hai mảnh vỏ (Bivalvia). Trong báo
cáo này, chúng tôi giới thiệu khả năng làm sạch môi trường
của động vật hai mảnh vỏ mà tiêu biểu là vẹm vỏ xanh.
PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
I. Thí nghiệm khả năng chịu đựng nồng độ muối của vẹm
vỏ xanh
Dùng 4 chậu nhựa rửa sạch cho vào mỗi chậu 5 lít nước có
nồng độ muối khác nhau: 5, 10, 15, 200/00 cho sụt khí sau đó
mỗi chậu cho vào 30 con vẹm sống có kích cỡ trên dưới 1cm,
cho tảo đơn bào để làm thức ăn. Theo dõi khả năng thích
nghi nồng độ muối của vẹm. Thí nghiệm được tiến hành 72
giờ và lặp lại 3 lần tại Viện Nghiên cứu Nuôi trồng Thuỷ sản
III và Trung tâm Khuyến ngư Kiên Giang.
II. Thí nghiệm khả năng lọc tảo đơn bào của vẹm vỏ xanh
Dùng 11 con vẹm vỏ xanh cho vào một thùng chứa 40 lít
nước biển, cho tảo đơn bào với mật độ trên dưới 2 vạn tế
bào/ml (20.000mm/l). Cứ sau 30 phút lấy nước quan sát mật
độ tảo dưới kính hiển vi trên 5 ô nhỏ của buồng đếm. Quan
sát sự biến động của mật độ tảo.
III. Thí nghiệm khả năng lọc mùn bã hữu cơ của vẹm vỏ
xanh
Dùng 1 kg vẹm cho vào 40 lít nước biển, cho vào bùn mềm
có mùi thối rữa trên mặt đáy ở đìa nuôi tôm sú. Sụt khí mạnh,
đo độ trong ban đầu. Sau đó cứ 30 phút đo độ trong một lần.
Thí nghiệm được thực hiện đến khi thấy vẹm nằm ở đáy.
KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
I. Khả năng chịu đựng nồng độ muối của vẹm vỏ xanh
Kết quả thí nghệm cho thấy ở nồng độ muối dưới 100/00,
vẹm không mở vỏ, vẹm yếu và chết dần. ở độ muối trên
150/00 vẹm hoạt động bình thường. Kết quả thí nghiệm được
ứng dụng thả nuôi vẹm chung với tôm ở đìa nuôi tôm sú của
Công ty út Xi (Sóc Trăng). Thời gian đầu vẹm phát triển rất
tốt, nhưng đến tháng 9, 10 năm 2004 mùa mưa đến, độ muối
giảm dưới 150/00 thì vẹm chết hoàn toàn, thí nghiệm bị bỏ
dở.
II. Thí nghiệm khả năng lọc tảo đơn bào và mùn bã hữu
cơ của vẹm tại Trung tâm Khuyến ngư Kiên Giang
(4/10/2003)
1. Kích cỡ vẹm thí nghiệm (xem bảng 1)
Bảng 1. Kích cỡ vẹm thí nghiệm
S
T
T
K
í
c
h
t
h
ư
ớ
c
v
ỏ
T
r
ọ
n
g
l
ư
ợ
n
g
D
à
i
C
a
o
R
ộ
n
C
ơ
V
ỏ
T
h
ị
D
ị
c
G
i
ớ